🩸 کربلا؛ نه فقط برای حکومت، نه فقط برای شهادت🧭 مسئله را باید مرحله‌به‌مرحله دیدبرای فهم درست عاشور

🩸 کربلا؛ نه فقط برای حکومت، نه فقط برای شهادت🧭 مسئله را باید مرحله‌به‌مرحله دیدبرای فهم درست عاشورا، نباید ماجرا را با یک جمله خلاصه کرد؛ نه اینکه بگوییم امام حسین(ع) فقط برای گرفتن حکومت حرکت کرد و نه اینکه بگوییم از ابتدا فقط برای شهادت رفت. حرکت حضرت را باید با توجه به شرایط سیاسی و اجتماعی آن زمان و تغییراتی که در طول مسیر اتفاق افتاد، بررسی کرد.🏛 زمینه‌سازی معاویه و مسئله یزیدمعاویه سال‌ها تلاش کرده بود با حذف مخالفان، تطمیع افراد و ایجاد یک ظاهر دینی، جامعه را به سمتی ببرد که حکومت بنی‌امیه طبیعی و مشروع به نظر برسد. با ولیعهد کردن یزید، مسئله وارد مرحله جدیدی شد و حکومت اسلامی به سمت سلطنت موروثی پیش رفت.در چنین شرایطی، امام حسین(ع) یک فرد عادی نبودند؛ نوه پیامبر(ص)، بزرگ بنی‌هاشم و یکی از مهم‌ترین چهره‌های دینی و اجتماعی جامعه بودند. بنابراین بیعت ایشان با یزید نمی‌توانست صرفاً یک بیعت شخصی باشد؛ بلکه می‌توانست به حکومت یزید مشروعیت اجتماعی و دینی ببخشد.⚖️ آیا امام حسین(ع) برای تشکیل حکومت حرکت کرد؟بله، احتمال تشکیل حکومت واقعاً در محاسبات حضرت وجود داشت؛ اما این با ادعای «امام فقط برای رسیدن به قدرت قیام کرد» تفاوت دارد. دعوت گسترده مردم کوفه، نامه‌نگاری‌ها و سپس فرستادن مسلم بن عقیل برای بررسی وضعیت و میزان همراهی مردم نشان می‌دهد که امکان تشکیل حکومت جدی گرفته شده بود.اگر از ابتدا هدف فقط شهادت بود، بررسی وضعیت کوفه و تلاش برای ایجاد پایگاه اجتماعی چه معنایی داشت؟بنابراین حکومت، در صورت فراهم بودن شرایط، وسیله‌ای برای احقاق حق، اصلاح جامعه و برپایی حکومت حق بود؛ نه اینکه قدرت، هدف شخصی امام باشد.📜 علم امام به شهادت؛ آیا تکلیف را تغییر می‌دهد؟یکی از اشکالات این است که اگر امام حسین(ع) می‌دانستند شهید می‌شوند، پس چرا حرکت کردند؟ پاسخ این است که دانستن نتیجه، الزاماً تکلیف را تغییر نمی‌دهد.در نگاه اعتقادی ما، امام به اذن الهی از امور غیبی آگاهی دارند؛ اما رفتار اجتماعی ایشان بر اساس وظیفه و اسباب ظاهری نیز انجام می‌شود. بنابراین آگاهی از شهادت، لزوماً به این معنا نیست که هدف حرکت از ابتدا فقط شهادت بوده است.🔎 نقطه عطف؛ ورود ابن‌زیاد و تغییر شرایطزمان آغاز حرکت امام، شرایط کوفه با چند هفته بعد تفاوت اساسی داشت. با ورود ابن‌زیاد، تهدید، تطمیع و سرکوب آغاز شد، مسلم بن عقیل به شهادت رسید و فضای سیاسی کوفه کاملاً تغییر کرد.در نتیجه، شرایطی که امکان تشکیل حکومت را فراهم می‌کرد، عملاً از بین رفت.از اینجا به بعد، مسئله دیگر صرفاً تشکیل حکومت نبود؛ امام حسین(ع) در برابر انتخابی قرار گرفتند که یک طرف آن بیعت با یزید و تأیید مسیر او و طرف دیگر ایستادگی و نپذیرفتن ذلت بود.🛡 نه خودکشی، نه تسلیمامام حسین(ع) برای کشته‌شدن به هر قیمت حرکت نکردند. تا زمانی که امکان تغییر شرایط و تشکیل حکومت وجود داشت، برای آن اقدام کردند؛ اما وقتی این امکان از بین رفت، حاضر نشدند با یزید بیعت کنند.پس مسیر حرکت را می‌توان این‌گونه خلاصه کرد:روشنگری و احیای جایگاه اهل‌بیت ← بررسی امکان تشکیل حکومت ← حرکت به سوی کوفه ← تغییر شرایط ← بسته‌شدن راه حکومت ← مقاومت و نپذیرفتن بیعت با یزید.⚔️ چرا امام حسن(ع) صلح کرد و امام حسین(ع) قیام؟شرایط این دو امام یکی نبود. اگر امام حسن(ع) در شرایط خود وارد جنگ می‌شد، احتمال کشته‌شدن حضرت، برادران و یاران اصلی وجود داشت و معاویه نیز می‌توانست این حرکت را به‌عنوان شورش و فتنه معرفی کند؛ حتی ممکن بود اصل جریان اهل‌بیت آسیب جدی ببیند.اما در دوران یزید، مسئله به مرحله دیگری رسیده بود؛ سلطنت موروثی در حال تثبیت بود و بیعت امام حسین(ع) می‌توانست به این روند مشروعیت بدهد.بنابراین صلح امام حسن(ع) و قیام امام حسین(ع) تناقضی با هم ندارند؛ چون شرایط و تکلیف یکسان نبود.🕌 همین منطق را در سیره امیرالمؤمنین(ع) هم می‌بینیمامیرالمؤمنین(ع) با وجود اعتقاد به حق خود، در شرایطی طولانی صبر کردند و دست به جنگ نزدند؛ چون حقانیت یک فرد، به‌تنهایی به معنای وجوب قیام مسلحانه در هر شرایطی نیست. تکلیف، تابع شرایط و مصلحت حفظ اصل دین و جامعه اسلامی است.🩸 اصل ماجرا چه بود؟در این نگاه، امام حسین(ع) نه صرفاً برای حکومت حرکت کرد و نه صرفاً برای شهادت. اصل حرکت، احیای جایگاه اهل‌بیت، اصلاح جامعه، مقابله با انحراف بنی‌امیه و نپذیرفتن مشروعیت‌بخشی به حکومت یزید بود.اگر شرایط فراهم می‌شد، تشکیل حکومت می‌توانست وسیله تحقق این اهداف باشد؛ اما وقتی این امکان از بین رفت، حضرت همچنان بر اصل عدم بیعت و ایستادگی در برابر انحراف باقی ماندند.⚠️ جمع‌بندیعاشورا را نباید صرفاً یک دعوای شخصی با یزید، یک رقابت سیاسی برای تصاحب قدرت یا حرکتی از پیش طراحی‌شده برای شهادت دانست. کربلا حاصل یک روند تاریخی بود؛ حرکتی که از روشنگری و مقابله با انحراف آغاز شد، امکان تشکیل حکومت را در نظر داشت، با تغییر شرایط وارد مرحله مقاومت شد و در نهایت به شهادت سیدالشهداء(ع) انجامید.مسئله اصلی این بود که امام حسین(ع) حاضر نشد با بیعت خود، به مسیری که بنی‌امیه در پیش گرفته بود مشروعیت بدهد؛ حتی اگر بهای این ایستادگی، خون خودش و یارانش باشد. 🩸