عشق از نگاه اریک فروم عشق و رنج جدايي ناپذيرند. آدمي چيزي را دوست مي دارد كه براي آن رنج برده باشد، و رنج چيزي را برخويشتن هموار مي كند كه عاشقش باشد.دلسوزي و توجه جنبه مهمی از عشق را در بردارند؛ که آن احساس مسئوليت است. امروز احساس مسئوليت با اجراي وظيفه، يعني چيزي كه از خارج به ما تحميل شده است، اشتباه مي شود. در حالي كه احساس مسئوليت، به معناي واقعي آن ، امري كاملاً ارادي است؛ پاسخ آدمي است به احتياجات يك انسان ديگر، خواه اين احتياجات بيان شده باشند، يا بيان نشده باشند "يعني توانايي احساس مسئوليت كردن ." فرد عاشق براي همنوعان خود احساس مسئوليت مي كند، همان طور كه براي خود احساس مسئوليت ميكند.اگر جزء سوم عشق، يعني احترام وجود نداشته باشد، احساس مسئوليت به آساني به سلطه جويي و ميل به تملك ديگري سقوط مي كند. منظور از احترام ترس و وحشت نيست؛ بلكه توانايي درك طرف، آنچنان كه وي هست، و آگاهي از فرديت بي همتاي احترام، يعني علاقه به اين مطلب كه ديگري، آن طور كه هست، بايد رشد كند و شكوفا شود. بدين ترتيب، در آنجا كه احترام هست، استثمار وجود ندارد. من مي خواهم معشوقم براي خودش و در راه خودش پرورش بيابد و شكوفا شود، نه براي پاسداري من.اگر من شخص ديگري را دوست دارم، با او آنچنان كه هست، نه مانند چيزي براي استفاده خودم يا آنچه احتياجات من طلب مي كند احساس وحدت مي كنم. واضح است كه احترام آنگاه ميسر است كه من به استقلال رسيده باشم؛ يعني آنگاه كه بتوانم روي پاي خود بايستم و بي مدد عصا راه بروم، آنگاه كه مجبور نباشم ديگران را تحت تسلط خود در بياورم يااستثمارشان كنم. احترام تنها بر پايه آزادي بنا مي شود نه سلطه جویی اگر انسان فقط يكي را دوست بدارد و نسبت به ديگران بي اعتنا باشد، پيوند او عشق نيست، بلكه يك نوع بستگي تعاوني يا خودخواهي گسترش يافته است. با وجود اين اكثر مردم فكرمي كنند علت عشق وجود معشوق است . نه استعداد دروني . درحقيقت، آنان فكر مي كنند كه چون هيچ كس ديگري را جز معشوق دوست ندارند، اين خود دليلي بر شدت عشقشان است. چون مردم نمي توانند درك كنند كه عشق نوعي فعاليت و نوعي توانايي روح است، خيال مي كنند تنها چيز لازم پيدا كردن يك معشوق مناسب است و از آن پس هم همه چيز به خودي خود ادامه خواهد يافت. اين درست مثل آدمي است كه مي خواهد نقاشي كند، ولي به جاي اينكه هنر و فن آن را ياد بگيرد، مي گويد منتظر موضوع مناسبي براي نقاشي هستم و ادعا مي كند كه اگر موضوع را بيابد زيباترين نقاشيها را خواهد كرد.مصطفي زاده؛كارشناس ارشد مشاوره خانواده@amirmohammad_mostafazade