عرفان مولانااگر عرفان حافظ را «عرفانِ رندانه و نقادانه» بنامیم، عرفان مولانا را باید «عرفانِ عاشقانه و پویا» دانست.در عرفان مولانا، ما با یک نظامِ فکریِ خشک یا فلسفه‌ی پیچیده روبه‌رو نیستیم؛ ما با یک «آتش» روبه‌رو هستیم که هر که به آن نزدیک شود، باید «خودِ» خویش را در آن بسوزاند.در اینجا ارکان اصلی عرفان مولانا را کالبدشکافی می‌کنیم:عشق؛ تنها روشِ رسیدن (روش‌شناسی مولانا)در عرفانِ مولانا، عقل (حتی عقلِ فلاسفه) ابزاری ناقص برای درک حقیقت است. مولانا معتقد است که خدا را نمی‌توان با «استدلال» شناخت، بلکه فقط با «عشق» می‌توان او را تجربه کرد.عشق به مثابه کیمیا: مولانا مدام از واژه‌ی «کیمیا» استفاده می‌کند. او می‌گوید عشق، مسِ وجودِ انسان (که پر از نقص و گناه و منیت است) را به طلایِ ناب (که تجلی خداست) تبدیل می‌کند.«عشق، هم اوست که بی‌حد و حساب است / کارِ عقل است که در رنج و عذاب استمفهوم «فنا» (مرگِ پیش از مرگ)یکی از اساسی‌ترین مباحث عرفان مولانا، «مردن پیش از مرگ» است. مولانا معتقد است انسان تا وقتی «من» دارد، نمی‌تواند «خدا» را ببیند.فنایِ در معشوق: در عرفانِ او، انسان باید مثل قطره‌ای که در دریا می‌افتد، در وجودِ الهی غرق شود. او در ابیاتِ بسیاری، این «مردنِ اختیاری» را ستایش می‌کند:«از جمادی مردم و نامی شدم / وز نما مردم به حیوان سر زدم / … بار دیگر از ملک پران شوم / آنچه اندر وهم ناید آن شوم»او تکاملِ انسان را یک مسیرِ در حالِ حرکت می‌بیند که در نهایت به «فنا در خدا» ختم می‌شود.عرفانِ «پویا» (سماع و حرکت)برخلاف بسیاری از عرفا که عرفان را در «سکوت»، «خلوت» و «سکون» می‌دانستند، عرفانِ مولانا عرفانِ «حرکت و رقص» است.سماع: سماع برای مولانا فقط یک رقص نیست؛ یک «مدار» است. همان‌طور که سیارات به دور خورشید می‌چرخند، عارف نیز باید در مدارِ عشقِ الهی بچرخد تا از مرکزِ آن (خدا) انرژی بگیرد.مولانا معتقد است که کلِ هستی در حالِ رقص است و کسی که این حقیقت را درک کند، نمی‌تواند ساکن بماند.نقشِ «مرشد» یا «آینه» (شمس تبریزی)عرفان مولانا «عرفانی رابطه‌ای» است. در حالی که حافظِ رند، عرفانش بیشتر درونی و فردی است، مولانا برای رسیدن به خدا به یک «واسطه» یا «آینه» نیاز دارد. شمس برای او نه فقط یک پیر، بلکه تجلیِ خودِ خدا در صورتِ یک انسان است.او معتقد است انسان به تنهایی نمی‌تواند به حقیقت برسد؛ نیاز به کسی دارد که «نور» را در دلِ او منعکس کند. این «عشقِ انسانی» (به شمس) برای مولانا پلی شد به سوی «عشقِ الهی».زبانِ قصه و تمثیل (مثنوی)مولانا برای انتقال عرفانش، از زبانِ پیچیده‌ی فلسفی استفاده نمی‌کند. او از «زبانِ قصه» استفاده می‌کند. مثنوی معنوی، دریایی از حکایت‌های عامیانه، پادشاهان، کنیزکان، و حیوانات است که هر کدام تمثیلی از یک مفهوم عمیق عرفانی هستند.او عرفان را از کتابخانه‌ها به میانِ مردم (در قالبِ حکایت) می‌آورد تا هر کس با هر سطح از سواد، بتواند حقیقت را درک کند.تهیه و جمع آوری مطالب؛ #امیر #نورمحمدی https://t.me/amirnormohamadi1976