امام ابوحامد غزالی-رحمه‌الله- (م505هـ) در کتاب «احیاء علوم الدین» می‌نویسد:جعفر بن محمد [امام صادق-ر

امام ابوحامد غزالی-رحمه‌الله- (م505هـ) در کتاب «احیاء علوم الدین» می‌نویسد:جعفر بن محمد [امام صادق-رحمه‌الله] فرمود: «من در برآوردن نیازهای دشمنانم شتاب می‌کنم؛ می‌ترسم که اگر ردشان کنم، از من بی‌نیاز شوند [و فرصت خیرخواهی و نزدیکی به خدا را از دست بدهم].»وقتی رفتار با دشمن این‌گونه است، پس در مورد دوستان چگونه خواهد بود؟! در میان سلف[صالح]- رحمهم‌الله-، کسانی بودند که تا چهل سال پس از مرگ برادرِ دینی‌شان، هوای خانواده و فرزندان او را داشتند؛ نیازهایشان را برطرف می‌کردند و هر روز به آن‌ها سر می‌زدند و از مال خود مخارجشان را تأمین می‌کردند. خانوادۀ آن شخص به قدری از آن‌ها محبّت می‌دیدند که جای خالی پدرشان را حس نمی‌کردند، بلکه توجه و مهربانی بیشتری نسبت به زمان حیات پدر در خود می‌دیدند.یکی از آن‌ها مخفیانه به درِ خانۀ برادرش می‌رفت و می‌پرسید: «آیا به روغنی، نمکی یا چیزی احتیاج دارید؟» و بی‌آنکه برادرش متوجه شود، نیازشان را برطرف می‌کرد.خلاصه کلام اینکه: باید نیاز برادر دینی‌ات برای تو همان‌قدر مهم باشد که نیاز خودت مهم است، یا حتی مهم‌تر! باید همان‌طور که از احوال خودت غافل نیستی، از احوال او نیز غافل نباشی. باید پیش‌دستی کنی تا او مجبور نشود از تو درخواستی کند یا شرمنده شود.حتی فراتر از این، باید چنان حاجتش را برآوری که انگار اصلاً کاری نکرده‌ای! بابت کمکی که کرده‌ای، هیچ حقی برای خود قائل مباش؛ بلکه تو باید خود را وام‌دار او بدانی که به تو اجازه داده مشکلش را حل کنی و به تو میدان نیکی داده است.و شایسته نیست که فقط به رفع حاجت اکتفا کنی، بلکه باید در آغازِ کار، با احترام ویژه و از روی ایثار، سنگ تمام بگذاری.📚إحياء علوم الدين، أبو حامد الغزالی، ج2، صص175 - 176.✍️ کیوان عثمانیانجمن آنتی شبهات@anti_shobahat