🔻وقتی اسطوره‌ها زادگاه پیدا می‌کنند؛ پرونده بروجرد و آرش کمانگیر/ نقدی بر یادداشت الف.فرهیخته✍️فرید

🔻وقتی اسطوره‌ها زادگاه پیدا می‌کنند؛ پرونده بروجرد و آرش کمانگیر/ نقدی بر یادداشت الف.فرهیخته✍️فریدون پورنظامی : محمد گودرزی(ا.فرهیخته) در دو پاره ‌نوشتار خود که در سایت «روزهای بروجرد» هم منتشر شده بر این نکته تأکید دارد که چون آرش کمانگیر یک شخصیت افسانه‌ای و اسطوره‌ای است، نسبت‌دادن او به یک زادگاه مشخص – به‌ویژه بروجرد – بی‌اساس و غیرعلمی است. این دیدگاه در ظاهر با روش تاریخ‌نگاری کلاسیک سازگار به نظر می‌رسد، اما از منظر اسطوره‌شناسی و فرهنگ عامه جای نقد جدی دارد.💢نخست باید توجه داشت که در اغلب فرهنگ‌ها، اسطوره‌ها و شخصیت‌های افسانه‌ای نه‌تنها زادگاه دارند، بلکه این زادگاه‌ها بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت فرهنگی و حافظه جمعی آن ملت به شمار می‌رود. برای نمونه:رستم در شاهنامه به سیستان پیوند خورده است؛شاه آرتور در افسانه‌های انگلیسی با بریتانیا شناخته می‌شود؛هرکول در اساطیر یونانی با جزایری در یونان ارتباط داده می‌شود.💢هرچند جناب آقای گودرزی داستان "گلنار دلاور" را صرفاً یک افسانه‌ی شفاهی زرتشتیان یزد یا کرمان می‌داند و فاقد اعتبار تاریخی معرفی می‌کند، اما نمی‌توان از نقش آن در هویت‌بخشی محلی غافل شد. درست برعکس، همین روایت است که نشان می‌دهد چرا بروجرد توانسته آرش را در حافظه فرهنگی خود جا دهد و او را «خودی» کند.💢نقد اساسی بر نگاه جناب آقای گودرزی آن است که او میان «اعتبار تاریخی» و «اعتبار فرهنگی» تفکیک نمی‌کند. ممکن است به لحاظ تاریخ‌پژوهی کلاسیک نتوان شخصیت اسطوره‌ای آرش را بروجردی یا اهل هر شهر دیگری دانست، اما از نظر هویت فرهنگی و کارکرد اسطوره، نسبت‌دادن او به بروجرد نه‌تنها بی‌پایه نیست، بلکه قابل دفاع است. در واقع، پذیرش چنین پیوندهایی بخشی از همان فرآیندی است که در همه فرهنگ‌ها دیده می‌شود: زادگاه دادن به اسطوره برای تقویت حافظه جمعی و هویت محلی.💢بنابراین، شاید پرسش درست این نباشد که «آرش کمانگیر واقعاً بروجردی بود یا نه؟»، بلکه این است که «بروجرد چگونه و چرا آرش را به خود نسبت داده و این نسبت چه نقشی در هویت فرهنگی مردم دارد؟». این رویکرد می‌تواند گفت‌وگو را از سطح انکار یا تأیید مطلق فراتر ببرد و به تحلیل ژرف‌تر کارکرد اسطوره‌ها در زندگی اجتماعی ما بینجامد.متن کامل این یادداشت را در سایت روزهای بروجرد بخوانید 🔅روزهای بروجرد @borujerdtimes