🔸 «ترمینولوژی انتقام در قرآن»🔹 بهروز مرادی🔹 ١ شهریور ١۴٠۵@Bonyadbazargan📌 در قرآن ١٧ بار واژه‌ی انتقام و مشتقات آن به کار رفته و هیچکدام از این موارد در مقام توصیه به مؤمنان برای انتقام‌جویی یا انتقام‌کِشی از طرف مقابل مطرح نگردیده است.📌 از این ١٧ بار؛ در ۴ مورد به صورت تقبیحی بیان گردیده که دشمنان مسلمانان از مؤمنان به‌خاطر ایمان‌آوردن‌شان انتقام ستاندند، از این قرار:مائده:۵٩، اعراف:١٢۶، توبه:٧۴ و بروج:٨📌 در ٩ مورد دیگر تصریح گردیده که خداوند از ظالمان و بدکاران و مجرمان انتقام گرفته یا خواهد گرفت، در این آیات:مائده:٩۵، اعراف:١٣۶، حجر:٧٩، روم:۴٧، سجده:٢٢، زخرف:٢۵ ،۴١ و ۵۵، و دخان:١۶. 📌 در ۴ مورد دیگر نیز قید گردیده که خداوند صاحب انتقام (دادستاننده) است، در این آیات:آل‌عمران:۴، مائده:٩۵، ابراهیم:۴٧ و زمر:٣٧.📌 این امر نشان می‌دهد که قرآن تأکیدی یا سفارشی یا حتی توصیه‌ای به مؤمنان مبنی بر انتقام‌کِشی از دشمن ندارد و مسلمانان را هرگز به انتقام‌کِشی فرانخوانده است. این براستی بسیار قابل توجه و حائز اهمیت و شایسته‌ی اهتمام است.📌 ای‌بسا بدین علت که انتقام بر مقابله به مثلِ احساسی و هیجانی استوار است و جنگ ویرانگر را تداوم می‌بخشد، درحالی‌که قرآن پیروانش را به کُنش خردورزانه به‌دور از هوی‌وهوس یا هیجانات مخرب دعوت نموده و حتی در پایان آیه‌ی معروف به قصاص؛ بخشیدن را بر قصاص برتری داده است. (بقره:١٧٨)📌 انتقام‌کِشی، آتش تنش و جنگ و خونریزی را شعله‌ور نگاه می‌دارد و فرشتگان در قرآن انسان را به‌خاطر خونریز بودن تقبیح نموده‌اند (بقره:٣٠) و خداوند در قرآن تصریح نموده که هرگاه دشمن دست از جنگ کشید و به صلح گرایید، مؤمنان نیز می‌بایست دست از جنگ بکشند و به صلح بگرایند. (نساء:٩٠ و انفال:۶١).📌 به‌همین خاطر است که قرآن سخنی از انتقام‌کِشی توسط مسلمانان به میان نیاورده، بالاخص اینکه انتقام‌جویی به هستی انسان و منافع ملی و جان و زندگی مردم و زیرساخت‌های کشور آسیب وارد می‌آورد. همین آسیب‌زنندگی بهترین دلیل برای پرهیز و گریز از انتقام است. 📌 بر این اساس؛ تقریر و تقدیر مقدرات فردی و جمعی نزد قرآن در جامعه نمی‌تواند از گفتمان انتقام پیروی کند، بویژه آن‌که پای سرنوشت و زندگی و مقدرات یک ملت در میان است و پافشاری بر گفتمان انتقام و اصرار خیابانی بر شعارهای انتقام‌جویانه و تکرار واکنش انتقام‌بنیان از تریبون‌های رسمی و استخدام تلویزیون در خدمت انتقام‌گویی، به گروگان‌گرفته‌شدن زندگی یک ملت انجامیده و چیزی از زندگی برای مردم باقی نگذاشته است.📌 براستی مردم در شرایطی وحشتناک به سر می‌برند. حالِ مردم چنان زار و وخیم است که می‌توان برای آنچه بسیاری از آن‌ها اکنون تجربه می‌کنند دریا دریا اشک ریخت و گریبان‌های بسیار درید و ناله‌های سوزناک سر داد و تلخ‌ترین مرثیه‌های غم را سرود و سینه از درد انسان شرحه شرحه داشت و زمین را از گریستن به ستوه آورد.📌 تأکید بر گفتمان انتقام، آن هنگام که زندگی مردم به ورطه‌ای وحشتناک درافتاده باشد و جامعه را در فقر و فلاکت اندرانداخته باشد و آسایش و آرامش و برخورداری و یک زندگی شرافتمندانه را از حیات آن‌ها دور نموده باشد، به دور از خرد قرآنی و عقلانیت انسانی و وجدان بشری و منافع ملی و مصالح ایران‌زمین و مردم محروم است.📌 پس انتقام‌کِشی نه یک مؤلفه در گفتمان قرآنی، بلکه یک سنّت به‌جای مانده از زندگی قبیله‌ای ماقبل اسلام یعنی دوران جاهلیت است که نقشی مخرب در زندگی فردی و جمعی ایفا می‌کند و به‌همین خاطر است که خداوند تنها خود را صاحب مقام انتقام معرفی نموده و در این کار هیچ نقشی به مؤمنان نداده است. 📌 در جوامع سنّتی، گاه خونی را به موی سپیدی یا حرمت بزرگی یا برای توقف خونریزی می‌بخشیدند. 📌 اکنون نیز شایسته است انتقام‌جویان، برای خاطر به سامان‌آمدن زندگی مردم، از انتقام، به نفع توافقنامه‌ی صلح شرافتمندانه درگذرند و اجازه بدهند دریای زندگی در فرصت عمرِ مردم جاری بشود و معنویت در کنار تأمین دنیای مردم، نفسی تازه کند و سایه‌ی دوزخ تحقق‌یافته از سر زندگی ایران و ایرانیان دور شود. 📲بنیاد فرهنگی مهندس مهدی بازرگان را در فضای مجازی دنبال کنید:اینستاگرام   تلگرام   یوتیوب@Bonyadbazargan