از کودکیِ مبتنی بر بازی تا کودکیِ مبتنی بر تلفنروایت جاناتان هایت از «بازسیم‌کشی بزرگ کودکی»جاناتان هایت معتقد است یکی از مهم‌ترین تحولات کودکی معاصر، جایگزینی تدریجی کودکی مبتنی بر بازی با کودکی مبتنی بر تلفن است.در کودکی مبتنی بر بازی، بخش مهمی از زندگی کودک در جهان واقعی می‌گذرد: حرکت می‌کند، با همسالان رودررو ارتباط می‌گیرد، قواعد بازی را می‌سازد، اختلاف را حل می‌کند، خطر را می‌سنجد، شکست می‌خورد و دوباره وارد جمع می‌شود.اما در کودکی مبتنی بر تلفن، تجربه‌های بیشتری از دوستی، سرگرمی، منزلت اجتماعی، رقابت و شناخت جهان از طریق صفحه نمایش، شبکه اجتماعی و الگوریتم‌ها شکل می‌گیرند. از نظر هایت، گسترش تلفن هوشمند و رسانه‌های اجتماعی در آغاز دهه ۲۰۱۰ این گذار را شتاب داد. مسئله او صرفاً «زیادشدن زمان استفاده از صفحه» نیست؛ بلکه تغییر معماری زندگی کودک است. پرسش اصلی این است که تلفن هوشمند چه تجربه‌هایی را از زندگی کودک کنار می‌زند و چه نوع محیطی را جایگزین آن‌ها می‌کند.۱. محرومیت از ارتباط حضوریکودک در رابطه رودررو، لحن صدا، حالت چهره، سکوت، فاصله، تماس چشمی و واکنش فوری دیگری را می‌آموزد. این نشانه‌ها در ارتباط دیجیتال محدودترند.کودک ممکن است در فضای مجازی دائماً با دیگران «متصل» باشد، اما فرصت کمتری برای تجربه دوستی عمیق، گفت‌وگوی طولانی، بازی مشترک و ترمیم اختلاف داشته باشد. اتصال بیشتر، الزاماً به معنای رابطه بهتر نیست.البته فضای آنلاین می‌تواند برای یافتن دوست، دریافت حمایت و حفظ ارتباط نیز مفید باشد؛ بنابراین مشکل، صرف حضور در فضای دیجیتال نیست، بلکه جایگزین‌شدن آن با بخش بزرگی از زندگی واقعی است. پژوهش‌ها نیز نشان می‌دهند تجربه نوجوانان در شبکه‌های اجتماعی یکسان نیست و می‌تواند هم‌زمان شامل فرصت ارتباط و پیامدهای منفی باشد. ۲. محرومیت از خوابتلفن همراه فقط زمان بیداری کودک را تغییر نمی‌دهد؛ ممکن است وارد اتاق خواب و ساعات استراحت او نیز شود.اعلان‌ها، گفت‌وگوهای شبانه، ترس از عقب‌ماندن و پیمایش بی‌پایان محتوا می‌توانند خواب را به تأخیر بیندازند یا آن را مختل کنند. انجمن روان‌شناسی آمریکا نیز توصیه کرده است استفاده از رسانه‌های اجتماعی نباید جای خواب و فعالیت بدنی نوجوانان را بگیرد. کودکی که خواب کافی ندارد، فقط خسته نیست؛ تمرکز، تنظیم هیجان، یادگیری، انگیزه و روابط او نیز ممکن است آسیب ببینند.۳. تکه‌تکه‌شدن توجهتلفن هوشمند محیطی سرشار از وقفه است: اعلان، پیام، ویدئوی کوتاه، لایک، پیشنهاد تازه و جابه‌جایی سریع میان محتواها.در چنین محیطی، توجه کودک دائماً از موضوعی به موضوع دیگر کشیده می‌شود. درنتیجه، فعالیت‌هایی که به تمرکز پایدار نیاز دارند ــ مانند مطالعه، گفت‌وگوی عمیق، تمرین ورزشی و حتی بازی طولانی ــ ممکن است دشوارتر شوند.مشکل فقط «حواس‌پرتی» نیست؛ کودک ممکن است به‌تدریج به محیطی عادت کند که همیشه باید محرک تازه‌ای عرضه کند.۴. مقایسه اجتماعی و ارزیابی دائمینوجوانان در دوره‌ای قرار دارند که نسبت به پذیرش، محبوبیت، ظاهر و جایگاه خود میان همسالان حساس‌اند. شبکه‌های اجتماعی این حساسیت را به محیطی دائمی و عددی منتقل می‌کنند: تعداد دنبال‌کننده، لایک، بازدید و واکنش دیگران.کودک دیگر فقط در کلاس یا محله با چند نفر مقایسه نمی‌شود؛ ممکن است خود را با صدها تصویر گزینش‌شده و ویرایش‌شده مقایسه کند. انجمن روان‌شناسی آمریکا به‌ویژه درباره مقایسه اجتماعی مبتنی بر ظاهر و مواجهه با برخی محتواهای آسیب‌زا هشدار داده است. ورزش چه نقشی می‌تواند داشته باشد؟ورزش دانش‌آموزی می‌تواند بخشی از آنچه کودکی تلفن‌محور تضعیف کرده است، بازسازی کند: حرکت بدنی، حضور واقعی، دوستی، همکاری، رقابت، شکست، هیجان و تعلق به جمع.اما این هدف فقط با حضور فیزیکی کودک در زمین محقق نمی‌شود. اگر تمرین نیز کاملاً دستوری، نتیجه‌محور و تحت کنترل بزرگسالان باشد، فرصت خودتنظیمی و ارتباط همسالان محدود می‌ماند.ورزش تربیتی باید زمان‌هایی برای بازی آزاد، تصمیم‌گیری، گفت‌وگو و حل اختلاف کودکان فراهم کند و تلفن را از مرکز تجربه ورزشی کنار بزند.دیدگاه هایت نباید به این نتیجه ساده تقلیل یابد که «فناوری بد است». مسئله اصلی این است که کودک برای رشد متوازن به خواب، حرکت، بازی، رابطه حضوری، استقلال و توجه پایدار نیاز دارد؛ هر فناوری را باید بر اساس تأثیرش بر این نیازها ارزیابی کرد.بحران زمانی آغاز می‌شود که تلفن فقط ابزاری در زندگی کودک نباشد، بلکه به محیط اصلی زندگی او تبدیل شود.