#تکامل(#دگرگونش) #مارها ، چرا جنین مارها درون تخم به شکل مارپیچ درمی‌آیند؟ ساختاری که پیش‌تر هرگز در جانوران دیده نشده بود.دانشمندان سرانجام فهمیده‌اند چرا جنین مارها هنگام رشد درون تخم، بدن خود را به شکل مارپیچ جمع می‌کنند و چرا در مراحل اولیه تقریباً همیشه این پیچش به سمت راست است. پاسخ در ساختاری عجیب و موقتی نهفته است که تاکنون در هیچ جانور دیگری شناخته نشده بود.مدت‌هاست می‌دانیم جنین مارها هنگام رشد به شکل مارپیچ درمی‌آیند؛ روشی که به آن‌ها اجازه می‌دهد با وجود فضای محدود تخم، بدنی بسیار بلند بسازند. عجیب‌تر اینکه در مراحل اولیه رشد، بیشتر آن‌ها تمایل بسیار شدیدی به پیچیدن به سمت راست دارند؛ اما علت این پدیده مشخص نبود.داستان کشف از دوران قرنطینه کووید در سال ۲۰۲۰ آغاز شد. تتسوتو میاشیتا، زیست‌شناس فرگشتی موزه طبیعت کانادا، به دنبال پروژه‌ای بود که دانشجویانش بتوانند بدون حضور در آزمایشگاه انجام دهند. علاقه قدیمی او به عدم تقارن در بدن جانوران باعث شد سؤال ساده‌ای مطرح کند: جنین مارها به کدام سمت می‌پیچند؟پژوهشگران تصاویر بیش از نهصد جنین از ۳۹ گونه مار و دیگر خزندگان پولک‌دار بدون اندام را جمع‌آوری و بررسی کردند. نتیجه نشان داد در مراحل ابتدایی رشد، جهت پیچش تقریباً همیشه راست‌گرد است.اما تصاویر سی‌تی‌اسکن سرنخ اصلی را آشکار کردند. پژوهشگران ساختاری را مشاهده کردند که پیش‌تر شناخته نشده بود: بخشی از روده همراه با رگ‌های خونی زرده که مانند ستونی از مرکز مارپیچ بدن عبور می‌کند. آن‌ها این ساختار را ستون احشایی نامیدند.علت تشکیل آن تفاوت سرعت رشد بخش‌های مختلف بدن است. ستون فقرات و محور بدن جنین مار با سرعت بسیار زیادی دراز می‌شود، اما روده نمی‌تواند با همان سرعت رشد کند. در نتیجه روده کوتاه‌تر، مانند طنابی که دو نقطه بدن را به هم متصل کرده، عمل می‌کند و بدن سریعاً در حال رشد را وادار می‌کند خم شود، کمان بردارد و در نهایت به دور این ستون بپیچد.میاشیتا توضیح می‌دهد که ستون احشایی شامل روده جداشده و رگ‌های زرده‌ای است و به این دلیل شکل می‌گیرد که در مراحل اولیه، رشد روده از رشد محور بدن عقب می‌ماند.اما چرا پیچش نخستین تقریباً همیشه به سمت راست است؟ زرده تخم در سمت چپ جنین قرار دارد. این آرایش نامتقارن باعث می‌شود نیروی مکانیکی حاصل از کشش، بدن در حال رشد را به سمت مقابل هدایت کند و در نتیجه مارپیچ اولیه راست‌گرد شکل بگیرد.این وضعیت دائمی نیست. با ادامه رشد، روده به‌تدریج بلندتر می‌شود و از طریق مزانتر دوباره در موقعیت طبیعی خود، زیر ستون محوری بدن، قرار می‌گیرد. همزمان ماهیچه‌های جنین بالغ می‌شوند و مار توانایی حرکت پیدا می‌کند. از این مرحله به بعد، برخی جنین‌ها راست‌گرد باقی می‌مانند و برخی جهت خود را به چپ تغییر می‌دهند؛ به‌طوری‌که نزدیک زمان خروج از تخم، جهت پیچش دیگر تقریباً تصادفی است.این یافته از نظر زیست‌شناسی رشد بسیار جالب است، زیرا چنین اختلاف بزرگی میان سرعت رشد یک اندام حیاتی و سایر بخش‌های بدن در بسیاری از جانوران می‌تواند مرگبار باشد. اما در مارها همین عدم تطابق ظاهراً به بخشی از سازوکار ایجاد بدن بسیار کشیده آن‌ها تبدیل شده است.نکته جالب دیگر روش کشف است. پژوهشگران برای رسیدن به این نتیجه ابتدا سراغ روش‌های پیچیده ژنتیک مولکولی نرفتند؛ بلکه صدها نمونه موزه‌ای و آزمایشگاهی را نگاه کردند، شمردند و اندازه گرفتند.میاشیتا این یافته را یادآوری مهمی برای زیست‌شناسی می‌داند: هنوز چیزهای بسیار زیادی وجود دارد که می‌توان تنها با دقیق نگاه کردن به طبیعت کشف کرد.خاستگاه :Current Biology⚛ @AndisheKonim