💰 دلارزدایی؛ وقتی نظم قدیم دیگر کار نمی‌کند💵 دلار فقط یک واحد پول نیست؛ محصول یک نظم قدرت است. هژم

💰 دلارزدایی؛ وقتی نظم قدیم دیگر کار نمی‌کند💵 دلار فقط یک واحد پول نیست؛ محصول یک نظم قدرت است. هژمونی دلار از پیوند میان قدرت مالی، بازار مصرف، نفت، فناوری، دانشگاه، رسانه و توان نظامی آمریکا شکل گرفت؛ بنابراین کنار گذاشتن آن نیز صرفاً با تغییر واحد محاسبه یا صدور بخشنامه ممکن نیست. پشتوانه نهایی پول‌های بزرگ، قدرت واقعی اقتصادی و سیاسی کشورهاست.🌍 اما این نظم امروز با شکاف‌های جدی مواجه است. رشد چین، افزایش قدرت اقتصادی کشورهای نوظهور و حرکت تدریجی تجارت جهانی به سمت طلا و سبدی از ارزها، نشانه‌های عبور از جهان تک‌قطبی است. چین نیز الزاماً در پی جایگزینی یوان با دلار نیست؛ بلکه در حال کاهش وابستگی خود به دلار و گسترش مسیرهای مستقل تجاری است.🗣 مسئله اصلی ایران اما نه پایان دلار، بلکه ناتوانی در استفاده از فرصت پسادلار است. ایران با موقعیت ژئوپولیتیک کم‌نظیر، همسایگان متعدد، پیوندهای تاریخی با شرق و ظرفیت‌های فرهنگی و منطقه‌ای گسترده، می‌تواند به یک گره مهم تجاری میان آسیا، خاورمیانه و اروپا تبدیل شود؛ مشروط بر آنکه سیاست اقتصادی خود را با واقعیت‌های جدید جهان هماهنگ کند.🚂 اقتصاد مقاوم، بدون اتصال جغرافیا به تجارت شکل نمی‌گیرد. کریدورها، مسیرهای زمینی، تجارت با چین، توسعه گردشگری و استفاده از ظرفیت همسایگان، می‌توانند منابع مالی را مستقیماً وارد لایه‌های مختلف اقتصاد کنند. حتی ورود میلیون‌ها گردشگر می‌تواند برخلاف درآمد نفتی، پول را به‌صورت مستقیم در ریزبافت اقتصاد توزیع کند.🏭 از سوی دیگر، تجربه چین نشان می‌دهد دولت قدرتمند و سیاست صنعتی فعال می‌تواند موتور شکل‌گیری بازار و تولید باشد. اصرار بر نسخه‌ای که دولت را صرفاً مزاحم اقتصاد می‌بیند، با تجربه تاریخی بسیاری از قدرت‌های بزرگ سازگار نیست. اقتصاد واقعی، تولید، فناوری و صادرات است که در نهایت ارزش پول ملی را تعیین می‌کند؛ نه دستور اداری برای «قوی کردن» پول.🧭 مشکل اساسی ایران، کمبود فرصت نیست؛ فقدان تصمیم راهبردی است. در حالی که چین و روسیه سال‌هاست زیرساخت‌های مالی و تجاری مستقل خود را توسعه داده‌اند، ایران همچنان بخش‌هایی از تجارت خود را از مسیرهایی انجام می‌دهد که به دلار و شبکه مالی غرب وابسته‌اند. این در حالی است که تجربه تحریم‌ها می‌توانست محرکی برای طراحی یک نظام مستقل مالی و تجاری باشد.⚖️ در جهان جدید، «توازن» به معنای وابستگی هم‌زمان به همه طرف‌ها نیست؛ توازن یعنی داشتن قدرت انتخاب. کشوری که تولید، بازار، مسیر ترانزیت، نظام مالی مستقل و شرکای متنوع داشته باشد، می‌تواند با شرق و غرب بر اساس منافع خود معامله کند؛ اما کشوری که ابزارهای قدرت اقتصادی را در اختیار ندارد، حتی در مذاکره نیز دست بالا را نخواهد داشت.🔥 نظم قدیم در حال تغییر است؛ مسئله این است که ایران در این گذار چه نقشی برای خود تعریف می‌کند. فرصت تاریخی امروز می‌تواند ایران را از یک اقتصاد وابسته به فروش منابع، به یک قدرت تجاری و ژئوپولیتیک تبدیل کند؛ اما این فرصت با شعار، مذاکره بی‌پایان یا بخشنامه به دست نمی‌آید. باید تصمیم گرفت، زیرساخت ساخت و از جغرافیای ایران ثروت تولید کرد.