امروز سفر به اروپا یا آمریکا برای بسیاری از ایرانیان به پروژه‌ای دشوار، پرهزینه و گاه تحقیرآمیز تبدی

امروز سفر به اروپا یا آمریکا برای بسیاری از ایرانیان به پروژه‌ای دشوار، پرهزینه و گاه تحقیرآمیز تبدیل شده است: گرفتن وقت سفارت، ارائهٔ انبوه مدارک، ماه‌ها و سالها انتظار و در نهایت ردشدن درخواست ویزا. عده‌ کثیری نیز برای گریختن از جمهوری اسلامی، جانشان را در کوهستان، کانتینر و قایق‌های فرسوده به خطر می‌اندازند و یا از دست می‌دهند.اما انقلابیون ۵۷ در کشوری زندگی می‌کردند که گذرنامه‌اش در جهان معتبر بود. به زبان تمثیلی، شب تصمیم می‌گرفتند و صبح با خریدن بلیت راهی اروپا یا آمریکا می‌شدند؛ در آنجا علیه حکومت ایران سخنرانی می‌کردند، نشریه منتشر می‌کردند، تظاهرات به راه می‌انداختند و برای سرنگونی همان نظامی مبارزه می‌کردند که اعتبار آن گذرنامه را فراهم کرده بود.یکی از بزرگ‌ترین تشکل‌های مخالف حکومت پهلوی، «کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی» بود. اعضای آن در اروپا و آمریکا کنگره برگزار می‌کردند، نشریه منتشر می‌کردند، مقابل سفارتخانه‌ها تظاهرات به راه می‌انداختند و علیه شاه فعالیت می‌کردند. بااین‌حال، همهٔ آنان تبعیدیانی محروم از بازگشت به وطن نبودند.افشین متین، پژوهشگر تاریخ کنفدراسیون، صریحاً می‌نویسد:«از طرف دیگر کنفدراسیون صرفاً یک اپوزیسیون در تبعید نیز نبود، زیرا بسیاری از اعضای آن به‌طور منظم به کشور خود بازمی‌گشتند.»*یعنی همان کسانی که در خارج برای سرنگونی حکومت فعالیت می‌کردند، مرتب به ایران بازمی‌گشتند و دوباره برای ادامهٔ «مبارزه» از کشور خارج می‌شدند.خاطرات انقلابیون ۵۷ نیز پر است از همین سفرها: یکی برای تحصیل به اروپا می‌رود، دیگری برای دیدارهای تشکیلاتی راهی آمریکا می‌شود، یکی به عراق، لبنان یا سوریه می‌رود و دیگری برای آموزش چریکی خود را به اردوگاه‌های فلسطینی می‌رساند. از کشوری به کشور دیگر سفر می‌کردند، شبکه می‌ساختند و علیه حکومت ایران فعالیت می‌کردند.طنز تلخ تاریخ همین‌جاست: آنان از آزادی سفر، ارزش پول و اعتبار گذرنامهٔ ایران استفاده کردند تا حکومتی را سرنگون کنند که این امکانات در دوران آن فراهم شده بود؛ سپس حکومتی را بر سر کار آوردند که با اشغال سفارت آمریکا، گروگان‌گیری، صدور انقلاب، تروریسم برون‌مرزی و دشمنی دائمی با جهان، اعتبار ایران و ایرانی را نابود کرد.انقلابیون ۵۷ با هواپیما و گذرنامهٔ معتبر رفتند تا انقلاب کنند؛ اما قربانیان انقلابشان برای فرار از حکومت ساختهٔ آنان، جان خود را به قاچاقچی، کوهستان و قایق‌های مرگ سپردند.آنان گذرنامه‌ای در دست داشتند که مرزها را به رویشان باز می‌کرد؛ سپس انقلابی کردند که ایران را به زندان تبدیل کرد و مرزهای جهان را به روی ایرانیان بست.*افشین متین، کنفدراسیون: تاریخ جنبش دانشجویان ایرانی در خارج از کشور، ۱۳۳۲–۱۳۵۷، ترجمهٔ ارسطو آذری، مقدمه، ص. ۹✅@behzadmehrani77