◂ ابن تیمیه در ابتدا واژه پرکاربرد «فناء» را که در میان صوفیه رایج است، به دو گونه کاملا متفاوت (محم

◂ ابن تیمیه در ابتدا واژه پرکاربرد «فناء» را که در میان صوفیه رایج است، به دو گونه کاملا متفاوت (محمود و مذموم) تقسیم می‌کند:• الفناء المحمود: این همان معنای صحیح است که ابن تیمیه از آن دفاع می‌کند. او این فناء را به «فناء عن إرادة ما سوى الله» (فنا شدن از هر اراده‌ای جز خدا) تعبیر می‌کند. یعنی سالک در نهایت عبودیت، تنها خدا را بخواهد، تنها بر او توکل کند، فقط به رضایت او راضی باشد و چیزی را جز آنچه خدا دوست دارد، دوست نداشته باشد. این فناء مختص مقام اولیاء و صالحان است.• الفناء المذموم: این همان انحراف عقیدتی است که ابن تیمیه به شدت با آن مخالفت می‌ورزد. منظور از آن، فناء ذات و وجود در خداوند یا ادعای اتحاد و حلول است. او صریحا این نوع فناء را به «ملحدان و مشبهه» نسبت می‌دهد و آن را انحراف از توحید می‌داند.• نکته بسیار مهم در متن ابن تیمیه، نحوه تعامل با «شطحیات» است. ابن تیمیه در اینجا یک توجیه ارائه می‌دهد:• او کفریات شطحیات را ناشی از «حالتی از وجد و سکر روحانی» می‌داند که در آن، قوه تمییز و ادراک عقلانی سالک، تحت تأثیر غلبه محبت الهی، موقتا از کار می‌افتد (مشابه وضعیت مستی ناشی از خمر)• او با استفاده از یک قیاس می‌گوید: همان‌طور که در حال مستی خمر، سخن فرد بیهوده و نادرست است اما به او نسبت عمد و کفر داده نمی‌شود و او معذور است، در حالت «سکر» و غلبه ذوق روحانی نیز، اگر سالکی در لحظه غیبت قلب از شهود حقیقت، سخنی ناهنجار بر زبان آورد، نباید آن را به عنوان مبنا و عقیده ثابت در نظر گرفت.📖 التصوف السلفی ص۳۲۰-۳۲۱لکن چنین گویم: اما قول ابی یزید البسطامی «لیس فی جبتی سوی الله» محکوم بالکفر و القائل محکوم بالنجاسة و من برّر کلامه محکوم بالکفر و السفاهة.»Tashiholetiqad