@arianmagazineبازگشت ریسک ژئوپلیتیک به بازارها؛ از جبهه‌های نظامی جدید تا شوک نفت و طلاتنش‌های ژئوپل

@arianmagazineبازگشت ریسک ژئوپلیتیک به بازارها؛ از جبهه‌های نظامی جدید تا شوک نفت و طلاتنش‌های ژئوپلیتیک در هفته‌های اخیر وارد مرحله‌ای تازه شده و هم‌زمان چندین جبهه در خاورمیانه و پیرامون آن را درگیر کرده است؛ از عملیات مشترک آمریکا و عربستان علیه گروه‌های نزدیک به ایران در عراق تا تشدید درگیری‌ها در دریای سرخ و ورود مستقیم اوکراین به تقابل با تهران در دریای خزر. این تحولات در کنار افزایش نگرانی‌ها درباره امنیت مسیرهای انرژی، بازارهای جهانی را تحت فشار قرار داده و قیمت نفت، طلا و ارز را با نوسانات جدیدی مواجه کرده است.گسترش جبهه‌های درگیری؛ از عراق تا دریای خزریکی از مهم‌ترین تحولات اخیر، شکل‌گیری یک همکاری نظامی جدید میان ایالات متحده و عربستان سعودی در عراق است. دو کشور برای نخستین بار عملیات مشترکی را علیه مواضع شبه‌نظامیان نزدیک به ایران در شرق عراق انجام دادند. این حملات پس از آن صورت گرفت که طی ۷۲ ساعت، بیش از ۳۰ حمله پهپادی علیه نیروهای آمریکایی و تأسیسات انرژی عربستان گزارش شد.هم‌زمان، دریای سرخ نیز به یکی از کانون‌های اصلی تنش تبدیل شده است. حوثی‌های یمن با هدف قرار دادن نفت‌کش‌های سعودی، از جمله کشتی «ان‌سی غزال»، تلاش کرده‌اند الگویی مشابه تهدید مسیرهای انرژی در تنگه هرمز را در باب‌المندب ایجاد کنند. این گروه با فشار بر مسیرهای کشتیرانی، به دنبال کسب امتیازاتی از عربستان شامل بازگشایی فرودگاه صنعا، فعال شدن بنادر و دریافت منابع مالی برای بازسازی یمن است.ورود اوکراین به معادلات منطقه‌ایدر جبهه‌ای دیگر، اوکراین با حمله پهپادی به کشتی‌های حامل تجهیزات نظامی در دریای خزر، وارد تقابل مستقیم‌تری با ایران شده است. تهران این اقدام را اقدامی خصمانه تلقی کرده و برخی مقام‌های ایرانی از احتمال پاسخ متقابل در دریای سیاه و مناطق ساحلی اوکراین سخن گفته‌اند.در همین حال، ولودیمیر زلنسکی تلاش کرده توانمندی اوکراین در مقابله با پهپادها را به یک ابزار دیپلماتیک تبدیل کند. کی‌یف با اعزام حدود ۲۳۰ متخصص ضدپهپاد به کشورهای عربستان سعودی، اردن، قطر و امارات، تلاش دارد نقش خود را در تأمین امنیت منطقه‌ای پررنگ‌تر کند و حمایت بیشتر دولت دونالد ترامپ را جلب کند.نفت در مسیر صعود؛ نگرانی از اختلال عرضهافزایش دامنه تنش‌ها بلافاصله در بازار انرژی بازتاب پیدا کرد. قیمت نفت برنت با جهشی بیش از ۴ درصدی به نزدیکی ۸۸ دلار در هر بشکه رسید؛ رشدی که عمدتاً ناشی از نگرانی‌ها درباره اختلال در عرضه نفت و حملات احتمالی به زیرساخت‌های انرژی منطقه بود.حملات به تأسیسات نفتی عربستان در مناطقی مانند جازان و ینبع، نگرانی‌ها درباره امنیت زیرساخت‌های انرژی خاورمیانه را افزایش داده است. بازارها اکنون علاوه بر میزان تولید، ریسک انتقال نفت از مسیرهای دریایی را نیز در قیمت‌ها لحاظ می‌کنند.افزایش هزینه حمل‌ونقل و فشار بر تجارت انرژیتنش‌های دریای سرخ تنها به افزایش قیمت نفت محدود نشده و هزینه‌های لجستیکی را نیز بالا برده است. افزایش ریسک حمل‌ونقل دریایی باعث رشد هزینه‌های بیمه کشتی‌ها و تغییر مسیر برخی نفت‌کش‌ها شده است.در این شرایط، عربستان برای حفظ جریان صادرات، بخشی از محموله‌های خود را از مسیرهای جایگزین عبور می‌دهد؛ اقدامی که می‌تواند زمان سفر نفت‌کش‌ها را تا حدود ۲۵ روز افزایش دهد و هزینه انتقال انرژی را بالا ببرد.پناه سرمایه‌ها در طلا؛ دلار ایران در مدار صعودهم‌زمان با افزایش نااطمینانی‌های ژئوپلیتیک، بازارهای امن نیز با تقاضای بیشتری مواجه شده‌اند. قیمت جهانی طلا تحت تأثیر نگرانی‌های تورمی و ریسک‌های ناشی از درگیری‌ها به حدود ۴ هزار و ۲۰ دلار در هر اونس رسیده است.در بازار داخلی ایران نیز افزایش ریسک‌های سیاسی و اقتصادی بر بازار ارز اثر گذاشته و قیمت دلار آزاد با جهشی کوتاه‌مدت از محدوده ۱۹۰ هزار تومان به ۱۹۳ هزار تومان افزایش یافته است.نگرانی جهانی از امنیت انرژیابعاد بحران انرژی تنها به خاورمیانه محدود نمانده و کشورهای دیگر نیز در حال بازنگری در سیاست‌های امنیت انرژی خود هستند. استرالیا پس از حدود ۶۰ سال، بار دیگر موضوع ساخت پالایشگاه‌های نفت جدید را برای مقابله با شوک‌های احتمالی عرضه در آینده بررسی می‌کند.مجموع این تحولات نشان می‌دهد که بازارهای جهانی بار دیگر وارد دوره‌ای شده‌اند که ریسک ژئوپلیتیک نقش تعیین‌کننده‌ای در قیمت‌گذاری دارایی‌ها دارد؛ دوره‌ای که در آن هرگونه تشدید درگیری در مسیرهای کلیدی انرژی می‌تواند موج جدیدی از افزایش قیمت نفت، طلا و هزینه‌های تجارت جهانی ایجاد کند.@arianmagazine