📰 تهران و پکن؛ مسئله فقط «شروط» نیست🔻 دیدار سرپایی پزشکیان و شی جین‌پینگ را، به‌ویژه اگر درخواست ب

📰 تهران و پکن؛ مسئله فقط «شروط» نیست🔻 دیدار سرپایی پزشکیان و شی جین‌پینگ را، به‌ویژه اگر درخواست برگزاری ملاقات از سوی طرف ایرانی مطرح شده باشد و طرف چینی بنا بر هر ملاحظه‌ای ترجیح داده باشد دیدار رسمی و دوجانبه‌ای میان سران دو کشور انجام نشود، می‌توان هشداری جدی و سیگنالی منفی در روابط تهران و پکن تلقی کرد.📌 ادامه وضعیت بلاتکلیفی در روابط ایران و چین، در صورت تداوم و عدم ورود آن به مرحله‌ای روشن و مشخص، می‌تواند تبعات قابل‌توجهی برای سیاست خارجی ایران به همراه داشته باشد؛ به‌خصوص در شرایطی که گزینه‌های کشور در مناسبات خارجی چندان گسترده نیست.🔎 پرسش اساسی اینجاست که پس از تعیین نماینده ویژه برای پیگیری روابط با چین، چرا نه‌تنها تحرک و دستاورد قابل‌توجهی در مناسبات دو کشور مشاهده نشده، بلکه نشانه‌هایی از حرکت روابط تهران و پکن به سمت واگرایی نیز به چشم می‌خورد؟ اگر قرار است چین همچنان یکی از شرکای راهبردی ایران باشد، لازم است دلایل این رکود و روند کاهشی در روابط به‌طور جدی بررسی و برای خروج از این وضعیت، تصمیمی روشن و عملی اتخاذ شود.⚖️ اظهارات درباره «شروط چین» نیز نیازمند دقت بیشتری است. مسئله اصلی چین، تعیین پیش‌شرط‌های مشخصی برای ایران، مانند باز کردن تنگه هرمز، نیست؛ بلکه پکن به دنبال آن است که ایران موضع و سیاست خود را در قبال برخی پرونده‌های حساس و تعیین‌کننده روشن کند؛ از وضعیت تنگه هرمز گرفته تا نحوه تعامل یا تقابل با کشورهای منطقه و همچنین آینده پرونده هسته‌ای.📊 برای نمونه، در موضوع تنگه هرمز، مطالبه چین الزاماً این نیست که ایران حتماً و با فوریت تنگه را باز کند. آنچه برای چینی‌ها اهمیت دارد، پیش‌بینی‌پذیر شدن سیاست ایران است؛ اینکه ایران چه رویکردی در قبال تنگه دارد، این رویکرد با چه اهدافی دنبال می‌شود، تحت چه شرایطی تنگه بسته یا باز خواهد بود و این وضعیت قرار است تا چه زمانی ادامه پیدا کند.🧭 بنابراین، مسئله را نمی‌توان صرفاً در قالب شروط چین صورت‌بندی کرد. چین بیش از آنکه در پی تحمیل یک تصمیم مشخص به ایران باشد، تلاش می‌کند سطح ابهام و عدم قطعیت درباره سیاست‌های تهران را کاهش دهد. پکن برای حفاظت از منافع اقتصادی و راهبردی خود، می‌خواهد بداند با چه سناریویی مواجه است تا بتواند متناسب با آن، روابط و برنامه‌ریزی‌های خود را تنظیم کند.🌐 از سوی دیگر، نشست دو روزه وزرای دارایی و رؤسای بانک‌های مرکزی گروه بیست که در ۳۱ اوت و ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ در اَشویل آمریکا برگزار شد، نشان داد که این موضوع تا چه اندازه برای پکن حساس است. واشنگتن کوشید متنی را به تصویب برساند که در بند چهارم آن بر ضرورت «عبور آزاد، امن و قابل پیش‌بینی» از تنگه هرمز تأکید شده بود؛ اما چین با بندهای ۴، ۱۰، ۱۱ و ۱۳ مخالفت کرد و همین مخالفت کافی بود تا سند پایانی دیگر «بیانیه مشترک گروه بیست» نباشد و تنها با عنوان «بیانیه رئیس نشست» منتشر شود.⚠️ این تفاوت صرفاً حقوقی یا تشریفاتی نیست. در سازوکار گروه بیست، اجماع اهمیت سیاسی دارد. اگر چین بند چهارم را می‌پذیرفت، آمریکا می‌توانست ادعا کند که بزرگ‌ترین اقتصادهای جهان، از غرب تا شرق، در مسئله هرمز به موضع مشترکی رسیده‌اند و صورت‌بندی آمریکایی بحران را به‌عنوان «موضع جامعه بین‌المللی» عرضه کند. چین دقیقاً مانع شکل‌گیری چنین تصویری شد.🕊 با این حال، این مخالفت را نباید به معنای حمایت چین از بسته‌ماندن تنگه هرمز دانست. پکن پیش‌تر موضع خود را روشن کرده بود و وانگ یی در ماه ژوئن خواستار بازگشت سریع کشتیرانی عادی در تنگه هرمز شده و آن را برای ثبات زنجیره‌های تولید و تجارت جهانی ضروری دانسته بود. همچنین، به گفته اسکات بسنت، هیئت‌های چین و آمریکا در حاشیه همین نشست درباره ضرورت جریان آزاد نفت و کالا از هرمز اشتراک نظر داشتند.🎯 بنابراین موضع پکن ظریف‌تر از یک حمایت ساده از ایران است: هرمز باید باز باشد، اما آمریکا نمی‌تواند نقش خود و اسرائیل در ایجاد جنگ و گسترش بحران را حذف کند و سپس تنها نتیجه جنگ، یعنی اختلال در هرمز، را به مسئله‌ای بین‌المللی علیه ایران تبدیل کند.📍 برای ایران، این یک امتیاز دیپلماتیک واقعی است، اما نباید درباره معنای آن اغراق کرد. چین حاضر نیست امنیت انرژی و تجارت خود را فدای ایران کند. پکن به باز بودن هرمز نیاز دارد و اگر بحران ادامه پیدا کند، فشار چین بر تهران نیز افزایش خواهد یافت.🔻 بنابراین پیام این اتفاق نه این است که «چین پشت ایران ایستاده» و نه اینکه «چین از بسته بودن هرمز حمایت می‌کند». پیام دقیق‌تر این است: چین حاضر نیست روایت آمریکایی جنگ را به روایت رسمی جهان تبدیل کند. در شرایطی که واشنگتن تلاش می‌کند محاصره دریایی و فشار اقتصادی علیه ایران را از یک سیاست آمریکایی به یک مطالبه بین‌المللی تبدیل کند، همین مقاومت دیپلماتیک پکن اهمیت زیادی دارد.📝 از این منظر، مطالبه اصلی چین را می‌توان شفاف شدن مسیر سیاست ایران دانست، نه الزام ایران به پذیرش یک پیش‌شرط مشخص. هرچه این مسیر برای پکن روشن‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر باشد، امکان مدیریت ریسک‌ها و تنظیم مناسبات دو کشور نیز بیشتر خواهد بود.