اهمیت «زمان» و «نظم» خواب و خوراک در ابتلا به بیماری‌ها دکتر علیرضا آروینتقریباً همه‌مان می‌دانیم که خواب کافی و تغذیه سالم به سلامت قلب و پیشگیری از بیماری‌های مزمن مثل دیابت و فشار خون بالا کمک می‌کند. اما انجمن قلب آمریکا (AHA) اخیراً به نکته‌ی مهم‌تری اشاره کرده:فقط میزان خواب و کیفیت غذا نیست که اهمیت دارد، بلکه زمان‌بندی خواب و وعده‌های غذایی و هماهنگی آن‌ها با ساعت بیولوژیک بدن هم نقش مهمی در سلامت ایفا می‌کند.مثلاً اگر دو نفر دقیقاً به یک اندازه بخوابند، اما یکی شب‌ها دیر می‌خوابد و دیگری خواب منظم‌تری دارد، ممکن است ریسک بیماری‌های قلبی در آن‌ها متفاوت باشد.در بخشی از مغز به نام هیپوتالاموس، نورون‌هایی وجود دارند که مانند یک ساعت بیولوژیک، فعالیت اندام‌های مختلف مثل قلب، عروق و کبد را بر اساس ریتم ۲۴ ساعته بدن تنظیم می‌کنند.مهم‌ترین عامل محیطی برای تنظیم این ساعت داخلی، «نور» است. در هنگام شب و با کاهش نور، هورمون ملاتونین ترشح می‌شود و به بدن سیگنال می‌دهد که زمان استراحت رسیده است.مطالعات نشان داده‌اند که ناهماهنگی میان ساعت بدن و فعالیت‌های روزمره، متابولیسم را مختل کرده و سلامت قلب و عروق را به خطر می‌اندازد.به عنوان مثال، در یک مطالعه متاآنالیز دیده شده افرادی که به‌خاطر شیفت‌های کاری چرخشی مجبورند گاهی شب‌کار باشند، در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به بیماری‌های قلبی-عروقی قرار دارند. هر چه مدت این سبک زندگی طولانی‌تر باشد، ریسک هم بالاتر می‌رود.همچنین در مطالعه‌ای دیگر مشخص شده کسانی که خواب منظمی نداشته و ساعت خواب و بیداری ثابتی ندارند، با افزایش ریسک بیماری‌های قلبی مواجه هستند.این موضوع در مورد فشار خون هم صدق می‌کند. به‌طور معمول، در طول شب فشار خون افت پیدا می‌کند. اما در افرادی که خواب منظمی ندارند یا شب‌زنده‌دار هستند، این افت فشار مختل می‌شود و در نتیجه، خطر فشار خون بالا افزایش پیدا می‌کند.در مورد وعده‌های غذایی هم مطالعات نشان‌ داده‌اند فقط محتوای وعده‌ها مهم نیست، بلکه زمان مصرف‌شان هم اهمیت دارد. در یک پژوهش مشاهده شده که خوردن صبحانه بعد از ساعت ۹ صبح نسبت به خوردن آن قبل از ساعت ۸، با ریسک بیشتر ابتلا به دیابت همراه است.پژوهشگران می‌گویند که غذاخوردن در اوایل روز و سپس روزه‌داری (fasting) در طول شب باعث بهبود تنظیم انسولین و پایداری بیشتر قند خون می‌شود.به عنوان جمع‌بندی، داشتن برنامه‌ی منظم برای خواب و وعده‌های غذایی، و هماهنگی آن با ساعت بیولوژیک بدن، می‌تواند نقش مهمی در سلامت قلب، تنظیم قند خون و سلامت متابولیک ما داشته باشد. به زبان ساده‌تر: بدن‌مان ریتم دارد، بهتر است با آن هماهنگ شویم.@andisheh_naab12