⁉️🐠🐡 اسیدهای چرب امگا-۳ در بارداری، افزایش یا کاهش خطر اختلال بیش‌فعالی کم‌توجهی (ADHD) در کودکان؟؟✔️ اسیدهای چرب امگا-۳، به‌ویژه DHA (دوکوزاهگزانوئیک اسید) و EPA (ایکوزاپنتانوئیک اسید)، در تکامل عصبی جنین و کودک نقش دارند. ازاین‌رو، بررسی اثر مکمل‌یاری امگا-۳ در دوران بارداری و شیردهی بر پیامدهای تکاملی و شناختی فرزندان از اهمیت بالینی برخوردار است.✔️ این مرور نظام‌مند توسط کمیته مشورتی دستورالعمل‌های غذایی ۲۰۲۰ ایالات متحده، با پشتیبانی تیم «بررسی نظام‌مند شواهد تغذیه‌ای» Nutrition Evidence Systematic Review (NESR) وابسته به وزارت کشاورزی ایالات متحده (USDA) انجام شد و در ژوئیه ۲۰۲۰ منتشر گردید. پژوهشگران مطالعات منتشرشده از ژانویه ۱۹۸۰ تا فوریه ۲۰۲۰ را بررسی کردند. در مجموع، ۳۳ مقاله از ۱۶ مطالعه شامل ۱۵ کارآزمایی تصادفی‌شده و یک مطالعه کوهورت آینده‌نگر وارد مرور شدند.✔️ هدف اصلی، بررسی ارتباط مکمل‌های امگا-۳ مصرف‌شده پیش از بارداری، طی بارداری و/یا دوران شیردهی با پیامدهای تکاملی کودک، از جمله رشد شناختی، زبانی، حرکتی، بینایی، اجتماعی-هیجانی، عملکرد تحصیلی و خطر ADHD بود.✔️ شواهد مرتبط با یافته‌های اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی (ADHD)، بسیار محدود بود. تنها یک مطالعه، که نتایج آن در دو مقاله گزارش شده بود، خطر ADD/ADHD را بررسی کرده بود؛ بنابراین تعداد و کیفیت شواهد برای تعیین رابطه‌ای معتبر میان مصرف مکمل امگا-۳ در دوران بارداری و خطر ADHD در کودک کافی نبود.✔️ مرور نظام‌مند شواهد نشان داد که شواهد موجود درباره ارتباط مصرف مکمل‌های اسیدهای چرب امگا-۳ در دوران بارداری با خطر ابتلا به ADHD در کودکان کافی نیست. تنها یک کارآزمایی تصادفی‌شده و کنترل‌شده، مربوط به مطالعه DOMInO در استرالیا، این پیامد را بررسی کرده بود. در این مطالعه، مصرف ۸۰۰ میلی‌گرم DHA به‌همراه ۱۰۰ میلی‌گرم EPA در دوران بارداری در ۴ سالگی اثر معنی‌داری بر اختلالات بیش‌فعالی نشان نداد؛ با این حال، در پیگیری ۷ سالگی، نمرات علائم ADHD و برخی شاخص‌های عملکرد رفتاری در گروه دریافت‌کننده DHA نامطلوب‌تر از گروه دارونما بود. با توجه به محدود بودن تعداد مطالعات و عدم امکان تعمیم قطعی این یافته، نمی‌توان نتیجه گرفت که مصرف امگا-۳ در دوران بارداری خطر ADHD را افزایش یا کاهش می‌دهد.✔️ بر اساس این مرور نظام‌مند، شواهد موجود برای تعیین اثر مکمل‌یاری امگا-۳ در دوران بارداری بر خطر ابتلا به ADHD در فرزند ناکافی است. بنابراین، نمی‌توان بر مبنای این مرور ادعا کرد که مصرف امگا-۳ در دوران بارداری موجب افزایش یا کاهش خطر ADHD می‌شود. این نتیجه نشان‌دهنده کافی نبودن شواهد علمی برای نتیجه‌گیری قطعی است.✔️ در بیشتر مطالعات کوهورت آینده‌نگر (Prospective) و مطالعات گذشته‌نگر (Retrospective)، مصرف بیشتر ماهی توسط مادر در دوران بارداری با بهبودهای جزئی در رشد و تکامل عصبی فرزندان همراه بود. در مقابل، یک فراتحلیل در سال ۲۰۱۸ از کارآزمایی‌های تصادفی‌شده که مداخله با اسیدهای چرب امگا-۳ دریایی (از طریق مواد غذایی یا مکمل‌ها) را با دارونما یا عدم دریافت اسیدهای چرب امگا-۳ دریایی در دوران بارداری مقایسه کرده بود، نشان داد که تفاوت معناداری بین دو گروه از نظر پیامدهای تکاملی کودکان، از جمله شناخت، توجه، رفتار، بینایی، زبان، شنوایی و مهارت‌های حرکتی، وجود ندارد.✔️ در یک مرور نظام‌مند جامع از شواهد علمی درباره مصرف ماهی و پیامدهای سلامت که در سال ۲۰۲۲ توسط کمیته علمی نروژ برای غذا و محیط‌زیست (VKM) انجام شد، شواهد مربوط به وجود ارتباط محافظتی میان مصرف کلی ماهی توسط مادر و رشد عصبی کودک را در سطح «محدود، اما حاکی از وجود ارتباط» (limited, suggestive) درجه‌بندی کرد.✔️ علاوه بر این، مطالعات مربوط به مکمل‌ها که پیامد رشد عصبی را مورد ارزیابی قرار داده‌اند، شواهدی با کیفیت بسیار پایین یا پایین ارائه کرده‌اند؛ بنابراین، نمی‌توان احتمال وجود یک اثر سودمند را با اطمینان رد کرد. همچنین، به نظر می‌رسد الگوی مصرف ماهی پیش از بارداری و در طول بارداری تا حد زیادی پایدار باشد، در حالی‌که در مطالعات مربوط به مکمل‌ها، مداخله معمولاً از سه‌ماهه دوم یا سوم بارداری آغاز شده است. ازاین‌رو، این مطالعات قادر به ارزیابی اثرات مواجهه با این مواد از دوره پیش از بارداری یا سه‌ماهه نخست بارداری نیستند.✅ UpToDate 2026.✅ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK578636/✍🏻 دکتر مهدی شاهمیرانیhttps://t.me/balindaroo  💊💊💊®®®@balindaroo