جهان‌شناسی و معرفی حقیقت هستی 174-دنیی در اسرار نامه عطاریکی پرسید از آن مجنون معنیکه کیست این خلق و چیست این کار دنیی؟*چنین گفت او که دوغ است این همه کارمگس بر دوغ گرد آمد به‌ یک‌بارچه وادی است این که ما در وی فتادیم‌؟!ز دست خویش از سر پی فتادیمدرین وادی همه غولان خویشیمز اول روز مشغولان خویشیمچو درمانیم‌، برداریم فریادبلا چون رفت‌، بگذرایمش از یاددریغا رنج برد ما به دنیی*غم بسیار و آن را حاصلی نیاگر از دیده صد دریا بباریخدا داند که تو بر هیچ کاریعزیزا گر به دست آری کدوییپدید آری بر او چشمی و روییکدو پر یخ کنی و آن‌گه بداریکه تا اشگی همی‌ریزی به زاریچو باران گرچه آن اشگ است بسیاربه چشم کس ندارد هیچ مقدارهمه در جنب قدرت هم‌چنانیماگر خندیم وگر اشگی فشانیمهزاران دل بر این آتش کباب استکه‌ را پروای این یک قطره ‌آب است‌؟نگردد ز اشگ تو حکم خداییچه گویی با که‌ای و در کجایی‌؟اگر هر دو جهان* نابود باشدخدا را نه زیان نه سود باشدآرامش و پرواز روح