ورزش؛ راهی برای بازگرداندن کودک به جهان واقعیکاربرد دیدگاه جاناتان هایت در تربیت‌بدنی و ورزش دانش‌آم

ورزش؛ راهی برای بازگرداندن کودک به جهان واقعیکاربرد دیدگاه جاناتان هایت در تربیت‌بدنی و ورزش دانش‌آموزیدر روایت جاناتان هایت، کودک معاصر بیش از گذشته در فضای دیجیتال زندگی می‌کند و فرصت کمتری برای حرکت، بازی آزاد، ارتباط حضوری، خطرپذیری متناسب، حل اختلاف و تجربه استقلال دارد. ورزش می‌تواند راهی برای بازگرداندن کودک به جهان واقعی باشد؛ اما صرف حضور او در سالن یا زمین، چنین نتیجه‌ای ایجاد نمی‌کند.اگر مربی همه تصمیم‌ها را بگیرد، والدین دائماً مداخله کنند، نتیجه مسابقه بر رشد کودک مقدم باشد و بازیکن از ترس اشتباه بازی کند، همان منطق کنترل افراطی در محیط ورزش بازتولید می‌شود.بازگشت به بدن و رابطه واقعیتلفن هوشمند بسیاری از تجربه‌های کودک را به پشت صفحه منتقل می‌کند؛ اما ورزش او را دوباره با بدن، فضا، خستگی، هماهنگی و پیامد واقعی تصمیم‌ها روبه‌رو می‌سازد. کودک در زمین نمی‌تواند فقط تصویری مطلوب از خود نمایش دهد؛ باید حرکت کند، تصمیم بگیرد، واکنش نشان دهد و نتیجه انتخابش را بپذیرد.در شبکه‌های اجتماعی، ارتباط ممکن است با پسند، دنبال‌کننده و واکنش‌های کوتاه سنجیده شود. در ورزش، رابطه بر همکاری واقعی استوار است: پاس‌دادن، اعتمادکردن، کمک به هم‌تیمی، پذیرفتن نقش و ادامه‌دادن پس از اختلاف.کودک در تیم می‌آموزد که تعلق فقط عضویت در یک گروه نیست؛ تعلق یعنی حضور، تعهد، مسئولیت و توجه به دیگری. البته این تعلق زمانی تربیتی است که بازیکن ضعیف‌تر، تازه‌وارد یا متفاوت نیز فرصت مشارکت و حفظ کرامت داشته باشد.شکست؛ فرصتی برای بازگشتهایت معتقد است کودک برای رشد به دشواری‌های متناسب نیاز دارد. ورزش محیطی طبیعی برای تجربه خطا، شکست، انتظار، رقابت و بازگشت است.از دست‌دادن پنالتی، نیمکت‌نشینی یا باختن مسابقه ناخوشایند است، اما الزاماً آسیب‌زا نیست. آسیب زمانی شکل می‌گیرد که شکست با تحقیر، برچسب‌زنی یا طرد همراه شود. مربی تربیتی شکست را حذف نمی‌کند؛ به کودک کمک می‌کند آن را معنا کند:«چه اتفاقی افتاد؟»«چه چیزی آموختی؟»«دفعه بعد چه کاری را تغییر می‌دهی؟»در چنین فضایی، کودک به‌جای ترس از شکست، توان بازگشت پس از آن را تمرین می‌کند.ورزش امن، ورزش بدون چالش نیستوظیفه بزرگسال حذف همه ریسک‌ها نیست؛ بلکه باید میان خطر واقعی و ریسک رشددهنده تفاوت بگذارد. تجهیزات نامناسب، خشونت مربی، تمرین غیراصولی و بی‌توجهی به آسیب جسمانی، خطر واقعی‌اند؛ اما تلاش برای یادگیری مهارتی تازه، رقابت و پذیرفتن مسئولیت، بخشی از رشد کودک‌اند.ورزش امن، محیطی بدون دشواری نیست؛ محیطی است که در آن چالش متناسب، نظارت تخصصی و امکان یادگیری وجود دارد.هدایت، نه کنترل کاملاگر مربی درباره هر حرکت و تصمیم فرمان بدهد، کودک شاید نظم تاکتیکی بیاموزد، اما فرصت خودتنظیمی را از دست می‌دهد. بخشی از فعالیت ورزشی باید به کودکان اجازه دهد خودشان تیم تشکیل دهند، قواعد را تنظیم کنند، مسئله حل کنند و درباره اختلاف‌ها گفت‌وگو کنند. مربی مسئول ایمنی و چارچوب تربیتی است، اما نباید جای فکرکردن و تصمیم‌گرفتن کودک را بگیرد.ورزش برای همهارزش ورزش دانش‌آموزی فقط در کشف استعدادهای برتر و کسب مدال نیست. اگر ورزش مدرسه به انتخاب چند بازیکن برتر محدود شود، بسیاری از کودکانی که بیشترین نیاز را به حرکت، دوستی و تعلق دارند، کنار گذاشته می‌شوند. ورزش تربیتی باید پیش از قهرمان‌سازی، امکان تجربه ورزش را برای همه فراهم کند.زمین ورزش زمانی می‌تواند جایگزینی برای جهان دیجیتال باشد که فرصت حضور کامل، ارتباط چهره‌به‌چهره، لذت، انتخاب و مشارکت واقعی را ایجاد کند. دورکردن تلفن کافی نیست؛ جهان واقعی باید دوباره برای کودک جذاب و معنادار شود.ورزش زمانی بخشی از درمان کودکی تلفن‌محور است که کودک در آن فقط فرمان‌بردار و نتیجه‌ساز نباشد؛ بلکه بازی کند، تصمیم بگیرد، رابطه بسازد، شکست بخورد و دوباره برخیزد.