ما در هزاران نفر پراکنده شده‌ایم | ۲آیا می‌توان «خودِ پراکنده» را دوباره جمع کرد؟ابوالفضل بجانی | تح

ما در هزاران نفر پراکنده شده‌ایم | ۲آیا می‌توان «خودِ پراکنده» را دوباره جمع کرد؟ابوالفضل بجانی | تحصیل‌کرده جامعه‌شناسی هارتموت رُزا در نظریه «شتاب اجتماعی» توضیح می‌دهد که مدرنیته فقط ابزارها را سریع‌تر نکرده؛ آهنگ زندگی، تغییرات و تعداد تجربه‌هایی که در یک بازه زمانی وارد زندگی ما می‌شوند نیز افزایش یافته است.شاید مسئله فقط این نباشد که وقت کم آورده‌ایم؛ شاید خودمان را هم کم آورده‌ایم.برای این همه رابطه، نقش، پیام، خبر، مسئولیت و انتظار، مقدار کافی «من» وجود ندارد. پس خودمان را رقیق می‌کنیم:کمی برای خانواده،کمی برای کار،کمی برای دوستان،کمی برای مخاطبان،کمی برای اخبار جهان.و گاهی سهم بسیار کمی برای خودمان باقی می‌ماند.اینجاست که پارادوکس عجیبی شکل می‌گیرد:هرگز با این تعداد انسان مرتبط نبوده‌ایم و شاید هرگز تا این اندازه برای حضور کامل با یک انسان مشکل نداشته‌ایم.افراد بیشتری را می‌بینیم، اما شاید کمتر کسی را عمیقاً ببینیم.صداهای بیشتری می‌شنویم، اما شنیدن یک صدا تا انتها دشوارتر شده است.اطلاعات بیشتری داریم، اما فرصت کمتری برای هضم آن داریم.حتی وقتی تنها هستیم، واقعاً تنها نیستیم؛ صدها انسان را با خود به اتاق آورده‌ایم.البته نمی‌توان اضطراب، افسردگی یا دیگر اختلالات روانی را فقط با این عامل توضیح داد. این پدیده‌ها علل زیستی، روانی، خانوادگی، اقتصادی و اجتماعی دارند. اما می‌توان یک فرضیه جدی مطرح کرد:یکی از سرچشمه‌های رنج انسان معاصر، فاصله میان ظرفیت محدود روانی او و وسعت تقریباً نامحدود جهانی است که دائماً از او توجه، واکنش، عاطفه و حضور مطالبه می‌کند.از این منظر، شاید پرسش مهم‌تر از «انسان چند نفر را می‌تواند بشناسد؟» این باشد:انسان در چند نفر می‌تواند زندگی کند، پیش از آنکه خودش در میان آنان پراکنده شود؟شاید یکی از نیازهای مهم انسان امروز، نه قطع ارتباط با جهان، بلکه بازپس‌گرفتن مالکیت توجه خویش باشد.اینکه هنگام گفت‌وگو، فقط در همان گفت‌وگو باشد؛هنگام بودن با خانواده، واقعاً همان‌جا باشد؛و گاهی، بدون هیچ مخاطبی، فقط نزد خودش بماند.شاید کیفیت زندگی در جهان متصل آینده، بیش از تعداد ارتباطات ما، به توانایی‌مان برای جمع‌کردن دوباره خودِ پراکنده‌مان بستگی داشته باشد.ما فقط در میان هزاران نفر زندگی نمی‌کنیم؛ما در هزاران نفر پراکنده شده‌ایم.