باستان‌شناسیِ زیخیاگورا(زیخیا-گورا، کَوتیسخِوی)(Zokhiagora, Zikhia-Gora, Kawtishhevi)در قفقاز، دوره‌

باستان‌شناسیِ زیخیاگورا(زیخیا-گورا، کَوتیسخِوی)(Zokhiagora, Zikhia-Gora, Kawtishhevi)در قفقاز، دوره‌ی هخامنشی و پرستشگاه‌های زرتشتی، به قلم: فلوریان اس. نَوس #تاریخچه_پرستشگاه_زرتشتیان#تاریخ_کیش_زرتشت #پژوهشی_در_فرهنگ_زرتشتی از سالِ ۱۹۷۱ م. در تپه‌ای به نامِ زیخیاگورا(شیدا کارتلی)کاوش‌های گسترده‌ی باستان‌شناختی انجام می‌شود. زمانی در این‌جا یک مجموعه‌ی معماری وجود داشت که یک دیوارِ سنگی با برج‌های چهارگوش آن را در میان می‌گرفت. بیش‌ترِ پژوهشگران معتقدند زمانی این مجموعه کانونِ مقدسی بوده، ولی در این میان فقط دو بنا را می‌توان به‌عنوانِ پرستشگاه تفسیر کرد. این بناها با رسومِ مذهبیِ زرتشتیان مرتبط بوده‌اند. هنوز تاریخِ این مجموعه موردِ بحث است. بیش‌ترِ بناهای یادمانی که تاکنون حفاری شده احتمالاً در سده‌های ۳_۲ پ.م برپا شده‌اند، ولی به‌نظر می‌رسد برخی یافته‌ها قدیمی‌تر هستند. شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد این محوطه بیش‌تر در دوره‌ی هخامنشی مسکون بوده است. در بینِ اشیایی که بافتِ لایه‌نگارانه ندارند می‌توان به سفالینه‌های معروف به "گونه‌ی صمدلو" و همچنین قطعه‌ای از یک پایه ستونِ زنگوله‌ای شکل اشاره کرد. پایه ستون‌های مشابهِ نمونه در گُمبتی، قَرَدشَمیرلی(Qaradshamirli)، ساری تپه(Sari Tepe)و بنیامین(Benjamin)پیدا شده است. سرستونِ مشهوری که به شکلِ جلوی بدنِ گاو ساخته شده(تصویرِ ۷)در یک لایه‌ی سده‌ی ۲/۳ پ.م. از پرستشگاهِ(آتشِ)اصلی به دست آمد که از آن به‌صورتِ ثانویه استفاده شده بود. بعید نیست که این سرستون به ساختمانِ قدیمی‌تری در دوره‌ی هخامنشی مربوط باشد. 📚بن‌مایه: باستان‌شناسی امپراتوری هخامنشی(پژوهش‌های نوین)، زیر نظر پی‌یر بریان، رمی بوشارلا، مترجمان: سید محمدامین امامی، علی‌اکبر وحدتی، محمود بهفروزی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه، چاپ اول ۱۳۹۲، رویه‌ی ۳۷۷ و ۳۷۸@atorabanorg