اثر دانینگ–کروگر (Dunning–Kruger Effect) یک خطای شناختی شناخته‌شده در روان‌شناسی شناختی است که توضیح می‌دهد چرا برخی افراد با دانش یا مهارت اندک، توانایی خود را بیش‌ازحد واقعی ارزیابی می‌کنند، در حالی که افراد واقعاً متخصص، معمولاً خودارزیابی محتاطانه‌تری دارند.این اثر نخستین‌بار در سال ۱۹۹۹ توسط دیوید دانینگ و جاستین کروگر در پژوهشی منتشرشده در Journal of Personality and Social Psychology تبیین شد. یافته اصلی آن‌ها نشان داد که نبودِ مهارت، نه‌تنها باعث عملکرد ضعیف می‌شود، بلکه توان تشخیص ضعف را نیز از فرد می‌گیرد. به بیان دقیق‌تر، همان دانشی که برای انجام درست یک کار لازم است، همان دانشی است که برای ارزیابی درست آن کار نیز ضرورت دارد؛ و وقتی این دانش وجود ندارد، خطای ادراک اجتناب‌ناپذیر می‌شود.در چارچوب این اثر، افراد کم‌تجربه به دلیل ناآگاهی از پیچیدگی‌های واقعی یک حوزه، دچار توهم شایستگی می‌شوند. آن‌ها پاسخ‌های ساده را قطعی می‌پندارند، ریسک‌ها را دست‌کم می‌گیرند و با اعتمادبه‌نفس بالا تصمیم‌گیری می‌کنند. در مقابل، افراد متخصص به دلیل مواجهه مداوم با استثناها، ابهام‌ها و پیامدهای حقوقی، فنی یا اخلاقی، معمولاً با احتیاط، تردید علمی و دقت بیشتری سخن می‌گویند؛ امری که گاه از سوی ناظران ناآگاه به‌اشتباه به ضعف تعبیر می‌شود.اهمیت اثر دانینگ–کروگر در حوزه‌های حرفه‌ای—از جمله حقوق، مهندسی، پزشکی و مدیریت پروژه—بسیار جدی است. در این حوزه‌ها، اعتمادبه‌نفس بدون دانش می‌تواند به قراردادهای معیوب، تصمیم‌های پرهزینه، تخلفات قانونی و مسئولیت‌های جبران‌ناپذیر منجر شود. بسیاری از اختلافات حقوقی و شکست‌های پروژه‌ای، نه از کمبود ابزار، بلکه از بیش‌برآورد توان تحلیل و تصمیم‌گیری ناشی می‌شوند.در نهایت، اثر دانینگ–کروگر یادآور یک اصل بنیادین است:دانش واقعی با آگاهی از ندانستن آغاز می‌شود. هرچه مرزهای نادانی برای فرد روشن‌تر شود، قضاوت‌ها دقیق‌تر، تصمیم‌ها مسئولانه‌تر و رفتار حرفه‌ای‌تر خواهد شد. این اثر نه صرفاً یک نظریه روان‌شناختی، بلکه هشداری عملی برای همه کسانی است که در موقعیت تصمیم‌سازی و مسئولیت قرار دارند.