مبحث درباره 👇«انسان کامل» در اندیشه مولانا، می‌توانیم به جنبه‌های عمیق‌تر و ظریف‌تری بپردازیم که کم

مبحث درباره 👇«انسان کامل» در اندیشه مولانا، می‌توانیم به جنبه‌های عمیق‌تر و ظریف‌تری بپردازیم که کمتر در تعاریف اولیه به آن‌ها توجه می‌شود. در واقع، مولانا در مثنوی و غزلیات، ابعادی از انسان کامل را ترسیم می‌کند که گاهی حتی پارادوکسیکال (متناقض‌نما) به نظر می‌رسند.در ادامه، به سه جنبه کلیدی دیگر که شخصیت انسان کامل را در دیدگاه مولانا کامل‌تر می‌کند، اشاره می‌کنم:ویژگی «فنا در خلق» (پوشیدگی در میان مردم)برخلاف برخی نگرش‌های عرفانی که انسان کامل را کسی می‌دانند که از اجتماع فاصله می‌گیرد و در غارها یا صومعه‌ها به عبادت مشغول می‌شود، مولانا نگاه متفاوتی دارد.پنهان در آشکار: مولانا معتقد است انسان کامل لزوماً لباسی متفاوت یا رفتاری عجیب ندارد. او ممکن است در بازار باشد، داد و ستد کند و حتی شغلی عادی داشته باشد، اما دلش جای دیگری است. او «در میان مردم است اما با مردم نیست».نقشِ «مخفی بودن»: مولانا تأکید می‌کند که اولیاء الهی (انسان‌های کامل) عمداً خود را در میان مردم پنهان می‌کنند تا از قضاوت‌ها و هیاهوی شهرت دور بمانند. آن‌ها نمی‌خواهند تبدیل به «بت» شوند.«عارفان را گر چه باشد ظاهر‌اش / خفته در جانشان به صدها باطنش»وحدت میان «صورت» و «معنا»یکی از چالش‌های اصلی عرفان، تضاد میان ظاهر (شریعت/قوانین) و باطن (حقیقت/عشق) است. انسان کامل در دیدگاه مولانا کسی است که این دو را به وحدت رسانده است.او شریعت را «کشتی» و حقیقت را «مروارید» می‌داند. کسی که فقط به پوسته (شریعت) چسبیده، به مروارید نرسیده؛ اما کسی هم که ادعای حقیقت می‌کند و شریعت را کنار می‌گذارد، در دریا غرق می‌شود.انسان کامل، صاحب «بصیرت» است؛ یعنی او در پسِ ظاهرِ هر پدیده، حکمت الهی را می‌بیند. از نظر او، «کفر» و «ایمان» در لایه‌های زیرین، به منبع واحدی برمی‌گردند. این نگاهِ «وحدت‌انگارانه» اجازه می‌دهد که انسان کامل با همه موجودات (حتی دشمنان) با شفقت رفتار کند، زیرا در پشت چهره دشمن هم، جلوه‌ای از خدا را می‌بیند.سخاوتِ جان»؛ انسان کامل به مثابه اقیانوسمولانا انسان کامل را به «اقیانوس» تشبیه می‌کند. اقیانوس هر چه بپذیرد (رودخانه‌های گل‌آلود، زباله‌ها و…)، آن را در خود هضم می‌کند و به پاکی تبدیل می‌کند.ظرفیتِ بی‌نهایت: انسان کامل کسی است که «ظرفیت» وجودی‌اش به وسعت جهان شده است. او هر نقدی، هر توهینی و هر رنجی را که از مردم می‌بیند، به خاطرِ صبرِ بی‌کرانش در خود می‌پذیرد و به جای پاسخِ بدی، با «عشق» و «دعا» پاسخ می‌دهد.انعکاس نور: او همچون یک منشور عمل می‌کند؛ نوری که از بالا (حق) می‌گیرد را به صورت طیفی از رنگ‌ها (رحمت، هدایت، شفقت) به مردم می‌تاباند. او از خودش چیزی ندارد که بدهد، هر چه می‌بخشد «امانت الهی» است.چالش «انسانِ ناتمام» در برابر «انسان کامل»از نظر مولانا، تفاوت اصلی انسان کامل با بقیه در «میزانِ آگاهی از خویشتنِ الهی» است.بیشتر انسان‌ها «ناتمام» هستند چون فکر می‌کنند «من» مرکز عالم است. آن‌ها در یک حلقه بسته از نیازها، ترس‌ها و آرزوها گرفتارند.انسان کامل، این حلقه را شکسته است. او می‌داند که «من» یک توهم است. مولانا معتقد است اگر کسی به این نقطه برسد که بفهمد «من وجود ندارم و تنها خداست که وجود دارد»، تازه سفر اصلی آغاز شده است. این همان «فنا»ست که پیش‌درآمدِ «بقا» (زندگی جاودانه در صفات الهی) است.یک نکته برای تأمل بیشتر:آیا می‌دانستید مولانا در مثنوی معتقد است که شما نیز پتانسیل تبدیل شدن به انسان کامل را دارید؟ او معتقد نیست که این جایگاه فقط مخصوص پیامبران و اولیاء خاصِ گذشته است؛ بلکه درِ این خانه (به تعبیر مولانا) همیشه باز است و هر کس می‌تواند با «مجاهده با نفس» و «پیروی از عشق»، این مسیر را طی کند.تهیه و جمع آوری مطالب؛ #امیر #نورمحمدی https://t.me/amirnormohamadi1976