یادداشت قابل تأمل دکتر روشنی‌راد بر چهار مرحله‌ی آگاهی ابن‌سینا که چهار روش پژوهش را در پیش می‌گرفته است.با وجود شباهت‌ها با برداشتِ ارسطو از تخیل به‌عنوانِ قوه‌ای واسط میان تعقل و ادراکِ حسی، روان‌شناسیِ ابن‌سینا نسبت به پیشینیان خود، به‌واسطهٔ نوس پوئتیکوس (عقلِ فعال) دگرگون شده است؛ عقلِ فعالی که در اینجا به‌عنوانِ فرشتهٔ علم یا روح‌القدس (ال‐عقل القدسی) تصور می‌شود. به‌لطفِ همین مفهوم‌پردازی است که ابن‌سینا می‌تواند تجربهٔ شناخت را به‌عنوانِ یک سفرِ عرفانی، پلی که مستقیماً نفسِ انسان را به کراتِ آسمانی متصل می‌کند، چارچوب‌بندی کند.هنری کوربن (۱۹۹۳) استدلال می‌کند که دقیقاً به‌دلیلِ اهمیتِ تعیین‌کنندهٔ عقلِ فعال در تأویل است که چنین نظامِ فلسفی‌ای به‌شدت مورد مخالفتِ حامیانِ ظاهرگرایی (literalism) و دینِ جزم‌گرا (dogmatic religion) قرار گرفت و به‌حاشیه رانده شد. به‌قول او:«یکتاپرستیِ ارتدکس از این امر به‌هیجان آمد، زیرا به‌خوبی آگاه بود که به‌جای اینکه [فیلسوف] توسط این فرشته به هدفی متافیزیکیِ پایین‌تر منجمد و هدایت شود، به‌سوی فراسوییِ پیش‌بینی‌نشده و مطمئناً فراتر از جزمیاتِ مستقر، کشیده خواهد شد.» (۱۷۳-۱۷۴)همان‌طور که در ادامه نشان خواهم داد، واکنشِ عقل‌گرایانه (rationalistic) به اندیشهٔ ابن‌سینا توسط فیلسوفی انجام شد که در تاریخ‌هایِ فلسفهٔ غرب معمولاً به‌عنوانِ وارثِ مستقیم و شاگردِ برترِ او شناخته می‌شود: ابن‌رشد (آوروئس). ترجمه‌ی ماشینی بخشی، بخش فلسفه‌ی مشرقی/اشراقی ابن‌سینا، از کتاب کثرت‌گرایی و تخیل جوزپه کارته