صداقت پزشکیان؛ سلاحی علیه امیدعلی افشاری ✍️ یکی از ویژگی‌های برجستهٔ مسعود پزشکیان که او را از افراد

صداقت پزشکیان؛ سلاحی علیه امیدعلی افشاری ✍️ یکی از ویژگی‌های برجستهٔ مسعود پزشکیان که او را از افرادی مثل رئیسی، رئیس‌جمهور پیش از او، متمایز می‌کند، صداقت ظاهری او در پذیرش مشکلات است. پزشکیان بی‌پرده از کمبودها، نارضایتی‌ها، فقر، بحران جنگ، کمبود مهمات و چیزهایی از این دست صحبت می‌کند. همین امر ناظران را شگفت‌زده می‌کند که چگونه ممکن است مسئولی در سطح ریاست‌جمهوری جمهوری اسلامی، آن هم در این نسخه از جمهوری اسلامی، دربارهٔ مشکلات تا این اندازه صریح و پذیرای واقعیت باشد.✍️ در عین حال، این تصور ممکن است ایجاد شود که شاید این نوع صداقت پزشکیان یک امر مثبت و حتی نشانه‌ای از آگاهی و اعتمادبه‌نفس باشد. اما باید گفت که اگرچه صداقت فی‌نفسه چیز خوبی است، این شکل خاص از صداقت که در پزشکیان می‌بینیم لزوماً چیز مثبتی نیست.✍️ مسئله این است: در واقع، ما عادت داریم خودفریبی یا self-deception را همراه با ضعف اراده یا weakness of will ببینیم. به همین دلیل، برایمان عجیب است که کسی اولی را نداشته باشد، اما دومی را داشته باشد. یعنی فرد هم کاملاً از وضعیت خود و مشکلات موجود آگاه باشد و دربارهٔ آنها خودفریبی نکند، و هم‌زمان فاقد اراده یا انگیزهٔ لازم برای تغییر آن وضعیت باشد.✍️ آنچه پزشکیان از خود نشان می‌دهد، بنابراین، نوعی صداقت سازنده نیست؛ بلکه بیشتر نوعی passive resignation، یا تسلیم منفعلانه، است؛ نوعی learned helplessness، یا درماندگی آموخته‌شده؛ نوعی acedia، یعنی سستی و بی‌میلی؛ و در نهایت نوعی fatalism، یعنی تقدیرگرایی، که به جای دعوت به عمل، دعوت به تسلیم می‌کند. ✍️ این وضعیت بسیار شبیه توابی است که، مثلاً در شرایط زندان، نه‌تنها خودشان با سیستم سرکوب همکاری می‌کنند، بلکه دیگران را نیز به همکاری با آن فرامی‌خوانند. یعنی فرد به دیگران می‌گوید: «کاری نمی‌شود کرد؛ واقعیت همین است؛ پس بهتر است با شکنجه‌گر همراه شویم.» این کاری است که دولت پزشکیان و راهبرد روزنه‌گشایی برای جمهوری اسلامی انجام می‌دهند. از این منظر، مسئله فقط خود پزشکیان نیست. جمهوری اسلامی، و به‌طور مشخص شخص علی خامنه‌ای، صداقت پزشکیان را به شکلی ابزاری علیه مردم به کار گرفت.✍️ این وضعیت شبیه آن است که یک بازجو بتواند صداقت یک تبعه را دربارهٔ خطرها و مشکلات، شکنجه‌ها و فشارهایی که بر زندانیان وارد می‌شود، به ابزاری علیه خود زندانیان تبدیل کند. در اینجا نیز اعتراف صادقانه به واقعیت، به‌جای آنکه به مطالبهٔ تغییر و مقاومت در برابر وضعیت موجود منجر شود، می‌تواند به ابزاری برای القای این ایده بدل شود که «کاری از دست ما برنمی‌آید» و «باید با همین وضعیت کنار آمد». در این معنا، خطر صداقت پزشکیان دقیقاً در این است که ممکن است واقعیت را انکار نکند، اما امید به تغییر آن را از بین ببرد.✍️ همچنین باید توجه کرد که چنین ذهنیت تسلیم‌باوری‌ای به ماهیت قدرتِ روبه‌رو اهمیت نمی‌دهد. ذهنیت تسلیم‌باور، همان‌طور که می‌تواند در برابر استبداد داخلیِ خامنه‌ای تسلیم شود، می‌تواند در برابر سلطه خارجی نیز تسلیم شود. به همین دلیل، این شکل از صداقت پزشکیان، در محیط جنگی موجود میان ایران و آمریکا، می‌تواند به نوعی تسلیم‌گرایی در برابر قدرت متجاوز خارجی نیز منجر شود. صداقت، فی‌نفسه، کافی نیست. صداقت زمانی فضیلت است که با ارزش‌های اخلاقی همراه شود و در خدمت خیر، عدالت و مقاومت در برابر ظلم و ارائه چشم‌انداز امیدوارکننده قرار گیرد. صداقتی که صرفاً واقعیتِ قدرت را می‌پذیرد، اما دربارهٔ مشروعیت آن قدرت داوری اخلاقی نمی‌کند، می‌تواند به جای فضیلت، به ابزار تسلیم تبدیل شود.@Aliafshari52