از کارزار علیه شاه تا ستایش خمینی؛ پروندهٔ سیاسی رضا براهنی قسمت اول رضا براهنی از برجسته‌ترین چهر

از کارزار علیه شاه تا ستایش خمینی؛ پروندهٔ سیاسی رضا براهنی قسمت اول رضا براهنی از برجسته‌ترین چهره‌های فرهنگیِ مخالف شاه بود؛ نویسنده‌ای که پس از آزادی از زندان، در رسانه‌ها و محافل دانشگاهی غرب کارزاری گسترده علیه حکومت محمدرضاشاه پهلوی به راه انداخت و…از کارزار علیه شاه تا ستایش خمینی؛ پروندهٔ سیاسی رضا براهنی!قسمت دومرضا براهنی راه‌حل نهایی بحران خاورمیانه را نه مصالحه و هم‌زیستی، بلکه یک انقلاب منطقه‌ای برای «به زانو درآوردن» اسرائیل می‌دانست:«راه‌حل قضیه به زانو درآوردن صهیونیسم و اسرائیل صهیونیست از طریق به راه انداختن یک انقلاب واقعی در منطقه است.تکلیف امپریالیسم، نوچه‌اش اسرائیل و دست‌نشانده‌هایش را در منطقه فقط انقلاب توده‌های محروم در منطقه روشن خواهد کرد.» (۱۰)براهنی از اینکه همهٔ روشنفکران ایرانی به‌اندازهٔ او درگیر مسئلهٔ اعراب و فلسطین نبودند نیز ناخشنود بود و نوشت:«در بسیاری از روشنفکران ایران، حتی در بعد از انقلاب، نوعی حالت پان‌ایرانیستی مبتذل دیده‌ام.» (۱۱)از نگاه او، بی‌اعتنایی روشنفکران ایرانی به سرنوشت اعراب، محصول همین «پان‌ایرانیسم مبتذل» بود.در ۲۷ مرداد ۱۳۵۸، براهنی همراه با گروهی از نویسندگان، شاعران و هنرمندان، بیانیه‌ای جمعی در حمایت از «انقلاب فلسطین» امضا کرد. امضاکنندگان تأکید داشتند که حمایت از فلسطین نباید به کمک معنوی محدود بماند:«باید به هر وسیلهٔ ممکن و به‌صورت عملی به کمک این انقلاب شتافت.» (۱۲)در این بیانیه تصریح شده بود که این کمک باید تا «پیروزی نهایی خلق فلسطین» ادامه پیدا کند. (۱۳) امضاکنندگان همچنین از مبارزه علیه «سرمایه‌داری جهانی اسرائیل»، «صهیونیزم بین‌المللی» و «امپریالیسم آمریکا» حمایت کردند.براهنی حتی پس از آنکه روحانیان بر ایران مسلط شدند و پیامدهای انقلاب آشکار شد، از بخش مهمی از جهان‌بینی ضدامپریالیستی و ضداسرائیلی خود دست نکشید. او در دی‌ماه ۱۳۸۷ بیانیه‌ای جمعی دربارهٔ جنگ غزه را امضا کرد که سیاست اسرائیل را:«آپارتاید و نژادپرستی عریان» (۱۴)می‌نامید و مدعی بود اسرائیل نابودی فلسطینیان را هدف گرفته است. او در سال‌های بعد نیز بیانیه‌های مشابهی در محکومیت اسرائیل و حمایت از مبارزهٔ فلسطینیان امضا کرد. (۱۵)دشمنان پهلوی همه‌شان دروغ می‌گویند که از ضدیت با شاه دنبال آزادی و دموکراسی بودند.منابع(۱) رضا براهنی، “The Shah’s Executioner”، Index on Censorship، دورهٔ ۵، شمارهٔ ۱، مارس ۱۹۷۶، صص ۳۹–۴۶.۲) رضا براهنی، “Terror in Iran”، The New York Review of Books، ۲۸ اکتبر ۱۹۷۶.۳) رضا براهنی، نامه به ابراهیم یزدی و نامه به روح‌الله خمینی، مریلند، ۷ دی ۱۳۵۷؛ منتشرشده در جلد دوم خاطرات ابراهیم یزدی؛ بازنشر متن کامل در پایگاه رسمی آثار خمینی.۴) همان.۵) رضا براهنی، مقاله در روزنامهٔ اطلاعات، دوشنبه ۲ بهمن ۱۳۵۷.۶) . رضا براهنی، «ایدئولوژی ورشکستهٔ آمریکا قدرت کودتا در ایران را ندارد»، روزنامهٔ اطلاعات، سه‌شنبه ۱۰ بهمن ۱۳۵۷، ص ۵.۷). همان.۸) جلال آل‌احمد، سفر به ولایت عزرائیل.نخستین انتشار مطالب سفر با عنوان «ولایت اسرائیل» در مجلهٔ اندیشه و هنر، ۱۳۴۳.۹) رضا براهنی، سفر مصر و جلال آل‌احمد و فلسطین، تهران: نشر اول، چاپ اول، ۱۳۶۳.۱۰) همان، صص ۲۲۱–۲۲۲.۱۱)همان۱۲) بیانیهٔ جمعی نویسندگان، شاعران و هنرمندان در حمایت از انقلاب فلسطین، روزنامهٔ اطلاعات، شنبه ۲۷ مرداد ۱۳۵۸، ص ۱۲.۱۳) همان.۱۴) «با پشتیبانی از حقوق مردم فلسطین، سیاست اسرائیل دایر بر جنگ و کشتار را محکوم می‌کنیم»، بیانیهٔ جمعی دربارهٔ جنگ غزه، دی ۱۳۸۷.۱۵) بیانیهٔ ۷۱ فعال سیاسی و فرهنگی پس از ماجرای کشتی ماوی مرمره، خرداد ۱۳۸۹.✅@behzadmehrani77