«بازگشت به بهشت» محسن نامجو؛ یک هدیه تبلیغاتی به رژیم پس از کشتار!قسمت اولبازگشت محسن نامجو به ایران را نمی‌توان تصمیمی صرفاً شخصی و بی‌ارتباط با سیاست دانست؛ به‌ویژه هنگامی که وزیر ارشاد جمهوری اسلامی رسماً اعلام کرده است فهرست‌هایی شامل بیش از صد چهره خارج از کشور در اختیار نهادهای درگیر در موضوع بازگشت ایرانیان قرار گرفته و «مقدمات» بازگشت آنان در حال فراهم‌شدن است.وقتی یک رژیم امنیتی برای بازگرداندن چهره‌های مشهور فهرست تهیه می‌کند، پرونده آنان را به نهادهای مختلف می‌فرستد، موانع امنیتی را برمی‌دارد و ورودشان را امکان‌پذیر می‌کند، دیگر با یک اتفاق عادی و فردی روبه‌رو نیستیم؛ با یک سیاست حکومتی روبه‌رو هستیم.عده‌ای اصلاح‌طلب و سفیدشوی ورشکسته تلاش می‌کنند چنین اقداماتی را نشانه «تغییرات اصلاح‌طلبانه» پس از جنگ و به‌کارافتادن ناگهانی عقل سلیم در جمهوری اسلامی معرفی کنند. اما مسئله چیز دیگری است. رژیم می‌خواهد از تصویر یک خواننده مشهور که پس از بیست سال به تهران بازگشته، برای پوشاندن تصویر جوانانی استفاده کند که تنها چند ماه پیش در خیابان‌های ایران به گلوله بسته شدند.پیام تبلیغاتی چنین بازگشتی کاملاً روشن است:ایران امن است؛ حکومت اهل مدارا شده است؛ منتقدان هم می‌توانند بازگردند؛ اخبار مربوط به سرکوب و اختناق اغراق‌آمیز است؛ و میان حکومت و «مخالفان» سابق نوعی آشتی در حال شکل‌گیری است.این دقیقاً همان کالایی است که جمهوری اسلامی پس از جنگ، بحران اقتصادی و کشتار گسترده دی‌ماه به آن نیاز دارد: عادی‌سازی.رژیم نمی‌تواند هزاران کشته، زندانی، مجروح، مهاجر و تبعیدی را از حافظه مردم پاک کند؛ بنابراین چند چهره مشهور را بازمی‌گرداند تا تصویر آنان را در برابر آن جمعیت عظیم قرار دهد. در تبلیغات حکومت‌های توتالیتر، استثنا را بزرگ می‌کنند تا قاعده را پنهان کنند: یک نفر بازمی‌گردد تا میلیون‌ها مهاجر و تبعیدی دیده نشوند؛ یک خواننده وارد فرودگاه می‌شود تا صدای مادران کشته‌شدگان کمتر شنیده شود.بازگشت نامجو برای رژیم دست‌کم شش سود مشخص دارد:نخست، عادی‌سازی حکومت پس از کشتار.ورود آرام و بی‌دردسر یک چهره مشهور، تصویری از «بازگشت زندگی عادی» می‌سازد؛ گویی چند ماه پیش در همین کشور مردم را قتل‌عام نکرده‌اند.دوم، بی‌اعتبارکردن روایت سرکوب.حکومت خواهد گفت: اگر ایران زندانی بزرگ است، چگونه یک خواننده منتقد پس از بیست سال به کشور بازگشته است؟ در این نمایش تبلیغاتی، امنیت گزینشی یک چهره مشهور جایگزین امنیت عمومی مردم می‌شود.سوم، بی‌اعتبارکردن مهاجرت و تبعید سیاسی.حکومت می‌خواهد به ایرانیان خارج از کشور القا کند که دوران مقابله تمام شده و وقت «کنارآمدن» فرا رسیده است. هر بازگشت مشهور می‌تواند به ابزاری برای فشار روانی بر مخالفانی تبدیل شود که همچنان در برابر رژیم ایستاده‌اند.چهارم، جداکردن چهره‌های فرهنگی از جنبش براندازی.پیام حکومت این است که حتی کسانی که زمانی از ایران رفته‌اند نیز دیگر آینده‌ای در مبارزه با جمهوری اسلامی نمی‌بینند و سرانجام به همان نظام بازمی‌گردند.پنجم، ارائه چهره‌ای معتدل از جمهوری اسلامی در خارج از کشور.رسانه‌ها و محافل غربی ممکن است بازگشت نامجو را نشانه «تغییر رفتار» یا «بازشدن فضای فرهنگی» معرفی کنند؛ بی‌آنکه هیچ‌یک از پایه‌های ساختاری سرکوب تغییر کرده باشد.ششم، تبدیل مخالف سابق به شاهد دفاعی حکومت.از این پس حتی لازم نیست نامجو رسماً از جمهوری اسلامی دفاع کند. کافی است در ایران زندگی کند، کنار خانواده‌اش عکس بگیرد و اتفاقی برایش نیفتد. دستگاه تبلیغاتی رژیم خود تصویر او را به این جمله ترجمه خواهد کرد: «دیدید آن‌قدرها هم که می‌گفتند بد نیستیم؟»این شیوه اختراع جمهوری اسلامی نیست. حکومت‌های توتالیتر بارها از بازگشت نویسندگان، هنرمندان و مهاجران برای اثبات مشروعیت، امنیت و مطلوب‌بودن نظام خود استفاده کرده‌اند.یکی از مشهورترین نمونه‌ها، بازگرداندن ماکسیم گورکی به اتحاد شوروی است. گورکی که از سرکوب بلشویک‌ها انتقاد کرده و سال‌ها خارج از شوروی زندگی کرده بود، با دعوت شخصی استالین ابتدا در سال ۱۹۲۸ به شوروی سفر کرد و سرانجام در ۱۹۳۲ برای همیشه بازگشت. دستگاه استالینی بازگشت او را به جشنی تبلیغاتی تبدیل کرد: عمارت و ویلا در اختیارش گذاشت، نشان لنین به او داد، شهر نیژنی نووگورود را به نام او تغییر داد و او را در رأس ادبیات رسمی شوروی نشاند. (۱)✅@behzadmehrani77