قدرتِ گفتنِ نمی‌دانم؛ تواضع معرفتیآگاهی‌بخشی روان‌شناسی و معرفت‌شناسیتواضع معرفتی (Intellectual Humi

قدرتِ گفتنِ نمی‌دانم؛ تواضع معرفتیآگاهی‌بخشی روان‌شناسی و معرفت‌شناسیتواضع معرفتی (Intellectual Humility) یعنی تواناییِ پذیرفتن اینکه دانش ما محدود است و ممکن است باورهای امروزمان اشتباه باشند. برخی از پژوهش‌های دو دهه اخیر نشان می‌دهند که این ویژگی، نه تنها نشانه ضعف یا تردید بیمارگونه نیست، بلکه با یادگیری بهتر، تصمیم‌گیری دقیق‌تر، کاهش تعصب و مقاومت بیشتر در برابر اطلاعات نادرست ارتباط دارد.بزرگ‌ترین مانع دانستن، "ندانستن" نیست؛ توهمِ دانستن است. در یکی از مشهورترین پژوهش‌های روان‌شناسی، دیوید دانینگ و جاستین کروگر نشان دادند افرادی که در یک حوزه مهارت کمتری دارند، اغلب توانایی خود را بیش از حد برآورد می‌کنند؛ زیرا همان کمبود مهارت، مانع تشخیص خطاهایشان نیز می‌شود. به بیان دیگر، گاهی انسان نه تنها پاسخ را نمی‌داند، بلکه حتی نمی‌داند که پاسخ را نمی‌داند.اما نکته مهم اینجاست که گفتنِ "نمی‌دانم" پایان دانستن نیست بلکه آغاز دانستن است. پژوهش‌های مروری نشان می‌دهند افرادی که از تواضع معرفتی بیشتری برخوردارند، آمادگی بیشتری برای جست‌وجوی شواهد، اصلاح باورهای خود، شنیدن دیدگاه مخالف و یادگیری از دیگران دارند. این افراد معمولا کمتر گرفتار جزم‌اندیشی، قطبی‌شدن و انتشار اطلاعات نادرست می‌شوند.البته نباید در دام یک سوءبرداشت رایج افتاد. تواضع معرفتی به معنای نسبی‌گرایی یا بی‌اعتقادی نیست. پژوهشگران آن را با دودلی دائمی یا ناتوانی در تصمیم‌گیری یکی نمی‌دانند. فردِ متواضع از نظر معرفتی می‌تواند درباره شواهد قوی، قاطع باشد؛ اما همواره این احتمال را نیز در نظر می‌گیرد که اگر شواهد معتبرتری پیدا شود، حاضر است نظرش را اصلاح کند.جامعه‌ای بهتر بسازیم