به عبارتی، شیخ، به سبب تأکید مشروطه‌خواهان بر آزادی و عدالت، به تکفیر آنان می‌پردازد. در جایی دیگر ن

به عبارتی، شیخ، به سبب تأکید مشروطه‌خواهان بر آزادی و عدالت، به تکفیر آنان می‌پردازد. در جایی دیگر نیز مشروطه را به انگلستان نسبت داده و می‌گوید: "اگر مقصود تقویت اسلام بود، انگلیس حامی آن نمی‌شد."مشروطیت تأثیرات سیاسی، اجتماعی و ادبی فراوانی، نه‌تنها در ایران، بلکه در سراسر منطقه بر جای گذاشت. در بُعد سیاسی، برای نخستین بار ملت ایران از رعیتی بی‌اختیار و موجودی «مکلف» که صرفاً تکالیفی بر دوش داشت و می‌بایست در برابر سلطان اطاعتی بی‌چون‌وچرا کند، به انسانی «محق» و برخوردار از حق و حقوق بدل شد؛ انسانی صاحب حق که آزادی و مساوات را مطالبه می‌کند و برای نخستین بار از حاکمان خود پرسش می‌پرسد. انسانی که در طلب مشروطه و حاکمیت قانون است، نه حاکمیت شخص. مقدرات او در مجلس شورای ملی، به‌وسیله نمایندگان منتخب، تعیین می‌شود، نه سلطانی با اختیارات نامحدود بر جان، مال و ناموس رعایا.در بُعد اجتماعی نیز، برای نخستین بار شاهد حضور قابل‌توجه زنان در عرصه اجتماع بودیم. اگرچه تا تصویب حق رأی برای زنان، قریب به نیم‌قرن از صدور فرمان مشروطیت سپری شد، اما به‌تدریج زنان از ابژه‌ای بی‌اختیار به سوژه‌ای کنشگر در اجتماع بدل شدند. شمس کسایی از حضور بی‌حجاب خود در تبریزِ پس از مشروطیت حکایت می‌کند. حتی در ادبیات ما نیز زنان به سوژه‌ای قابل بحث تبدیل شدند. میرزاده عشقی در سه تابلو مریم، هرچند در قالب تمثیل، و عارف در داستان خویش، زنان را به سوژه اصلی روایت بدل می‌کنند. جعفر شهری نیز در کتاب رمان مخوف از منظری اجتماعی به زندگی روسپیان می‌پردازد و برای نخستین بار، مصائب زنانی را که به این کار اشتغال دارند، روایت می‌کند.در بُعد ادبی نیز شاهد تأثیرات شگرف انقلاب مشروطه هستیم. پس از مشروطه و هم‌زمان با حوادث آن، درون‌مایه شعر شاعران دچار چرخشی اساسی شد و از پرداختن به رخ یار و پیچ‌وتاب موی دوست، به مفاهیمی چون وطن، آزادی، مدنیت غربی و نقدهای اجتماعی و سیاسی گرایش یافت.عشقی سرود:آبروی و شرف و عزت ایران قدیم نکبت و ذلت ایران کنون می‌ریزدو یا بهار سرود:ای خطه ایران، میهن، ای وطن من ای کشته به مهر تو عجین جان و تن من...و امروز همی گویم با محنت بسیار دردا و دریغا وطن من، وطن منسعید تقدیری در این باره می‌نویسد:«وطنیات در شعر مشروطه بازتاب‌دهنده دگرگونی بنیادین مفهوم "وطن" از یک جغرافیای شخصی یا دینی، به مفهومی سیاسی و مدرن، یعنی سرزمین، ملت و قانون است. این اشعار بر محورهایی چون آزادی‌خواهی، مبارزه با استبداد و بیداری ملی استوارند.»جنبش مشروطیت ایران در کشورهای عربی و نشریات آنان نیز بازتابی گسترده یافت. شهره گلسرخی در پژوهش ارزشمند خود، به بازتاب انقلاب مشروطه در مطبوعات عربی پرداخته است.انقلاب مشروطه در کشورهای عربی و مطبوعات آن‌ها نیز بازتابی درخور داشت. در مقاله‌ای که در نشریه المنار، به مدیریت رشید رضا، منتشر شد، مظفرالدین‌شاه به سبب تمایلش به برقراری حکومت مشروطه در ایران مورد تحسین قرار گرفته است. در همین مقاله ادعا شده است که شاه، در سخنانی که در برابر چهارصد مقام دولتی ایراد کرده، مخالفت خود را با حکومت استبدادی اعلام داشته است.همچنین، پس از پیروزی مشروطه‌خواهان و گشایش دوباره مجلس، مجله الهلال نوشت:«بالاخره قانون اساسی دوباره به دست ایرانیان مترقی افتاد... ایرانیانی که از کشور گریخته بودند، بازگشتند و در طرفداری از آزادی سهیم شدند.»اگرچه جنبش مشروطه تأثیرات خود را بر تمامی شئون زندگی ایرانیان بر جای نهاد، مخالفان این جنبش نیز در طول بیش از یک سده، لحظه‌ای از تخطئه و تخریب آن دست برنداشتند. احمد فردید، که به باور بسیاری تأثیر اندیشه‌های او و پیروانش، از جمله جلال آل‌احمد، هنوز بر جامعه ایران سایه افکنده است، درباره مشروطیت چنین می‌گوید:«مشروطیت دفع فاسد به افسد است. صدر تاریخ ما، مشروطیت، ذیل تاریخ غرب است. مشروطیت بالکل و بالتمام غرب‌زده مضاعف است. ماسونیت‌زدگی و از آنجا یهودیت‌زدگی، به‌طور کلی، از لوازم مشروطه و انقلاب مشروطه بود که در حکومت قلدری پهلوی تکامل حاصل کرد.»ادامه👇👇👇