🛑 چرا دلار در حال سقف‌زنی است؟از تحریم‌های تازه تا قطع تجارت با امارات؛ بازار ارز در حال قیمت‌گذاری یک شوک جدید استحبیب آرین: دلار آزاد در کمتر از یک هفته بیش از ۶ درصد افزایش یافته و به محدوده ۱۹۸ هزار تومان رسیده است؛ رکوردی که در میانه تشدید فشارهای اقتصادی و امنیتی علیه ایران ثبت شده است. آنچه این بار حرکت بازار ارز را متفاوت کرده، هم‌زمانی چند اتفاق مهم است: دور تازه فشارهای آمریکا، احتمال محدود شدن صادرات نفت و دسترسی به درآمدهای ارزی، تصمیم امارات برای توقف مبادلات تجاری و مالی با ایران و افزایش فشار بر مسیرهای صادراتی در خلیج فارس. در واقع، دلار فقط یک خبر سیاسی را قیمت‌گذاری نمی‌کند؛ بازار در حال سنجش هزینه اقتصادی محدودتر شدن مسیر ورود ارز و تجارت خارجی ایران است.دلار چرا ناگهان شتاب گرفت؟ شتاب نرخ ارز نشان می‌دهد معامله‌گران بیش از آنکه منتظر آثار واقعی تحولات اقتصادی باشند، در حال قیمت‌گذاری احتمال تشدید محدودیت‌های ارزی هستند.نقطه کانونی این نگرانی، تحریم‌های جدید آمریکاست. واشنگتن فشار اقتصادی بر تهران را تشدید کرده و اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، از اعمال فشار حداکثری بر اقتصاد ایران و کنترل مسیرهای انرژی و تنگه هرمز سخن گفته است.مسئله اصلی؛ نفت و دسترسی به ارزدر اقتصاد تحریمی، صادرات نفت یکی از مهم‌ترین مسیرهای ورود ارز است. بنابراین هر اقدامی که فروش نفت، انتقال درآمدهای آن یا دسترسی به منابع ارزی را دشوارتر کند، مستقیماً در بازار ارز اثر می‌گذارد.فشار جدید آمریکا از همین نقطه اهمیت دارد. بسنت از فشار بیشتر بر ایران و افزایش فشار بر چین، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین خریداران نفت منطقه، سخن گفته است.در نتیجه، بازار با یک پرسش مهم مواجه است: آیا مسیر فعلی فروش نفت و بازگشت درآمدهای آن می‌تواند بدون اختلال ادامه پیدا کند؟ همین ابهام برای ایجاد فشار صعودی بر دلار کافی است.امارات؛ ضربه‌ای به مسیر تجارت ایرانمهم‌ترین تحول جدید در سمت تجارت خارجی ایران، تصمیم امارات است.ابوظبی در ۱۹ اوت اعلام کرد فعالیت‌ها، مبادلات تجاری و معاملات مالی با ایران را تا اطلاع ثانوی متوقف می‌کند؛ تصمیمی که پس از تشدید تنش‌های نظامی منطقه اتخاذ شد.اهمیت امارات فقط به حجم تجارت دوجانبه محدود نیست. این کشور یکی از مهم‌ترین مسیرهای تأمین کالا و دسترسی ایران به شبکه مالی منطقه بوده است.بر اساس ارزیابی مؤسسه Critical Threats، حدود یک‌سوم واردات ایران از امارات تأمین می‌شود و برخی برآوردها نیز سهم این کشور در مسیر تأمین ارز واردات ایران را حدود ۸۰ درصد عنوان می‌کنند.بنابراین اگر این محدودیت از یک تصمیم سیاسی به محدودیتی عملی و پایدار تبدیل شود، اثر آن می‌تواند مستقیماً به بازار ارز منتقل شود: دسترسی به ارز سخت‌تر و هزینه تأمین آن بیشتر خواهد شد.تنگه هرمز؛ مسئله‌ای فراتر از نفتتنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین متغیرهای معادله اقتصادی منطقه است. اما در شرایط فعلی، آمریکا تلاش کرده با حضور نظامی و کنترل مسیرهای کشتیرانی، اهرم ایران در این مسیر را محدود کند. بسنت نیز مدعی شده واشنگتن کنترل تنگه را در دست دارد و عبور انرژی از مسیر جنوبی آن ادامه خواهد یافت.هم‌زمان، کشورهای منطقه در حال توسعه مسیرهای جایگزین انتقال نفت هستند؛ اقدامی که در بلندمدت می‌تواند وابستگی صادرات انرژی به تنگه هرمز را کاهش دهد.این اتفاق از دو جهت برای ایران مهم است: از یک سو قدرت استفاده از تنگه به‌عنوان اهرم فشار کاهش می‌یابد و از سوی دیگر، تداوم فشارهای نظامی و اقتصادی می‌تواند ریسک درآمدهای صادراتی را افزایش دهد.از طرف دیگر، با وجود اهمیت هرمز، اثرگذاری آن بر بازار نفت نیز نسبت به گذشته کاهش یافته است. مسیرهای جایگزین و افزایش هزینه‌های بیمه و کشتیرانی، اکنون بخشی از شوک احتمالی را جذب می‌کنند.دلار در حال قیمت‌گذاری «ریسک دسترسی» استجهش اخیر دلار را باید در چارچوب یک تغییر مهم‌تر دید. بازار بیش از گذشته نگران «دسترسی» ایران به ارز است؛ دسترسی به درآمد نفت، شبکه‌های مالی، مسیرهای تجاری و کانال‌های منطقه‌ای.فشارها نیز دیگر از یک مسیر وارد نمی‌شوند؛ تحریم نفت از یک سو، محدود شدن تجارت با امارات از سوی دیگر و افزایش ریسک کشتیرانی و تنگه هرمز در سمت دیگر قرار دارند.به همین دلیل، بازار ارز پیش از آنکه آثار کامل این تحولات در آمارهای اقتصادی ظاهر شود، واکنش نشان داده است.دلار در این مقطع فقط قیمت یک ارز خارجی نیست؛ دماسنج ریسک دسترسی اقتصاد ایران به جهان خارج است.@arianmagazine