پترا - کتاب کعبه ابراهیمی - شمار2آیا واقعاً مساجد اولیه به پترا نگاه می‌کردند؟در پست قبلی عرض شد:بعض

پترا - کتاب کعبه ابراهیمی - شمار2آیا واقعاً مساجد اولیه به پترا نگاه می‌کردند؟در پست قبلی عرض شد:بعضی از جهت‌ها واقعاً جالب و عولم فریبانه است؛ اما گیبسون این بازی با مقدسات را باخته است چون شواهد برای نتیجه‌ای که گیبسون می‌گیرد کافی نیست.دلیلش هم خیلی فنی ولی مهم است.ما امروز با مختصات جغرافیایی می‌توانیم دقیقاً بگوییم از فلان نقطه، مکه در چه آزیموتی قرار دارد. اما یک معمار عرب در قرن اول هجری چنین محاسبه‌ای انجام نمی‌داد. روش‌های تعیین قبله در آن دوره بسیار متنوع‌تر و ساده‌تر بود و از خورشید، ستارگان، جهت‌های اصلی، سنت محلی و نشانه‌های جغرافیایی استفاده می‌شد.بنابراین مثلاً اگر یک مسجد ۱۰ یا ۱۵ درجه با bearing دقیق مکه اختلاف داشته باشد، این به‌خودی‌خود عجیب نیست.این دقیقاً همان جایی است که David A. King، از مهم‌ترین متخصصان تاریخ قبله و نجوم اسلامی، به گیبسون حمله می‌کند. استدلال کینگ این است که گیبسون روش‌های تاریخی تعیین قبله را درست مدل نکرده و جهت‌های بناهای قدیمی را با جهت‌های مدرن مقایسه کرده است.پس:«مسجد دقیقاً رو به مکه نیست» ≠ «مسجد رو به پتراست».این دو گزاره را خیلی‌ها در فضای مجازی عمداً یا سهواً یکی می‌کنند.اما من یک قدم عقب‌تر می‌رومحتی اگر فرض کنیم گیبسون در مورد تعدادی از مساجد اشتباه نکرده باشد، هنوز یک سؤال بزرگ داریم:چرا باید نتیجه بگیریم که پترا «کعبه» بوده؟ممکن است یک سنت اولیهٔ تعیین قبله وجود داشته که از نظر جغرافیایی دقیقاً با مکه منطبق نبوده باشد.ممکن است بعضی مساجد بر اساس جهت تقریبی ساخته شده باشند.ممکن است بنا بعدها تغییر کرده باشد.ممکن است حتی خود مفهوم «قبله» در قرن اول هنوز به دقت هندسی دوره‌های بعدی نرسیده باشد.برای عبور از اینها و رسیدن به:«پس کعبه در پترا بوده»به شواهد بسیار بیشتری نیاز داریم.و این شواهد، به نظر من، نقطهٔ ضعف اصلی نظریهٔ پتراست.حالا می‌رسیم به «کعبهٔ ابراهیمی»اینجا موضوع از قبلهٔ پترا جدا می‌شود.قرآن خیلی روشن می‌گوید:وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُیعنی ابراهیم و اسماعیل پایه‌های «بیت» را بالا می‌برند.بنابراین در روایت قرآنی، ارتباط ابراهیم، اسماعیل و کعبه کاملاً مرکزی است.اما اگر سؤال شما این باشد که:«آیا تاریخ‌دان می‌تواند با مدارک مستقل ثابت کند که ابراهیم حدود هزار و چندصد سال قبل از میلاد به مکه رفته و کعبه را ساخته؟»جواب صادقانه:خیر.مدرک باستان‌شناختی مستقیمی برای چنین ادعایی نداریم.ولی اینجا نباید مرتکب یک اشتباه رایج دیگر شویم:«مدرک نداریم، پس داستان حتماً بعداً ساخته شده.»این هم اثبات نشده است.ما باید سه سطح را جدا کنیم:قرآن:می‌گوید ابراهیم و اسماعیل کعبه را برپا کردند.سنت اسلامی:روایت بسیار گسترده‌تر و جزئی‌تری دربارهٔ ابراهیم، اسماعیل، مکه، حج و کعبه ارائه می‌دهد.تاریخ و باستان‌شناسی:می‌توانند وجود مکه، حرم، کعبه و تحول تاریخی آنها را بررسی کنند، اما برای سفر ابراهیم به مکه و ساخت کعبه مدرک مستقل هم‌عصر در اختیار ندارند.این سه را نباید قاطی کرد.یک نکته که به نظرم از خود «پترا» مهم‌تر استاگر نظریهٔ پترا درست باشد، باید یک انتقال تاریخی عظیم را توضیح بدهد.یعنی باید بگوییم:کعبه/مرکز مقدس در پترا بود → مسلمانان مدتی به پترا نماز می‌خواندند → بعد مرکز به مکه منتقل شد → تمام سنت مربوط به کعبه و ابراهیم نیز به مکان جدید منتقل شد.خب، چنین اتفاق عظیمی باید ردپاهای تاریخی بسیار جدی داشته باشد.چه کسی این انتقال را انجام داد؟در چه تاریخی؟چرا؟چطور تمام جامعهٔ مسلمان آن را پذیرفت؟چرا منابع اولیه اسلامی چنین انتقال جغرافیایی عظیمی را به‌صراحت گزارش نمی‌کنند؟چرا باید خاطرهٔ پترا به‌عنوان محل قبلی کعبه تقریباً ناپدید شود؟و از همه مهم‌تر:چرا مکه؟یعنی نظریهٔ پترا فقط باید ثابت کند «مساجد به پترا نزدیک‌اند»؛ نه، باید یک تاریخ جایگزین کامل برای پیدایش مکه به‌عنوان حرم اسلامی بسازد.و این کار بسیار سخت‌تر است.ادامه دازد ... به آمین خودد حضرتشhttps://t.me/Amuzeshkadeh/2691