در یکی از کانال هایی که عنوان کتاب و هنر را یدک می کشد چرخی می زدم به انبوهی از تفسیر های قطعی از نق

در یکی از کانال هایی که عنوان کتاب و هنر را یدک می کشد چرخی می زدم به انبوهی از تفسیر های قطعی از نقاشی های معروف جهان رسیدم که گویی فردی همین دیروز به زور وارد دنیای هنر و خوانش اثر شده و به صورت زورچپان و زورتپان یک نتیجه ذهنی از پیش تعریف شده خود را روی همه آثار تاریخ هنر بگنجاند ، مقدمه هایی بی اساس و ارتباط هایی مزخرف از انواع مدیوم ها به همدیگر ، مثلا برای تابلو لبخند ژکوند یا مونالیزا ، آنچنان تفاسیری در هم بافته که حتی توهم هوشی هم قادر به چنین بافته سازی نمیتواند باشد ، داوینچی از دو پرسپکتیو متفاوت استفاده کرده و پس زمینه را با زاویه دید از بالا و پرتره را با زاویه دید معمولی مطابق چشم کشیده است برای بیننده ای که همیشه تصویر را با یک پرسپکتیو و زاویه می دیده یک خطا چشمی بوجود می آورد که به راز لبخند در تاریخ هنر موسوم شده است چنین مواردی در تاریخ هنر کم نبوده است مثلا ادوارد مایبریچ چند سال بعد از اختراع عکاسی با کاشتن چند ده دوربین در مسیر حرکت اسب ، با استفاده از عکاسی پشت سر هم ( هنوز ویدیو و سینما اختراع نشده بود ) نشان داد که بسیاری از نقاشان پریدن اسب را اشتباه می کشیده اند ( تا قبل کتاب مایبریج برداشت نقاشان بر این بود که وقتی اسب یورتمه می رود هیچ لحظه ای وجود ندارد که همه پاهای اسب در هوا باشد و همواره یکی از پاها بر زمین تماس دارد ) عکس های مایبریج نشان داد که لحظه ای وجود دارد که هر چهار پا اسب از زمین کنده می شود ، مایبریچ عکاسی هنری یا مفهومی انجام نداده بود صرفا یک مستند نگاری علمی کرده بود ، چون ابزار عکاسی هم مستند نگاری و هم اثر هنری را انجام میداده است ( عکس ها در زمان آنالوگ رد یا نمایه در نگاتیو فیلم ها باقی می گذاشتند همواره مستند بودن عکس اولویت قضاوت مخاطب بوده است با اختراع دیجیتال و از بین رفتن این نمایه مستند نگاری عکاسی هم با شک روبرو شد )تفاسیری که در کانال مربوطه دیدم می تواند آثار وخیمی بر جامعه هنری باقی بگذارد مرا یاد یک اتفاق تاریخی انداخت عدم تفکیک صنعت با هنر بودن عکاسی ، عنوان کتاب رولان بارت هم شاید مقصر بوده است !چرا که با کتاب "اتاق روشن " که بعد ها کتابی مهم در زمینه عکاسی قلمداد شد تا امروز در زمان عکاسی آنالوگ که هنوز نمایه( نگاتیو عکس ) در هر دو نوع عکاسی موجود بود این کتاب نگاشته شده و با اینکه صراحتا در کتابش تاکید میکند با سایر انواع عکاسی مرسوم زمان خود ، کاری ندارد و صرفا روی عکاسی خانوادگی و عکسی از کودکی خودش و نوع دریافتش از عکس کتاب را نوشته است اما مفسرینی که عموما مترجمین بودند این کتاب را به عنوان مرجع عکاسی جا انداختند (شاید برای فروش بیشتر کتابشان شاید اشتباه در عدم تفکیک به خاطر آگاهی کذب یا هر شایدی ) و اینکه دو واژه پونکتوم و استودیوم بارت نه قدرت ماندگاری در نقد داشته نه قدرت حذف شدن کامل از نقد عکاسی ، نظر من روی همین شکاف عدم تفکیک انواع عکاسی توسط مترجمین و مفسرین و .... متمرکز است بعد ها هم که با اختراع دیجیتال و دوربین های موبایلی(که نمایه از بین رفت ) و در دسترس قرار گرفتن همگانی این ابزار ، این شکاف بزرگ و بزرگتر شد ، که در مجالی دیگر از مزایا کم و معایب بسیار این برداشت به تفصیل سخن خواهیم گفت ، اتاق تاریک یا کمرا ابسکورا یا اتاقک جادویی (نامی که مردم در آن زمان به این جعبه داده بودند چون راز و رمز کارکردش را نمیدانستند ) بعد از اینکه از شرق و ایران و مطالعه های نجوم و ریاضی ، به اروپا راه پیداکرد نقاشان برای تسریع نقاشی و اصلاح خطاها از آن بهره بردند که برخی نیز با نام گذاری های عجیب ، از این عدم آگاهی مردم برای کسب در آمد استفاده می کرده اند ، بعد ها این اتاق تاریک با تغییراتی در ساختمان و اضافه نمودن عدسی و اپتیک ، مثل میز نور امروزی شد و لازم نبود نقاش وارد اتاق تاریک شود تا منظره یا پرتره را از روی تصویر که داخل اتاقک روی دیوار افتاده بکشد ، و چون نقاش و اثر و روش کار دیده می شد به این اتاق ، اتاق روشن گفتند بارت از این اتفاق ، اسم کتاب را به عاریه گرفت تا در خصوص نوع برداشتش از عکس کودکی خودش مقاله ای بنویسد و اینکه چرا ممکن است چیزی در عکس خانوادگی و شخصی خودش ببیند که مخاطب دیگری یا نبیند یا برایش بی ارزش باشد ( پونکتوم و استودیوم ) و در واقع اهمیت " برداشت مخاطب و چرایی همسو بودن/نبودنش با برداشت مخاطب دیگر یا عکاس و همینطور شرایط زمان و مکان و ... " مصداقی آورده باشد بارت در کتاب اتاق روشن با تاکید خاصی می نویسد که عکاس نیست و ادعای عکاسی هم ندارد و انواع عکاسی را مدنظر ندارد به خاطر عدم تخصص کافی ، و روی نگاه عمومی به عکس و خصوصا آلبوم خانوادگی خودش صحبت می کند ، مترجمین و مفسرین زیادی با عدم دخیل کردن این بخش کتاب ، با تعمیم آن به کل انواع عکاسی بر عدم شفافیت هم گاهی افزوده اند