شب چله در واقع از جشن‌های شبانه در تمدن‌های بشری است و برای پیوند دو رویداد یعنی آخرین روز آذر و نخس

شب چله در واقع از جشن‌های شبانه در تمدن‌های بشری است و برای پیوند دو رویداد یعنی آخرین روز آذر و نخستین روز دی‌ماه برگزار می‌شود. یلدا هم نام دیگر این جشن است که اکنون تداول عام‌تری گرفته است. در تاریخ و ادبیات فارسی شواهد و نمونه‌هایی از یلدا و شب چله وجود دارد. واژه‌ی یلدا را سریانی دانسته‌اند و معنای آن را ولادت و میلاد در نظر گرفته‌اند. چنان‌چه ابوریحان بیرونی در سده‌ی 4 قمری از شب "میلاد اکبر" یاد می‌کند که شب تولد خورشید است. پژوهشگران و ایران‌شناسان دلایل اسطوره‌ای و تقویمی متعددی برای اینکه خورشید به عنوان تجلی ایزد مهر در این روز متولد شده ایراد کرده‌اند. به طور خلاصه می‌توان گفت که این جشن مهم‌ترین رویداد آیین مهر یا میتراست و خیلی پیش‌تر از زردشتیت در ایران رواج داشته است. چه دین زردشتی و چه مسیحیت، چندان از اشاعه‌ی عالم‌گیر آیین مهر خرسند نبودند و برای زدودن، مهار یا خاموشی این آیین تلاش‌های فراوان کرده‌اند ... بخشی از مقاله‌ی دکتر معصومه ابراهیمی: "چگونه سفره‌ی شب چله، آجیل و هندوانه رمز بقای انسان است؟" مجله‌ی تنور، شماره‌ی 4@asre_ensan