حلقه کیان؛ روایتی از یک کادرسازی موفقخاستگاه؛ از شب شعر گوته تا کانون فرهنگی نهضت اسلامیدر اواخر سال ۱۳۵۶، محفلی با عنوان «کانون فرهنگی نهضت اسلامی» به همت کسانی چون طاهره صفارزاده، سیدمحمد بهشتی، میرحسین موسوی، حبیب‌الله پیمان و چند تن دیگر شکل گرفت. هدف اولیه این کانون، پرورش هنرمند متعهد دینی بود و جرقه شکل‌گیری آن نیز در واکنش به شب شعرهای گوته زده شد. طاهره صفارزاده در این کانون نقشی محوری داشت و شماری از جوانان مذهبی و انقلابی، از جمله قیصر امین‌پور و محسن مخملباف، به آن جذب شدند.از کانون تا حوزه؛ نخستین انشعاباز میان این افراد، دو تن به نام‌های مصطفی رخ‌صفت و رضا تهرانی، بعدها عملاً پرچم‌دار کانون شدند؛ چرا که بیشتر مؤسسان آن پس از انقلاب به مناصب دولتی رسیدند و دیگر فرصت و امکان چندانی برای فعالیت در کانون نداشتند. این دو بعدها با طاهره صفارزاده دچار اختلاف شدند و در پی این انشعاب، به همراه محسن مخملباف، اقدام به تأسیس «حوزه اندیشه و هنر اسلامی» کردند؛ مجموعه‌ای که بعدها به «حوزه هنری» شهرت یافت. پیشنهاد نام «حوزه» نیز از سوی مصطفی رخ‌صفت مطرح شد تا این مجموعه، نوعی همتای فرهنگی برای حوزه علمیه باشد. این مجموعه بعدها با ادغام در ساختارهای تبلیغاتی جمهوری اسلامی، به سازمان هنری تبلیغات اسلامی تبدیل شد.کیهان؛ حلقه‌ای که به «کیان» رسیدمصطفی رخ‌صفت و رضا تهرانی به دعوت شاهچراغی و سیدمحمد خاتمی به روزنامه کیهان پیوستند. آنان تا اواخر دهه ۶۰، به همراه ماشاالله شمس‌الواعظین، در «کیهان فرهنگی» فعالیت می‌کردند و پس از تغییر مدیریت کیهان و روی کار آمدن جریان نزدیک به مهدی نصیری، از این مجموعه استعفا دادند.کیان؛ تولد یک شبکه فکریپس از استعفا از کیهان، آنان در پاییز سال ۱۳۷۰ نشریه جدیدی به نام «کیان» را بنیان گذاشتند؛ نشریه‌ای که سردبیری آن را محمود شمس‌الواعظین و مدیرمسئولی آن را رضا تهرانی بر عهده داشتند و صاحب‌امتیازش مصطفی رخ‌صفت بود.آنان نشریه‌ای را پایه‌گذاری کردند که بدون اغراق، یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین نشریات پس از انقلاب شد؛ نشریه‌ای که شکل‌گیری جریان روشنفکری دینی ــ اگر اساساً بتوان چنین مفهومی را به کار برد ــ و نیز فضای فکری منتهی به خرداد ۷۶ و پیروزی خاتمی در انتخابات، تا حد زیادی متأثر از آن بود.شورای سیاست‌گذاری این نشریه، بنا بر گفته شمس‌الواعظین، در ابتدا هفت نفر بودند:«اعضای شورای سیاست‌گذاری هفت نفر بودند که بعضاً هم، به دلیل مشغله اعضا، جابه‌جا می‌شدند. من و آقایان تهرانی، رخ‌صفت، آرش نراقی، دکتر ابراهیم سلطانی و حسین قاضیان بودیم که البته آقای رخ‌صفت چون مشغول گذراندن دوره دکتری در تورنتوی کانادا بود، کمتر در جلسات شورا حضور می‌یافت و برای او جایگزین انتخاب کرده بودیم. بعدها اکبر گنجی و سعید حجاریان و علیرضا علوی‌تبار هم به شورای سیاست‌گذاری کیان اضافه شدند.»از نشریه تا حلقه؛ شکل‌گیری شبکه کیانهم‌زمان با شکل‌گیری نشریه کیان، شماری از نیروهای وزارت اطلاعات و سپاه به «مرکز تحقیقات ریاست‌جمهوری» ــ که بعدها به مرکز تحقیقات مجمع تبدیل شد ــ منتقل شدند و در آنجا حلقه‌ای فکری و سیاسی شکل گرفت؛ افرادی چون سعید حجاریان، مجید محمدی، علیرضا علوی‌تبار، عباس عبدی، بهزاد نبوی و محسن سازگارا که زیر نظر موسوی خوئینی‌ها فعالیت می‌کردند.حجاریان هدف از فعالیت در مرکز تحقیقات ریاست‌جمهوری را پیشبرد پروژه توسعه سیاسی می‌دانست. این افراد از اندیشه‌های حسین بشیریه تأثیر پذیرفته بودند و کسانی چون حجاریان و تاج‌زاده در کلاس‌های او حضور می‌یافتند. حجاریان نیز پایان‌نامه خود را با عنوان «موعودیت در انقلاب روسیه و انقلاب اسلامی ایران»، با راهنمایی حسین بشیریه، به پایان رساند.تقریباً تمامی اعضای مرکز تحقیقات ریاست‌جمهوری با نشریه کیان ارتباطی نزدیک و سازمان‌یافته برقرار کردند و در شکل‌گیری آنچه بعدها «حلقه کیان» نام گرفت، نقش داشتند؛ حلقه‌ای که بنا بر گفته شمس‌الواعظین، با الهام از حلقه فرانکفورت شکل گرفته بود.وحید حلاج می‌گوید:«کسانی همچون آرش نراقی، علیرضا علوی‌تبار، مصطفی تاج‌زاده، مرتضی مردیها، محسن سازگارا، سعید حجاریان (که به نام مستعار جهانگیر صالح‌پور می‌نوشت)، اکبر گنجی (با نام مستعار حمید پایدار)، حسین قاضیان، ابراهیم سلطانی، جواد کاشی و محسن آرمین هم در کیان به صورت مرتب می‌نوشتند و در جلسات هم‌اندیشی هفتگی و ماهانه شرکت می‌کردند.... محسن کدیور، محسن امین‌زاده، عمادالدین باقی، عیسی سحرخیز از کسانی بودند که گاهی در جلسات اصحاب کیان شرکت می‌کردند و از مصطفی ملکیان و محمد مجتهد شبستری، به عنوان چهره‌های مطرح روشنفکری دینی، بسیار مقاله به چاپ می‌رسید.»ادامه👇👇👇