📌 مسئله شوروی؛ واقعیتی که نه باید انکار شود و نه جای جامعه را بگیرد ✍️ محسن سعادت هیچ تحلیل جدی ا

📌 مسئله شوروی؛ واقعیتی که نه باید انکار شود و نه جای جامعه را بگیرد ✍️ محسن سعادت هیچ تحلیل جدی از فرقه دمکرات نمی‌تواند حضور ارتش شوروی و رقابت‌های بین‌المللی آن دوره را نادیده بگیرد. اتحاد شوروی از جنبش آزربایجان حمایت کرد و اهداف ژئوپولیتیکی، امنیتی و…قدرت خارجی ممکن است یک فرصت سیاسی ایجاد کند، اما نمی‌تواند از هیچ، جامعه‌ای مطالبه‌گر، زبان سرکوب‌شده، دهقان بی‌زمین، کارگر ناراضی و حافظه‌ای انباشته از تبعیض بسازد. اگر مسئله آزربایجان تنها ساخته شوروی بود، باید با خروج ارتش شوروی پایان می‌یافت؛ حال آنکه مسئله زبان، تمرکز، تبعیض اقتصادی و حق اداره محلی بیش از هشتاد سال بعد همچنان پابرجاست.شوروی از آزربایجان حمایت کرد، اما هنگامی که منافعش تغییر یافت عقب نشست. این عقب‌نشینی نشان داد که دولت‌ها متحد دائمی ملت‌ها نیستند؛ آنان پیش از هر چیز تابع منافع خویش‌اند.درس بیانیه برای جنبش ملی امروزبزرگ‌ترین درس ۱۲ شهریور برای جنبش ملی آزربایجان این نیست که عبارات بیانیه‌ای متعلق به سال ۱۳۲۴ را تکرار کند. وفاداری به یک تجربه تاریخی با تقلید از زبان و ساختارهای گذشته تفاوت دارد.درس اصلی آن تجربه، تبدیل هویت به برنامه سیاسی بود.فرقه توانست زبان، زمین، مالیات، کار، آموزش و نمایندگی را در یک چارچوب واحد قرار دهد. به همین دلیل توانست از محافل روشنفکری فراتر رود و با دهقان، کارگر، معلم، بازاری و شهروند عادی ارتباط برقرار کند. جنبش امروز نیز اگر نتواند میان حق ملی و زندگی روزمره مردم پیوند برقرار کند، در فضای رسانه‌ای و نمادین محصور خواهد ماند.امروز نیز باید پرسید:▪️درآمدهای آزربایجان چگونه و در کجا هزینه می‌شوند؟▪️چه نهادی درباره محیط‌زیست، معادن، آب و توسعه اقتصادی منطقه تصمیم می‌گیرد؟▪️چرا کودکان تورک از تحصیل کامل به زبان مادری محروم‌اند؟▪️سهم مردم منطقه در انتخاب مدیران و تعیین سیاست‌های محلی چیست؟▪️چه ساختاری می‌تواند حقوق همه ساکنان آزربایجان را تضمین کند؟▪️قدرت سیاسی چگونه باید میان نهادهای انتخابی توزیع و مهار شود؟پاسخ به این پرسش‌ها نیازمند منشوری روشن، تشکیلاتی پاسخ‌گو، تصمیم‌گیری جمعی، برنامه‌ریزی بلندمدت و مشارکت نسل‌های مختلف است. تجربه فرقه نشان داد که شور ملی می‌تواند قدرت ایجاد کند؛ اما تداوم قدرت به نهاد، شفافیت، مشروعیت اجتماعی و استقلال راهبردی نیاز دارد.۱۲ شهریور؛ آغاز یک پرسش ناتمامبیانیه ۱۲ شهریور را نباید تنها سندی متعلق به موزه تاریخ دانست. این بیانیه یک پرسش ناتمام را پیش روی ساختار سیاسی ایران گذاشت:آیا می‌توان از وحدت سخن گفت، اما اختیار را در یک مرکز انباشته کرد؟سلطنت پهلوی پاسخ خود را با ارتش، اعدام، مهاجرت اجباری و سوزاندن کتاب‌های تورکی داد. جمهوری اسلامی نیز با وجود تغییر نام‌ها و نمادها، همان ساختار متمرکز را حفظ کرد. استاندار همچنان از بالا تعیین می‌شود، زبان تورکی همچنان از جایگاه شایسته خود در آموزش محروم است و تصمیم‌های اساسی درباره منابع و آینده آزربایجان همچنان بیرون از اراده مستقیم مردم آن گرفته می‌شود.بنابراین شکست نظامی حکومت ملی را نباید با شکست تاریخی اندیشه ۱۲ شهریور اشتباه گرفت. حکومت ملی سرکوب شد، اما پرسشی که آن را به وجود آورده بود از میان نرفت.ارزش ماندگار بیانیه در این است که آزربایجان را از موضوع تصمیم‌گیری دیگران به صاحب اراده سیاسی تبدیل کرد. این سند گفت مردمی که هزینه تصمیم‌ها را می‌پردازند، باید در اتخاذ آن تصمیم‌ها نیز شریک باشند.هشتاد و یک سال پس از انتشار بیانیه، این اصل هنوز نه کهنه شده و نه تحقق یافته است:آزربایجان تنها حق سخن‌گفتن به زبان خود را نمی‌خواهد؛ حق تصمیم‌گرفتن درباره سرنوشت خود را می‌خواهد.🌎 آراز نیوز؛ گرچک خبرلرین آدرسی 🔗 @ArazNews