دەوڵەمەندی لە ئیسلامبەشی دووەم: بنچینەکانی دەوڵەمەندیوانەی حەوتەم: بەڕێوەبردنی پارە؛ پارەی کەمیش پێو

دەوڵەمەندی لە ئیسلامبەشی دووەم: بنچینەکانی دەوڵەمەندیوانەی حەوتەم: بەڕێوەبردنی پارە؛ پارەی کەمیش پێویستی بە بەڕێوەبردن هەیەئەگەر یەک ملیۆن دینارت پێ بدرێت، دەتوانیت بە باشی بەڕێوەی ببەیت؟ئەگەر وەڵامەکە نەخێرە، ئەوا ئەگەر دە ملیۆنیشت پێ بدرێت، هەمان شت ڕوودەدات.زۆر کەس وا دەزانن کێشەکەیان کەمی پارەیە، بەڵام لە زۆر حاڵەتدا کێشەکە شێوازی بەڕێوەبردنی پارەیە.ئیسلام فێرمان دەکات پارە نیعمەتێکی خوایە و پێویستە بە دانایی بەڕێوەی ببرێت.یەکەم: پارە ئەمانەتەخوای گەورە دەفەرموێت:﴿إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَىٰ أَهْلِهَا...﴾ (سورەتی النساء، ئایەتی ٥٨) واتا: بەڕاستی خوای گەورە فەرمانتان پێ دەکات ئەمانەتەکان بە خاوەنەکانیان بگەیەنن...تێگەیشتنپارەش جۆرێکە لە ئەمانەت.خوای گەورە پرسیارمان لێ دەکات کە چۆن بەکارمان هێنا و چۆن بەڕێوەمان برد.کەسێک کە پارەی خۆی بەفیڕۆ دەدات یان بێ پلان خەرجی دەکات، بە باشی ئەم ئەمانەتەی نەپاراستووە.دووەم: ئیسلام فەرمان بە هاوسەنگی دەکاتخوای گەورە دەفەرموێت:﴿وَالَّذِينَ إِذَا أَنفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكَانَ بَيْنَ ذَٰلِكَ قَوَامًا﴾ (سورەتی الفرقان، ئایەتی ٦٧) واتا: بەندەکانی ڕەحمان ئەوانەن کە کاتێک خەرجی دەکەن، نە زۆرڕەوی دەکەن و نە ڕەزیلی، بەڵکو ڕێگای وەسەتیەت دەگرنەبەر.تێگەیشتنئیسلام فێرمان ناکات هەموو پارەکەت هەڵبگریت، هەروەها فێرمانیش ناکات هەمووی خەرج بکەیت. باشترین ڕێگا، ڕێگای هاوسەنگییە.سێیەم: لە ڕۆژی قیامەت لەسەر پارە لێپرسینەوەت لەگەڵ دەکرێتپێغەمبەر ﷺ فەرموویەتی:«لَا تَزُولُ قَدَمَا عَبْدٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُسْأَلَ... وَعَنْ مَالِهِ مِنْ أَيْنَ اكْتَسَبَهُ وَفِيمَ أَنْفَقَهُ» سەرچاوە: ترمذی: حەسەن. واتا: لە ڕۆژی قیامەت پێی هیچ بەندەیەک لە شوێنی خۆی ناجووڵێت، هەتا لێی نەپرسرێتەوە... لەسەر پارەکەی، لە کوێوە دەستی کەوت و لە چی خەرجی کرد.تێگەیشتنسەیرکە، پێغەمبەر ﷺ تەنها باس لە بەدەستهێنانی پارە ناکات، بەڵکو باس لە خەرجکردنی پارەش دەکات.واتە موسوڵمان بەرپرسیارە لە هەردووکیان.نموونە لە ژیانی هاوەڵانعثمانی کوڕی عەفان رضي الله عنە سامانێکی زۆری هەبوو، بەڵام سامانەکەی بێ پلان بەکارنەدەهێنا.کاتێک موسوڵمانان پێویستیان بە بیرێکی ئاو هەبوو، بیری ڕومەی کڕی و وەقفی موسوڵمانانی کرد.کاتێک سوپای تەبووک پێویستی بە یارمەتی هەبوو، بە سامانەکەی پشتگیری سوپاکەی کرد.ئەو پارەی بەڕێوە دەبرد، نەوەک پارە ئەو بەڕێوە ببات.لە ژیانی ئەمڕۆ دازۆر کەس تا مووچەکەیان وەردەگرن، پلانی خەرجییەکانیان نییە.نازانن چەند داهاتیان هەیە.نازانن چەند خەرج دەکەن.نازانن چەند دەتوانن پاشەکەوت بکەن.ئەو کەسەی پلان بۆ پارەکەی دابنێت، زۆرجار لەو کەسە سەرکەوتووترە کە داهاتی زۆرتری هەیە بەڵام بەڕێوەبردنی نییە.بەکورتی دەڵێم..پارە ئەمانەتە، نەک موڵکی ڕەهای ئێمە بێت.ئیسلام فێرمان دەکات هاوسەنگ بین لە خەرجکردندا.خوای گەورە لەسەر شێوازی بەدەستهێنان و خەرجکردنی پارە لێمان دەپرسێتەوە.سەرکەوتنی دارایی، پێش هەموو شتێک، پێویستی بە بەڕێوەبردنێکی دروست هەیە.ئەرکی تۆ بۆ ئەم وانەیە:بۆ یەک هەفتە، هەموو داهات و خەرجییەکانت بنووسە، تەنانەت ئەگەر بڕەکە زۆر کەمیش بێت.لە کۆتایی هەفتەکە، وەڵامی ئەم سێ پرسیارە بدەوە:زۆرترین پارەم لە چی خەرج کرد؟کام خەرجیە پێویست نەبوو؟لەهەمان هەفتە چ شتێک هەبوو پێویستی بەکڕین نەبوو، وە نەمکڕیبا باشتر بوو؟#زنجیرە_وانەی_دەوڵەمەندی_لە_ئیسلام.