- خنجری بر کرانهٔ بی‌کرانِ مکرانهنگامی‌ که سخن از «سیلیکون‌ولی شدن سیستان‌ و بلوچستان» به‌عنوان یکی از بخت‌های آتی ایران به میان آمد، پنجاه‌وفتی‌ها و چپ‌ها که نسبتی با سازندگی ندارند، به تمسخر برآمدند که مگر می‌شود اما اگر این‌ها نبودند، آری می‌شد، آن‌هم نه امروز که نیم‌‌قرن پیش و به هنگام خیزش جهان آن روز به سمت جهانی نو.حقیقت این است که اگر ۵۷ نبود، سیستان‌وبلوچستان به‌جای آنکه یکی از عقب‌نگاه‌داشته‌شده‌ترین استان‌های ایران باشد، پایتخت دریایی جهان می‌شد اما میراث چپ، این ایده و معمار این ایده را از میان برداشت تا در خاک‌زراندود کرانهٔ مکران فقر و ویرانی بکارد؛ و امروز هم هنوز برای‌ ذهن‌های بدوی و کوچک چپ زیادی بزرگ است این فکر و برنامه که سیستان‌وبلوچستان، قرار بود گلوگاه تجارت جهانی شود و با پروژهٔ مکران شاهراهی جهانی را به وجود آورد که زنجیرهٔ تامین تمام جهان را به ایران وابسته می‌کند.اگر امروز، تنها یک تنگهٔ هرمز توانست نفس بازار انرژی را بگیرد و برگ بازی جمهوری‌اسلامی در جنگ با دو قدرت آمریکا و اسراییل شود، هاب مکران در مقیاسی کلان‌تر و بسیار بزرگ‌تر، با این هدف برنامه‌ریزی شد که تمام زنجیرهٔ تأمین و تجارت شرق و غرب را در مشت ایران قرار دهد و شاه فقید بارها گفته بود که این همان سند «استقلال ابدی ایران» می‌شود، آرزویی که محمدرضا پهلوی همه‌چیزش را برای رسیدن به آن گرو گذاشت و بر سرش قمار کرد.مکران در کرانهٔ بی‌کران بلوچستان «دِمیورژ قرن نو»°° بود، معماری ایران نوینی که روی پای خود ایستاده و به قول شاه فقید در چنین ایرانی «آن دو، هرگز سه نخواهد شد».آن «سه» که شاه از آن‌ می‌هراسید اما پیش از کامل شدن اَبَرپروژهٔ او، سر بزنگاه گریبان ایران را گرفت و با ۵۷، مکران و سیستان‌وبلوچستان و هر چه برایش اندیشیده شده بود، به تاراج رفت. جهان که کار ایران را ساخت، به‌جای هاب مکران و ابرپروژه‌اش، جبل‌علی و گوادر و حمد و صلاله سر برآوردند تا کشورهای ریز و درشتی که نیم‌قرن پیش هیچ بودند را به مکنت برسانند و آنان را به بازیگران اثرگذار بر چرخهٔ سیاست جهانی بدل سازند.امروز هنگامی به سیستان خالی‌شده از جمعیت و بلوچستان فقرزده‌ می‌نگریم، بسیار دشوار و بلکه ناممکن است، تصویری که شاه از آنجا در ذهن خود داشت را برای خود بازآفرینی کنیم: نمونهٔ دقیقی از اینکه یک ملت چگونه شکست می‌خورد یا دقیق‌تر، یک کشور چگونه ویران می‌شود!°° واژه‌ی «دِمیورژ» را از یونانی و فسلفهٔ افلاطونی وام گرفتم، Demiurge به مفهوم بنیان‌گذار تمدن، پی‌ریز و شالوده‌بناکن یا همان معمار است.ساسان آقاییروزنامه‌نگارــــــــــــــــــــ•• اگر دوستانی مشتاق خواندن تحلیل‌های روز دارید، لطفاً شناسهٔ کانال را در اختیارشان قرار دهید:@andiiishe