جریان شناسی اندیشه چپ - بخش (4)پست مدرنیسم و تبارشناسیِ واساخت در اندیشه چپآیدین آرتادر این بخش از نخستین سمینار از پروژه افق ایران (جریان شناسی اندیشه چپ)، بحث بر پست‌مدرنیسم به‌عنوان یک سبکِ انتقادی و یک هرمنوتیکِ سوءظن متمرکز است؛ جریانی که مفاهیمی چون حقیقتِ ثابت، هویتِ پایدار، پیشرفتِ تاریخی، و قطعیتِ معرفتی را بی‌ثبات می‌کند. سپس این بحث به یک بحرانِ عمیق‌تر در وضعیتِ انسانِ مدرن پیوند می‌خورد: انسانی که دیگر به‌سادگی نمی‌تواند بر هیچ محورِ یقینی، ارزشِ جامع، یا معنای استواری تکیه کند و در نتیجه، به‌جای آزادیِ خلاق، دچار تردید، تعلیق، و نوعی analysis paralysis یا فلج‌شدن در تحلیل می‌شود. در ادامه، این وضعیت از خلالِ برخی چهره‌های مهمِ اندیشهٔ مدرن و اگزیستانسیال توضیح داده می‌شود: داستایفسکی با انسانِ زیرزمینیِ بیش‌ازحد خودآگاه و بدگمان، کی‌یرکگور با اضطراب و ناتوانی از جهش ایمان، نیچه با فروریختنِ افق‌های معنا پس از «مرگ خدا»، و سارتر با مفهومِ bad faith یا خودفریبی. در این خوانش، مسئله فقط شک‌کردن به حقیقت نیست، بلکه نوعی بی‌محوریِ وجودی است؛ وضعیتی که در آن انسان دیگر نمی‌تواند برای عمل، انتخاب، و ایستادن بر یک حقیقتِ درونی، به نقطه‌ای روشن تکیه کند. بخش بعدی، پست‌مدرنیسم را در تقابل با پروژهٔ روشنگری قرار می‌دهد. روشنگری بر عقل، پیشرفت، نهادسازی، قانون، و امکانِ سامان‌دادنِ روشنِ جامعه تکیه داشت؛ اما پست‌مدرنیسم با بدگمانیِ فزاینده نسبت به همین مفاهیم، به‌سوی واسازی (deconstruction)، افقی‌سازیِ حقیقت، و بی‌ثبات‌کردنِ ساختارها و سنت‌ها حرکت می‌کند. در این چارچوب، به‌ویژه با ارجاع به فوکو، نشان داده می‌شود که چگونه دانش، حقیقت، و هنجارها در دلِ مناسباتِ قدرت فهمیده می‌شوند، و چگونه این نگاه می‌تواند به جایی برسد که هر اقتدارِ مشروع، هر زبانِ مشترک، و هر نظمِ قابلِ سکونت نیز صرفاً به‌مثابه نقابِ سلطه دیده شود. در پایان، این بخش می‌کوشد نسبتِ پست‌مدرنیسم را با چپِ متأخر، لیبرالیسمِ ترقی‌خواه، و ووکیسم روشن کند و نشان دهد که چگونه این جریان‌ها، با وجود تفاوت‌هایشان، اغلب یک تکانهٔ افقی مشترک دارند: افشای سلطه، دفاع از حذف‌شدگان، و بدگمانی به ساختارهای عمودی. اما استدلال اصلی این است که وقتی این افق‌گرایی از خودانتقادی تهی شود، به افق‌گراییِ بدگمان فرو می‌غلتد؛ یعنی وضعیتی که در آن نه فقط سلطه، بلکه هر اقتدارِ مشروع و هر امکانِ حقیقتِ مشترک نیز به‌عنوان ابزارِ سلطه فهمیده می‌شود. لینک دسترسی سمینار در یوتیوبhttps://youtu.be/TACBuCE5qtAلینک دسترسی سمینار اینستاگرامhttps://www.instagram.com/p/DX1telwxWgR/@AydinAreta