«قفل» برای این روی در قرار داده شده که آدم درستکار را درستکار نگه دارد!!یک‌درصد از مردم ریاکار و دزد هستند!!، اینها به‌‌دنبال بازکردن قفل‌ها و دستبرد به خانه‌ها هستند. و یک‌درصد از مردم نیز همیشه درستکار هستند و تحت هیچ شرایطی ریاکاری نمی‌کنند!!باقی ۹۸درصد مردم، تا زمانی درستکارند که همه‌چیز درست باشد!!اکثر آنها، اگر شرایط به‌نحوی رقم بخورد که به حد کافی وسوسه شوند، آنها نیز ممکن است دست به خطا بزنند!!قفل‌ها برای جلوگیری از نفوذِ دزدان نصب نمی‌شوند، دزدها بلد هستند که چگونه قفل‌ها را باز کنند!قفل‌ها برای حفاظت از مردم ِ نسبتاً درستکار نصب می‌شوند تا آنها وسوسه نشوند و درستکار باقی بمانند!درواقع تمام آدم‌ها پتانسیل کج‌روی را دارند، اما قیمت هر کسی با دیگری فرق دارد و آستانه‌ وسوسه هر کسی با دیگری متفاوت است!نویسنده در کتاب «پشت پرده ریاکاری» آزمایش‌های جالبی انجام داده است؛ او در یک رستوران به عده‌ای از مشتریان چند سؤال می‌دهد تا آنها در ازای گرفتن ۵دلار به این سؤالات پاسخ دهند، اما هنگام دادن پول به جای ۵دلار ۹دلار می‌دهد و به گونه‌ای تظاهر می‌کند که حواسش نیست و اشتباهاً ۹دلار داده است!برخی از مشتریان صادقانه ۴دلار اضافه را برمی‌گردانند اما عده‌ای هم به روی خود نیاورده و ۹دلار را در جیب می‌گذارند و رستوران را ترک می‌کنند!در آزمایش دیگری همین کار تکرار می‌شود با این تفاوت که نویسنده در هنگام گفت‌و‌گو با مشتریان، تلفن همراهش زنگ می‌خورد و چند دقیقه‌ای با تلفن صحبت می‌کند و در انتها از مشتری برای اینکه وسط گفت‌و‌گو با آنها، به تلفن همراهش جواب داده عذرخواهی نمی‌کند و به‌نوعی بی‌احترامی می‌کند!در این آزمایش تعداد کسانی که ۴دلار اضافه را برمی‌گردانند کمتر از آزمایش اول است!وقتی مشتریان احساس می‌کنند نویسنده، وقت آنها را بدون عذرخواهی گرفته، درصدد انتقام برآمده و پول بیشتری که نویسنده اشتباهاً به آنها داده را بازنمی‌گردانند!این آزمایش حاوی نکته‌ی جالبی‌ست که می‌توان از آن برای توجیه اینکه چرا در بعضی مناطق جهان آمار بالایی از ریاکاری و دزدی و ناهنجاری وجود دارد، استفاده کرد؛مردم زمانی که حس می‌کنند از سوی حکومت به آنها ظلم می‌شود یا حق آنها در جایی خورده می‌شود، هرجا که دستشان برسد سعی خواهند کرد تا با ریاکاری و دزدی این حقِ خورده‌شده را جبران کنند!درواقع این سطح از دزدی و ریاکاری و ناهنجاری در همه‌ی جوامع، به نوع تعاملِ حکومت‌ها با مردم بازمی‌گردد!رفتار دولت‌ها بشدت روی شکل‌گیری اخلاق در جامعه تأثیرگذار بوده و به‌سادگی می‌تواند مرزهای اخلاق را جابه‌جا کند!!درصورتی‌که الگوهای رفتاری حاکمیت به شکلی باشد که مردم احساس ظلم کنند، مردم خود را محق به نادیده گرفتن هنجارهای اخلاقی خواهند دانست و ریاکاری و دزدی و تقلب و... در جامعه پررنگ شده و بعد از یک دوره زمانی، از اخلاق، تنها نامی باقی خواهد ماند!!!📚 پشت پرده ریاکاری👤 دن اریلی،روانشناس و متخصص اقتصاد رفتاری@bizbloger