وقتی فقط برنده‌ها را می‌بینیم؛ بازاندیشی در مدیریت استعدادهای ورزشی دانش‌آموزاندر نظام‌های استعدادیا

وقتی فقط برنده‌ها را می‌بینیم؛ بازاندیشی در مدیریت استعدادهای ورزشی دانش‌آموزاندر نظام‌های استعدادیابی ورزشی، معمولاً پرسش اصلی این است:«کدام دانش‌آموز استعداد بیشتری دارد؟»اما میشل لامونت در فصل نخست کتاب دیدن دیگران، ناخواسته پرسشی بنیادی‌تر پیش روی مدیریت استعداد قرار می‌دهد:چه کسی اصلاً فرصت پیدا می‌کند که «بااستعداد» دیده شود؟لامونت توضیح می‌دهد که جوامع فقط منابع را نابرابر توزیع نمی‌کنند؛ منزلت، احترام و حق دیده‌شدن نیز نابرابر توزیع می‌شود. جامعه برای «انسان موفق» الگویی می‌سازد و کسانی را که به این الگو نزدیک‌ترند، شایسته‌تر می‌بیند.همین اتفاق می‌تواند در ورزش دانش‌آموزی نیز رخ دهد.ما ممکن است بدون آنکه متوجه باشیم، برای «دانش‌آموز ورزشکارِ ارزشمند» یک الگوی محدود بسازیم:دانش‌آموزی که زودتر رشد کرده است؛در مسابقات مدرسه قهرمان می‌شود؛در خانواده‌ای برخوردار از امکانات ورزشی زندگی می‌کند؛به باشگاه، مربی و تجهیزات دسترسی دارد؛اعتمادبه‌نفس بیشتری برای حضور در مسابقه دارد؛و در زمان مناسب، مقابل چشم فرد مناسب قرار گرفته است.بعد همین دانش‌آموز را «مستعد» می‌نامیم.مسئله این نیست که او استعداد ندارد؛ مسئله این است که ممکن است استعداد را با امکانِ بروز استعداد اشتباه گرفته باشیم.در مقابل، دانش‌آموزی ممکن است در یک روستا یا منطقه کم‌برخوردار زندگی کند، خانواده‌اش توان پرداخت هزینه باشگاه را نداشته باشند، هنوز فرصت تمرین تخصصی پیدا نکرده باشد، از نظر بلوغ جسمانی دیرتر از همسالانش رشد کند یا اساساً هیچ مسابقه‌ای برگزار نشده باشد که بتواند در آن دیده شود.اگر چنین دانش‌آموزی از چرخه شناسایی کنار گذاشته شود، ما الزاماً یک «استعداد ضعیف» را حذف نکرده‌ایم؛ شاید فقط دانش‌آموزی را حذف کرده‌ایم که هنوز فرصت دیده‌شدن نداشته است.اینجاست که اندیشه لامونت برای مدیریت استعدادهای ورزشی اهمیت پیدا می‌کند.او میان موفقیت و ارزش انسانی فاصله می‌گذارد. اگر منطق «برنده = شایسته» بر نظام ورزشی حاکم شود، مسابقه به‌تدریج از ابزار کشف و رشد استعداد، به دستگاه تولید منزلت تبدیل می‌شود.مدال‌آور دیده می‌شود.انتخاب‌شده احترام می‌گیرد.دعوت‌شده به اردو احساس تعلق می‌کند.نام برنده منتشر می‌شود.اما هزاران دانش‌آموز دیگر چه پیامی دریافت می‌کنند؟«تو انتخاب نشدی.»اگر مراقب نباشیم، این پیام در ذهن کودک و نوجوان به معنای دیگری ترجمه می‌شود:«پس من به اندازه کافی خوب نیستم.»این همان خطری است که لامونت درباره جامعه رقابتی توضیح می‌دهد: موفقیت از یک «دستاورد» به معیاری برای «ارزش فرد» تبدیل می‌شود.مدیریت استعداد ورزشی دانش‌آموزی باید دقیقاً در برابر چنین تقلیلی مقاومت کند.وظیفه ما فقط پیدا کردن چند قهرمان از میان هزاران دانش‌آموز نیست.باید نظامی برای افزایش فرصت‌های دیده‌شدن ایجاد کنیم.این تغییر نگاه چند پیام مدیریتی مهم دارد:استعدادیابی نباید یک رویداد مقطعی باشد؛ باید یک فرایند مستمر باشد.مسابقه نباید تنها دروازه شناسایی استعداد باشد؛ مدرسه، معلم تربیت‌بدنی، جشنواره‌های مهارتی، فعالیت‌های محلی، انجمن‌های ورزشی و حتی مشاهده مستمر پیشرفت دانش‌آموز باید بخشی از شبکه شناسایی باشند.شکست در یک مسابقه نباید به معنای خروج از مسیر رشد باشد.انتخاب‌نشدن در ۱۲ یا ۱۳ سالگی نباید حکم نهایی درباره ظرفیت ورزشی یک دانش‌آموز تلقی شود.و مهم‌تر از همه، باید میان «ارزش دانش‌آموز» و «سطح فعلی عملکرد ورزشی او» مرز روشنی وجود داشته باشد.مدیریت استعداد، اگر فقط قهرمانان فعلی را ببیند، در حقیقت استعداد را مدیریت نمی‌کند؛ نتیجه موجود را مدیریت می‌کند.استعداد در جایی معنا پیدا می‌کند که بتوانیم ظرفیت‌های پنهان را پیش از آنکه کاملاً آشکار شوند ببینیم و برای رشدشان فرصت ایجاد کنیم.از این منظر، عدالت در ورزش دانش‌آموزی فقط این نیست که همه اجازه شرکت در مسابقه داشته باشند.عدالت یعنی:دانش‌آموزی که سرمایه اقتصادی کمتری دارد،در منطقه دورافتاده‌تری زندگی می‌کند،دیرتر رشد می‌کند،خانواده ورزشی ندارد،یا هنوز کسی توانایی‌اش را جدی نگرفته است،شانس واقعی برای دیده‌شدن داشته باشد.شاید بتوان آموزه لامونت را برای مدیریت استعدادهای ورزشی دانش‌آموزان در یک جمله خلاصه کرد:پیش از آنکه از خود بپرسیم «چه کسی قهرمان خواهد شد؟»، باید مطمئن شویم هیچ استعداد بالقوه‌ای فقط به این دلیل که در جای نامناسب، زمان نامناسب یا شرایط اجتماعی نامناسب قرار گرفته است، از چشم ما پنهان نمانده باشد.مدیریت استعداد در ورزش دانش‌آموزی، پیش از آنکه مسئله‌ای فنی درباره انتخاب ورزشکار باشد، مسئله‌ای درباره فرصت، بازشناسی، احترام و حق دیده‌شدن است.#مدیریت_استعدادهای_ورزشی#دیدن_دیگران