🔸اثبات نهم ربیع با جمع و تفریق تاریخ‌ها ✍ مهدی مسائلی برخی از طرفداران برگزاری جشن‌های نهم ربیع، بر

🔸اثبات نهم ربیع با جمع و تفریق تاریخ‌ها ✍ مهدی مسائلی برخی از طرفداران برگزاری جشن‌های نهم ربیع، برای دست‌یافتن به دلیلی تاریخی برای این روز، به جمع و تفریق تاریخ‌ها روی آورده‌اند؛ بدین‌صورت که با کنار هم گذاشتن اقوال غیرمشهور و گاه متضاد دربارهٔ مدت خلافت خلیفهٔ اول و خلیفهٔ دوم، و جمع و تفریق آنها، به این نتیجه رسیده‌اند که تاریخ قتل خلیفهٔ دوم نزدیک به ماه ربیع‌الاول، یا دست‌کم در ماهی غیر از ذی‌الحجه بوده است. توضیح بیشتر این‌که بر اساس قول مشهور تاریخ‌نویسان، خلیفهٔ اول در جمادی‌الثانی سال سیزدهم، پس از دو سال و سه ماه و ده یا بیست روز خلافت، درگذشت (ر.ک: مسعودی، مروج‌الذهب و معادن‌الجوهر، ج۴، ص۲۹۸؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ‌الطبری، ج۲، ص۶۱۲؛ ابن‌عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۲۸، ص۲۴۷). مدت خلافت خلیفهٔ دوم نیز در منابع تاریخی ده سال و شش ماه و چند روز ذکر شده است (مسعودی، مروج‌الذهب، ج۴، ص۲۹۸). با جمع این دو تاریخ، روشن می‌شود که کشته‌شدن خلیفهٔ دوم در اواخر ماه ذی‌الحجه بوده است. با این حال، طرفداران مناسبت نهم ربیع به نقلی غیرمشهور استناد می‌کنند که بر اساس آن، خلیفهٔ اول دو سال و نیم خلافت کرده است. آنان با کنار هم قرار دادن این مدت و مدت خلافت خلیفهٔ دوم، به این نتیجه می‌رسند که قتل خلیفهٔ دوم نه در ذی‌الحجه، بلکه نزدیک به ربیع‌الاول اتفاق افتاده است. در این‌باره ذکر چند نکته لازم به نظر می‌رسد: ۱. این نقل‌ها، اگرچه بر مدت خلافت ابوبکر افزوده‌اند، در برخی موارد از مدت خلافت خلیفهٔ دوم کاسته‌اند. افزون بر این، در جزئیات دیگری - مانند ماه درگذشت خلیفهٔ اول - نیز با یکدیگر ناهماهنگ‌اند؛ ناهماهنگی‌ای که نشان از بی‌دقتی این نقل‌ها دارد. ۲. در بیشتر این نقل‌ها، مدت خلافت ابوبکر با تعبیر «دو سال و نیم» (سنتین و نصف) بیان شده و ذکری از روزها به میان نیامده است. این نشان می‌دهد این تعبیرها به‌صورت تقریبی و گِردشده بیان شده‌اند و هدف، ثبت مدت دقیق خلافت ابوبکر نبوده است. ۳. چنین اختلافی در نقل‌های تاریخی، منحصر به موضوع مدت خلافت خلیفهٔ اول و دوم نیست؛ در گزارش‌های مربوط به رحلت پیامبر(ص) و شهادت امامان(ع) نیز اختلافات فراوانی دیده می‌شود. نباید نقل‌های غیرمشهور و متضاد را کنار هم گذاشت و سپس با تناقضات به‌دست‌آمده، نقل‌های معتبر و دقیق را تحریف‌شده انگاشت؛ در غیر این صورت باید در تمامی نقل‌های تاریخی تشکیک کنیم. ۴. سخن‌گفتن از اجماع مرکب در این‌جا نادرست است؛ زیرا قول نهم ربیع هیچ استناد تاریخی مستقلی ندارد و تنها در یک روایت ضعیف، آن هم صرفاً از طریق شیعه، بیان شده است و نمی‌توان در علم تاریخ با چنین گزارشی اجماع مرکب تشکیل داد. بنابراین، حتی با این جمع و تفریق نادرست نیز به اثبات نهم ربیع به‌عنوان روز قتل خلیفهٔ دوم نمی‌رسیم، بلکه فقط در تاریخ ذی‌الحجه‌ای بودنِ این واقعه تشکیک ایجاد می‌کنیم. حاصل سخن این‌که این افراد تنها بخشی از استنادات تاریخی را - آن هم بخشی که به کارشان می‌آید - منعکس می‌کنند و صرفاً میان همان بخش‌ها به جمع و تفریق می‌پردازند. حتی در همین منابع نیز، مدت خلافت ابوبکر را که در یک گزارش آمده، با مدت خلافت عمر که در همان کتاب ذکر شده، جمع نمی‌کنند؛ بلکه مدت خلافت ابوبکر را از یک گزارش و مدت خلافت عمر را از گزارشی دیگر برمی‌گیرند!......@azadpajooh