ایران، عراق یا افغانستان نیسترضا نصری، حقوقدان بین الملل نوشت:یادداشتی برای کسانی که قرار است دستوره

ایران، عراق یا افغانستان نیسترضا نصری، حقوقدان بین الملل نوشت:یادداشتی برای کسانی که قرار است دستورهای غیرقانونی‌ را اجرا کنند که مصداق جنایت جنگی هستند:مقام‌های آمریکایی و نیروهای آمریکایی به دلیل جنایات جنگی‌ که در عراق و افغانستان مرتکب شدند، از پاسخ‌گویی گریختند؛ دلیلی که ارتباط چندانی با قانون نداشت. قانون هرگز محل تردید نبود. آنچه در آن کشورها وجود نداشت، جامعه مدنی‌ بود که بتواند پرونده‌ای مستند بسازد و آن را برای بیست سال زنده نگه دارد. ایران چنین موردی نیست، و هرکسی که ماموریت‌های هوایی بر فراز آن انجام می‌دهد باید تفاوت را درک کند.حیات اجتماعی و نهادهای مدنی عراق مدت‌ها پیش از سقوط نخستین بمب آمریکایی نابود شده بود. بیست‌وچهار سال حکومت بعث، کانون وکلا، انجمن‌های حرفه‌ای و دانشگاه‌ها را یا در ساختار حزب جذب یا به‌طور کامل منحل کرد.سپس هشت سال جنگ و سیزده سال تحریم، بیمارستان‌ها و مراکز علمی را فرسوده کرد و طبقه متخصص را به خارج از کشور راند. افغانستان حتی کمتر از این ظرفیت را داشت: دهه‌ها جنگ مستمر، نظام حقوقی‌ که به‌سختی دوام آورده بود، دانشگاه‌هایی که نیمی از جمعیت را از خود محروم کرده بودند و نرخ سواد بزرگسالان در حدود یک‌سوم.در هیچکدام از این دو کشور، جامعه مدنی قدرتمند، کانون وکلای مستقلی برای پیگیری پرونده‌ها، خدمات پزشکی قانونی برای تعیین علت مرگ، سامانه‌ای برای مشخص کردن ساکنان ساختمان‌ها، یا دانشگاه‌های آزادی که بتوانند تحقیقات خود را منتشر کنند، وجود نداشت. جنایت‌ها رخ دادند، اما پرونده‌ای برای ثبت آنها ساخته نشد. این به معنای تبرئه نیست؛ بلکه یک خلا مستندسازی بود.اما جامعه مدنی ایران ساختار متفاوتی دارد. کانون وکلای ایران قدیمی‌ترین کانون وکلا در منطقه است و ده‌ها هزار وکیل دارای مجوز دارد که هویت حرفه‌ای مستقل خود را حفظ کرده‌اند. سازمان پزشکی قانونی ایران علت مرگ‌ها را ثبت و تایید می‌کند. سامانه‌های ثبت احوال، ثبت املاک و سیستم‌های بیمارستانی این کشور می‌توانند هویت، محل سکونت، مالکیت و کاربری پیشین هر ساختمان را مشخص کنند. دانشگاه‌های ایران ده‌ها دانشکده حقوق دارند که پژوهشگران آنها به زبان‌های فارسی، عربی و انگلیسی مقاله و کتاب منتشر می‌کنند.سطح سواد در ایران تقریبا همگانی است و استفاده گسترده از تلفن همراه باعث شده هر حمله‌ای در عرض چند دقیقه از چندین زاویه ثبت شود و ظرف چند ساعت در خارج از کشور منتشر و ذخیره شود. همچنین جامعه دیاسپورای ایرانی چندین میلیون نفر جمعیت دارد که در کشورهایی مانند آلمان، سوئد، هلند، کانادا و انگلیس متمرکز هستند؛ از جمله وکلایی که دقیقا در حوزه‌های قضایی‌ فعالیت می‌کنند که اصل صلاحیت جهانی را به رسمیت می‌شناسند، با تسلط به چند زبان و در حالی که برخی از آنان خویشاوندانی در میان قربانیان دارند.بنابراین این یک هشدار عملی است:گر یک پل یا نیروگاه را به این دلیل نابود کنید که ایران به یک کشتی حمله کرده، شما در حال اجرای دستوری هستید که غیرقانونی بودن آن از پیش توسط همان کسی که دستور را صادر کرده، آشکار شده است.اگر یک مدرسه، نیروگاه، پل، بیمارستان یا راه‌آهن را هدف قرار دهید، این اقدام ظرف چند ساعت ثبت و مستند خواهد شد؛ همان‌طور که تاکنون هم شده است.دفاعِ «من فقط دستور را اجرا کردم» از زمان دادگاه نورنبرگ دیگر پذیرفته نیست. برای جرایمی که منجر به مرگ می‌شوند، محدودیت زمانی برای پیگرد وجود ندارد. نام شما، یگان شما، هواپیمای شما و زمان دقیق عملیات شما ثبت خواهد شد، و نسخه‌هایی از این اسناد در چندین کشور نگهداری خواهد شد.کسانی که این پرونده‌ها را می‌سازند سربازانی نیستند که پس از پایان جنگ مرخص شوند و کنار بروند. آنها وکلا، روزنامه‌نگاران، پزشکان و آرشیویست‌هایی هستند که کارشان ممکن است به اندازه یک عمر حرفه‌ای ادامه پیدا کند.شما در نهایت خودتان انتخاب خواهید کرد که تا پایان زندگی‌تان در کدام نقاط جهان می‌توانید با امنیت سفر کنید.#عصراندیشه@Asreandisheh