یک میز ناهار، چند کودک و معنای واقعی ورزش تربیتیدر جریان مسابقات مرحله کشوری ورزش دانش‌آموزی در قم، هنگام ناهار کنار مسئولان، ناظران و معاونان استان نشسته بودم. چشمم به میز دیگری افتاد؛ چند دانش‌آموز کم‌سن‌وسال، آرام و پکر نشسته بودند و هنوز غذایشان هم نرسیده بود. دلم نیامد بی‌تفاوت از کنارشان بگذرم.بلند شدم و رفتم سر میز آنها.گفتم:«من ابوالفضلم. می‌خوام با شما دوست بشم. اگر افتخار می‌دید، شما هم اسمتون رو به من بگید.»سایمان، آرتا، مهدی، محمد و چند دوست دیگر خودشان را معرفی کردند. کم‌کم سر صحبت باز شد؛ از مدرسه‌شان گفتند، از رشته ورزشی‌شان، از مسابقات و از اینکه چطور به این مرحله رسیده‌اند.مربی‌هایشان هم آمدند و کنارمان نشستند.یکی از مربی‌ها جمله‌ای گفت که بیشتر به فکر فرو رفتم:«من می‌توانستم همه بازیکنانم را از پایه نهم انتخاب کنم، اما عمداً چند دانش‌آموز هفتم و هشتم را آوردم. می‌خواستم این بچه‌ها میدان ببینند، تجربه کنند و برای سال‌های آینده آماده شوند.»اما مسئله اینجا بود که فرصت بازی به آنها نرسیده بود.برای همین ناراحت بودند.و اینجا بود که با خودم فکر کردم:گاهی یک تصمیم کاملاً درست فنی، اگر با گفت‌وگو و همراهی تربیتی همراه نباشد، می‌تواند برای یک کودک معنای دیگری پیدا کند.با بچه‌ها صحبت کردیم.گفتم:«می‌دونید از بین حدود ۱۶ میلیون دانش‌آموز، فقط حدود ۷ هزار نفر فرصت حضور در این مرحله از مسابقات رو پیدا کردند؟ شما جزو همین چند هزار نفرید. خیلی‌ها حتی فرصت رسیدن به اینجا رو هم پیدا نکردند.»بعد برایشان توضیح دادم که نقش آنها فقط بازی کردن نیست.اگر امروز وارد زمین نشده‌اند، هنوز می‌توانند یاد بگیرند، تجربه کنند، از مربی و بازیکنان دیگر بیاموزند، با دانش‌آموزان استان‌های دیگر دوست شوند، فرهنگ اردو و رقابت را تجربه کنند و برای سال‌های آینده آماده‌تر شوند.البته دلشان کاملاً باز نشد؛ و طبیعی هم بود.هر کسی که ورزش کرده باشد می‌داند ذخیره ماندن سخت است.اما شاید همین تجربه هم بخشی از تربیت باشد.ما گاهی ورزش دانش‌آموزی را فقط در زمین مسابقه می‌بینیم؛ در حالی که بخش بزرگی از تربیت، بیرون از زمین اتفاق می‌افتد:در انتظار کشیدن،در تشویق کردن هم‌تیمی،در پذیرفتن تصمیم مربی،در کنار آمدن با شکست،در دوستی با رقیب،در تحمل نیمکت‌نشینی،و در یاد گرفتن اینکه همیشه قرار نیست مرکز توجه باشیم.به همین دلیل است که معتقدم مسابقات دانش‌آموزی فقط برای کشف قهرمان نیست؛ خودِ مسابقه یک محیط تربیتی است.کودک باید بیاید، ببیند، تجربه کند، اشتباه کند، شکست بخورد، یاد بگیرد، دوست پیدا کند و دوباره تلاش کند.اگر امروز یک دانش‌آموز هفتمی یا هشتمی روی نیمکت نشسته، شاید ما فقط یک «بازیکن ذخیره» ببینیم؛ اما اگر درست نگاه کنیم، یک نسل آینده را می‌بینیم که امروز دارد اولین تجربه‌های جدی خود را از ورزش، رقابت و زندگی به دست می‌آورد.آن روز با بچه‌ها عکس گرفتیم و با هم دوست شدیم.به آنها گفتم اگر تهران آمدید، حتماً به من سر بزنید. اگر هم دوباره به شهرشان بروم، حتماً پیگیرشان خواهم شد.برای من، شاید یکی از شیرین‌ترین بخش‌های حضور در ورزش دانش‌آموزی همین باشد؛ اینکه گاهی در میان هزاران مسابقه و برنامه و جلسه، یک لحظه توقف کنی، کنار یک میز بنشینی و چند دقیقه با چند کودک حرف بزنی.شاید همان چند دقیقه، برای آنها و حتی برای خود ما، از نتیجه یک مسابقه مهم‌تر باشد.و شاید سؤال اصلی همین باشد:ما در ورزش دانش‌آموزی فقط قهرمان تربیت می‌کنیم، یا انسان؟من فکر می‌کنم اگر قرار است ورزش دانش‌آموزی واقعاً «تربیتی» باشد، پاسخ باید روشن باشد:اول انسان؛ و اگر قهرمانی هم از دل آن بیرون آمد، چه بهتر.ابوالفضل بجانیتحصیل‌کرده جامعه‌شناسی