تاریخ ایران باستان ۳۹بعد از فتح ایران به دست عرب‌ها، زبان عربی، زبان رسمی و دیوانی شناخته شد. چون صف

تاریخ ایران باستان ۳۹بعد از فتح ایران به دست عرب‌ها، زبان عربی، زبان رسمی و دیوانی شناخته شد. چون صفاریان حکومت قسمتی از شرق ایران را به دست آورند، یعقوب که احساسات وطن‌پرستی و استقلال طلبی بر او غلبه داشت، به مخالفت با فرهنگ و زبان عربی - که ثمره و نشان غلبه بیگانگان بر سرزمینش محسوب می‌شد- برخاست. وقتی شاعری بنا بر رسم زمان، قصیده‌ای به عربی در مدح یعقوب لیث سرود، وی او را ملامت کرد که چرا به زبانی که نمی‌فهمد برایش شعر سروده‌است. با شنیدن این سخن، محمد بن وصیف که ادارهٔ امور دیوان یعقوب را بر عهده داشت، قصیده‌ای به فارسی در مدحش سرود و این قصیده آغاز سرودن شعر درباری به این زبان گردید. آیا یعقوب، واقعاً زبان عربی نمی‌دانست یا تظاهر به ناآشنایی می‌کرد؟ دقیقاً مشخص نیست. از طرفی بعید می‌نماید که او با حضور در جمع مطوعه، و در ارتباط و زد و خورد با خوارج که قسمت اعظم زندگی‌اش شامل می‌شود، از این زبان بهره‌ای نگرفته باشد. در تاریخ سیستان آمده است که بیشتر پیروان حمزه بن آذرک، عرب‌ها بودند. از طرف دیگر، وقتی می‌خوانیم که یعقوب هنگام گذر از ویرانه‌های خانه صالح بن نصر، وقتی با تاسف دبیرش از نوشته روی دیوار روبرو می‌شود، علت را جویا می‌گردد و دبیر نوشته را می‌خواند و ترجمه می‌کند. در جای دیگر آمده است که چون شعر عربی ممدوحان بر او عرضه شد، «او عالم نبود، درنیافت».این نظریه که نخستین شعر فارسی در زمان صفّاریان سروده شده است، درست نیست. نمونه‌هایی از اشعار فارسی که در زمان طاهریان سروده شده مانند دو قطعه از حنظلهٔ بادغیسی در دست است و احتمالاً زودتر از آن هم کوشش‌هایی برای سرودن شعر به اوزان محلی و یا در قالب شعر عربی به طور پراکنده این‌جا و آن‌جا صورت گرفته باشد، اما از آنها چیزی به دست ما نرسیده‌است. اقدام یعقوب محرکی در سرودن شعر فارسی شد و آغاز سنتی گردید که سامانیان، پیشروان راستین رستاخیز ادبی ایران، آن را برگرفته و گسترش دادند.محمد بن وصیف، یعقوب را بر فتوحات متعدد و غلبه بر زنبیل و عمار خارجی و تسخیر سیستان، کرمان، فارس و هرات می‌سازد و می‌گوید:ای امیری که امیران جهان خاصه و عام بنده و چاکر و مولای و سگ بند و غلامازلی خطی در لوح که ملکی بدید بی ابی‌یوسف یعقوب بن اللیث هماممحمد بن وصیف در زمان عمرو ونیز شاهد وقایع تاریخی بود و اشعاری در کشته شدن رافع (۲۸۳ ه. ق) دارد:ای دل بکرین از طبران که فیروزه نمای از صدف مرجانو رافع اکران که شدش خسفه از فعل الی حفص شدن جیشاناین شاعر که در دوره یعقوب، عمرو و طاهر را به طور کامل دریافته بود، از بی ارادگی طاهر در خلاصی عمرو آزرده خاطر بود، برای اینکه واقعیات را برای عمرو روشن سازد، اشعاری می‌سراید که عمرو با خواندن آنها نومید گشت و دل از این جهان برگرفت:کوشش بنده سبب از بخشش است کار قضا بود و ترا عیب نیستبود و ببود از صفت ایدست بنده درمانده بیچاره کیستاول مخلوق چه باشد زوال کار جهان اول و آخر یکیستقول خداوند بخوان فَاستَقِم[پانوشت ۱] معتقدی شو بر آن بربایستآخرین نشان محمد وصیف را در شعری می‌یابیم که بعد از دستگیری طاهر و یعقوب، پسران محمد بن عمرو، و گسیل آن به بغداد (۲۹۶ ه. ق) سروده است:دولت یعقوب دریغا برفت ماند عقوبت به عقب بر حواسعمر و عمر رفت و زو ماند یار مذهب روباه بنسل و نواسای غما کامد و شادی گذشت بود دلم دایم ازین پر هراسهر چه بکردیم و بخواهیم دید سود ندارد زقضا احتراس. .. .. .جهد و جِدِ یعقوب باید همی تا که ز جده بدرآید ایاسبر روی سنگ گور یعقوب دو بیت شعر عربی با ترجمه فارسی مشاهده شده است:خُراسانَ احویِهَا وَ اکناف فارِسِ وَ ما کُنتُ عَن مُلکِ العِرآقِ بِآیِسٍسَلامٌ الدُنیا و طیِبِ بَسِیِمها کَان لَم یَکُن یَعقُوبُ فیِها بِجَالِسٍبگرفتم این خراسان با ملک پارس یکسان ملک عراق یکسر از من نبود رَشتهبدرود باد گیتی با بوی نوبهاران یعقوب لیث گویی در وی نَبُد نشستهمولف مقاله «دو بیت فارسی بر تربت یعقوب لیث» آن اشعار را متعلق به محمد بن وصیف می‌داند که به هر دو زبان شعر می گفته است.شعرای دیگر زمان یعقوب عبارتند از:بَسام کردبسام کرد که از خوارج بود و بعد از صلح خوارج در نزد یعقوب ماند و به تبع محمد بن وصیف به فارسی شعر می‌گفت:هر که نبود او بدل متهم بر اثر دعوت تو کرد نَعَمعمر ز عمار بدان شد بری کاوی خلاف آورد تا لاجرمدید بلا بر تن و جان خویش گشت به عالم تن او در اَلَمکه حرم کرد عرب را خدای عهد ترا کرد حرم در عجمهر که درآمد همه باقی شدند باز فنا شد که ندید این حرم#ادامه_دارد #آرش_ڪــیــوان_نــڑاد #باما_شایسته_ی_یهترین_هائید @bidmajnoon_1975