🧬⏳🩺 تازه های علمی: مطالعه‌ای جدید حاکی از آن است که بدن انسان، ممکن است در دو دورهٔ عمده دستخوش پی

🧬⏳🩺 تازه های علمی: مطالعه‌ای جدید حاکی از آن است که بدن انسان، ممکن است در دو دورهٔ عمده دستخوش پیری شود:✔️ پیری فرآیندی اجتناب‌ناپذیر است، اما قطعاً روندی یکنواخت و ثابت ندارد. ممکن است تصور کنیم که پیری به‌صورت تدریجی و خطی پیش می‌رود و هر روز، هفته و ماه ما را با آهنگی آرام و پیوسته به سوی سال‌های سالمندی سوق می‌دهد؛ بااین‌حال، پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که فرایند پیری بیش از آنکه روندی یکنواخت و خطی باشد، ماهیتی موزاییک‌وار یا همچون یک لحاف چهل‌تکه دارد که اجزای مختلف آن تحت تأثیر پیام‌های هورمونی در کنار یکدیگر شکل می‌گیرند.✔️ مطالعه‌ای جدید که در ۳۱ اوت ۲۰۲۶ در مجله Nature Aging منتشر شده، تغییرات ساختاری را در ده‌ها بافت انسانی بررسی کرده و نشان داده است که بخش‌های مختلف بدن، الگوهای زمانی متفاوت و شگفت‌انگیزی را در روند پیری دنبال می‌کنند. برخی از بافت‌ها از دهه ۳۰ زندگی با سرعت بیشتری دچار تغییر می‌شوند، درحالی که برخی دیگر تا حوالی یائسگی در بدن زنان نسبتاً پایدار باقی می‌مانند. همچنین، به نظر می‌رسد برخی بافت‌ها دو دوره مجزا از شتاب‌گرفتن روند پیری را تجربه می‌کنند. به بیان دیگر، ممکن است فرایندی واحد و یکپارچه تحت عنوان «پیری» در سراسر بدن در جریان نباشد. در عوض، هر یک از اندام‌ها یا دستگاه‌های بدن ممکن است خط زمانی و الگوی اختصاصی خود را برای پیری داشته باشند؛ ضمن آنکه سیستم‌های مختلف بدن نیز می‌توانند بر روند پیری یکدیگر تأثیر بگذارند.✔️ برای بررسی این موضوع، گروه پژوهشی به سرپرستی سانجو سینها، زیست‌شناس محاسباتی در مؤسسه پزشکی Sanford Burnham Prebys در کالیفرنیا، سامانه‌ای محاسباتی با نام PathStAR توسعه دادند. این سامانه برای تحلیل ساختار میکروسکوپی بافت‌ها در تصاویر معمول پاتولوژی طراحی شده است. برخلاف سامانه‌هایی که با هدف پیش‌بینی سن تقویمی فرد آموزش داده می‌شوند، PathStAR تغییرات فیزیکی و معماری بافت‌ها را در طول فرایند پیری بررسی می‌کند. پژوهشگران با استفاده از این سامانه، بیش از ۲۵ هزار نمونه بافت پس از مرگ متعلق به ۹۷۰ اهداکننده در محدوده سنی ۲۱ تا ۷۰ سال را مورد تحلیل قرار دادند. این نمونه‌ها در مجموع ۴۰ نوع بافت مختلف را شامل می‌شدند.✔️ شریان‌ها از جمله بافت‌هایی بودند که در مراحل نسبتاً اولیهٔ زندگی دچار فرایند پیری می‌شدند و سریع‌ترین دورهٔ تغییرات ساختاری آن‌ها در دههٔ ۳۰ زندگی رخ می‌داد. این یافته با سوابق پاتولوژیک نیز همخوانی داشت؛ به‌گونه‌ای که تشکیل اولیهٔ پلاک‌های آترواسکلروتیک در شریان‌ها نیز در همین دهه با بیشترین شیب افزایش می‌یافت و سپس در سال‌های بعد روند آن تا حدی به حالت پایدار می‌رسید. همچنین، افرادی که شریان‌های آن‌ها شتاب بیشتری در روند پیری ساختاری نشان می‌دادند، با احتمال بیشتری به آترواسکلروز مبتلا بودند؛ بیماری‌ای که در آن تجمع پلاک در دیوارهٔ داخلی شریان‌ها موجب ضخیم و سفت شدن آن‌ها می‌شود.✔️ دستگاه تولیدمثل نیز الگوی متمایزی از تغییرات وابسته به سن را نشان می‌داد. در زنان، ساختار رحم و واژن در طی سال‌های اولیهٔ بزرگسالی نسبتاً پایدار باقی می‌ماند؛ بااین‌حال، بیشترین تغییرات ساختاری این اندام‌ها در اوایل تا اواسط دههٔ پنجم زندگی و هم‌زمان با دورهٔ گذار به یائسگی مشاهده می‌شد. این تغییرات شامل بروز آتروفی بافتی و کاهش ضخامت آندومتر (لایهٔ پوشانندهٔ داخلی رحم) بود که با پیامدهای فیزیولوژیک ناشی از کاهش سطح استروژن، به‌ویژه در دورهٔ پیرامون یائسگی، همخوانی دارد. تخمدان‌ها نیز الگوی متفاوتی را نشان دادند. برخلاف روند تغییرات تدریجی، بافت تخمدان در بازه‌های سنی ۳۵ تا ۴۰ سالگی و بار دیگر در ۵۵ تا ۶۰ سالگی، افزایش ناگهانی و قابل‌توجهی در شاخص‌های پیری ساختاری نشان داد. دورهٔ دوم این تغییرات با مرحلهٔ پس از یائسگی همزمان بود.✔️ سایر اندام‌ها نیز الگوی مشابهی از پیری دوفازی را نشان دادند. از میان ۱۴ بافت دیگر که پژوهشگران موفق به شناسایی روندهای پیری با درجه اطمینان بالا در آن‌ها شدند، ۹ بافت الگویی را نشان دادند که از سوی پژوهشگران «پیری دوفازی» (Biphasic aging) نام‌گذاری شده است. این الگو شامل دو دوره از شتاب‌گیری در تغییرات ساختاری است که به‌طور کلی در دهه سوم زندگی، یعنی حدود ۳۰ سالگی، و دهه پنجم زندگی، یعنی حدود ۵۰ سالگی، رخ می‌دهند. این موارد شامل اندام‌هایی بودند که ظاهراً هیچ ارتباطی با تولیدمثل ندارند – مری، معده، روده بزرگ و روده کوچک. در بدن مردان، پروستات و بیضه‌ها نیز از این الگوی پیری پیروی می‌کردند.✅ Mapping structural aging across human tissues reveals tissue-specific trajectories and coordinated deterioration | Nature Aginghttps://www.nature.com/articles/s43587-026-01200-4✍🏻 دکتر مهدی شاهمیرانیhttps://t.me/balindaroo  💊💊💊®®®@balindaroo