روان‌شناسی شخصیت «گدا» در مهمونی؛ وقتی فقر، فقط نداشتن پول نیست...قسمت ششمتا اینجا درباره «نداشتن» ح

روان‌شناسی شخصیت «گدا» در مهمونی؛ وقتی فقر، فقط نداشتن پول نیست...قسمت ششمتا اینجا درباره «نداشتن» حرف زدیم.اما یک لایه ظریف‌تر وجود دارد:آدمی که احساس کمبود می‌کند، لزوماً درخواست‌کننده نیست.گاهی کمبود، شکل دیگری پیدا می‌کند.به جای اینکه بگوید:«من به محبت تو نیاز دارم.»می‌گوید:«تو اصلاً منو دوست نداری.»به جای:«می‌تونی کمکم کنی؟»می‌گوید:«هیچ‌کس هیچ‌وقت به من کمک نمی‌کنه.»به جای:«دلم می‌خواد بیشتر دیده بشم.»می‌گوید:«من برای هیچ‌کس مهم نیستم.»ظاهراً این‌ها فقط جمله‌های غمگین‌اند.اما اگر کمی دقیق‌تر نگاه کنیم، پشت بعضی از آنها یک درخواست پنهان وجود دارد.فرق بزرگی هست میان «درخواست» و «گدایی»درخواست یعنی:من نیازی دارم و جرئت می‌کنم آن را واضح بگویم.گدایی عاطفی اما گاهی یعنی:من نیازم را مستقیم نمی‌گویم؛ کاری می‌کنم تو از ناراحتی من بفهمی که باید چیزی به من بدهی.این دو خیلی با هم فرق دارند.در درخواست، دیگری آزادی دارد.می‌تواند بگوید:«بله.»یا:«نه، الان نمی‌توانم.»اما در گدایی عاطفی، گاهی «نه گفتن» با احساس گناه همراه می‌شود.چون درخواست دیگر فقط درخواست نیست.تبدیل شده به فشار عاطفی.یک مثال سادهفرض کن کسی به دوستش می‌گوید:«اگر واقعاً دوستم داشتی، خودت می‌فهمیدی که امروز بهت احتیاج داشتم.»این جمله در ظاهر درباره عشق است.اما در عمق خودش یک درخواست وجود دارد:«من می‌خواهم بدون اینکه نیازم را بگویم، نیازم را تشخیص بدهی.»و اگر دیگری متوجه نشود، حالا متهم می‌شود:«پس دوستم نداری.»این همان جایی است که رابطه از ارتباط سالم فاصله می‌گیرد.چرا بعضی آدم‌ها مستقیم درخواست نمی‌کنند؟چون درخواست کردن، انسان را آسیب‌پذیر می‌کند.وقتی مستقیم می‌گویی:«من به تو احتیاج دارم.»یک احتمال ترسناک وجود دارد:ممکن است جواب «نه» بشنوی.اما اگر به جای درخواست، شکایت کنی، مظلوم‌نمایی کنی یا خودت را کوچک کنی، شاید احساس کنی کنترل بیشتری داری.چون اگر طرف مقابل کمک کند، نیازت برآورده شده.و اگر کمک نکند، می‌توانی بگویی:«دیدی؟ هیچ‌کس منو نمی‌خواد.»در هر دو حالت، داستان قدیمی تو تأیید می‌شود.اینجا «گدا» دوباره برای ما معنا پیدا می‌کند.گدا دستش را دراز می‌کند.اما در خوانش نمادین، دست دراز شده فقط برای پول نیست.این دست می‌تواند نماد تمام نیازهایی باشد که انسان از دیگری می‌خواهد:دوستم داشته باش.من را ببین.من را تأیید کن.به من امنیت بده.به من ارزش بده.به من بگو که کافی هستم.مشکل از نیاز شروع نمی‌شود.اتفاقاً نیاز داشتن، یکی از انسانی‌ترین ویژگی‌های ماست.مشکل زمانی آغاز می‌شود که دیگری را مسئول ارزش وجودی خودمان کنیم.یک کودک را تصور کنید.کودک می‌گوید:«مامان بغلم کن.»این نیاز سالم است.او نیازش را می‌شناسد و آن را بیان می‌کند.اما تصور کنید کودک بزرگ شده و حالا در رابطه عاطفی است.همان نیاز ممکن است شکل دیگری پیدا کند:«اگر دوستم داشتی، لازم نبود ازت بخوام بغلم کنی.»اینجا دیگر مسئله فقط آغوش نیست.یک انتظار پنهان وجود دارد:«تو باید بدون اینکه بگویم، تمام نیازهای من را بفهمی.»این توقع، در روابط بزرگسالانه بسیار فرساینده است.عشق قرار نیست ذهن‌خوانی باشد.این یکی از اشتباهات رایج در روابط است.بعضی‌ها فکر می‌کنند:«اگر واقعاً من را دوست داشته باشد، خودش می‌فهمد.»اما انسان حتی نزدیک‌ترین آدم زندگی‌اش را هم نمی‌تواند همیشه درست بخواند.ممکن است دوستت داشته باشد...اما نداند امروز به آغوش نیاز داری.ممکن است همسرت عاشقت باشد...اما نداند سکوت تو از غم است، نه خستگی.ممکن است مادرت دوستت داشته باشد...اما نفهمد دقیقاً چه نوع حمایتی از او می‌خواهی.عشق، جای گفت‌وگو را نمی‌گیرد.حالا به شکل دیگری از «گدایی» نگاه کنیم:تأییدطلبیآدمی که مدام می‌پرسد:«خوب بودم؟»«به نظرت قشنگه؟»«فکر می‌کنی از پسش برمیام؟»«تو واقعاً منو دوست داری؟»یک بار پرسیدن طبیعی است.اما اگر فرد برای آرام شدن، دائماً به تأیید دیگران احتیاج داشته باشد، مسئله دیگر فقط تعریف گرفتن نیست.او دارد بخشی از احساس ارزشمندی خودش را اجاره می‌کند.و مشکل اجاره این است که صاحبخانه هر وقت بخواهد می‌تواند آن را پس بگیرد.امروز یک نفر می‌گوید:«چرا عکس منو لایک نکردی؟»فردا:«چرا جواب پیامم دیر شد؟»پس‌فردا:«چرا وقتی وارد شدی اول به من سلام نکردی؟»هیچ‌کدام به تنهایی نشانه بیماری نیست.اما اگر پشت همه این‌ها یک سؤال تکراری وجود داشته باشد:«آیا من برای تو مهم هستم؟»آن‌وقت باید به لایه عمیق‌تر نگاه کرد.شاید مسئله لایک نباشد.مسئله ارزشمندی است.و اینجاست که «گدا» می‌تواند در هر طبقه اجتماعی زندگی کند.گدا بودن لزوماً به معنای نداشتن پول نیست.ممکن است آدمی خانه‌ای بزرگ داشته باشد...ماشین خوبی داشته باشد...موقعیت اجتماعی خوبی داشته باشد...اما از نظر عاطفی دائماً در حال گدایی باشد.گدایی توجه.گدایی تأیید.گدایی عشق.گدایی احترام.گدایی دیده شدن.و شاید عجیب‌ترین شکل آن این باشد که:آدم از همه چیز برخوردار باشد، اما هنوز احساس کند «کافی نیست».اما راه سالم چیست؟نه بی‌نیازی.نه سرکوب نیاز.نه اینکه بگوییم:«من به هیچ‌کس احتیاج ندارم.»این هم می‌تواند شکل دیگری از دفاع باشد.انسان موجودی وابسته و در عین حال مستقل است.ما به دیگران نیاز داریم.اما باید بتوانیم نیازمان را به زبان بیاوریم، نه اینکه دیگری را مسئول حدس زدن آن کنیم.مثلاً به جای:«تو اصلاً به من توجه نمی‌کنی.»بگو:«امروز خیلی به توجهت احتیاج دارم. می‌تونی نیم ساعت فقط با من باشی؟»به جای:«اگر دوستم داشتی این کار رو می‌کردی.»بگو:«این کار برای من معنای مهمی داره و دوست دارم اگر می‌تونی انجامش بدی.»به جای:«هیچ‌کس منو نمی‌فهمه.»بگو:«الان بیشتر از راه‌حل، نیاز دارم فقط به حرفم گوش بدی.»ببینید چه اتفاقی افتاد.همان نیاز...اما بدون بازی.آدم بالغ می‌تواند «نه» بشنود.این شاید سخت‌ترین قسمت باشد.اگر من درخواست کنم و تو بگویی:«نه.»من ممکن است ناراحت شوم.اما لازم نیست نتیجه بگیرم:«پس من دوست‌داشتنی نیستم.»این همان نقطه‌ای است که عزت‌نفس خودش را نشان می‌دهد.رد شدن از یک درخواست، مساوی رد شدنِ خودِ من نیست.این جمله ساده، می‌تواند بسیاری از روابط را نجات دهد.دفعه بعد که از کسی ناراحت شدی، قبل از اینکه شکایت کنی، از خودت بپرس:«اگر قرار بود به‌جای گلایه، یک درخواست روشن داشته باشم، چه می‌گفتم؟»مثلاً:«تو هیچ‌وقت کنار من نیستی.»تبدیل شود به:«امشب دوست دارم نیم ساعت کنارم بنشینی و فقط به حرفم گوش بدهی.»یا:«هیچ‌وقت به من اهمیت نمی‌دی.»تبدیل شود به:«وقتی پیامم بی‌پاسخ می‌مونه مضطرب می‌شم؛ اگر سرت شلوغه، فقط بهم بگو بعداً جواب می‌دی.»این تغییر کوچک، انسان را از جایگاه قربانی به جایگاه فاعل می‌آورد.و شاید این یکی از تفاوت‌های مهم «گدا» با انسان بالغ باشد:گدا می‌گوید:«تو باید چیزی به من بدهی تا من احساس ارزش کنم.»انسان بالغ می‌گوید:«من نیاز دارم و می‌توانم آن را درخواست کنم؛ اما ارزش من وابسته به پاسخ تو نیست.»این یعنی استقلال واقعی.استقلالی که به معنای بی‌نیازی نیست.بلکه یعنی:می‌توانم به تو نیاز داشته باشم، بدون اینکه مالک نیاز من باشی.و شاید حالا بتوانیم دوباره به آواز گدا برگردیم.او فقط درباره چیزهایی که ندارد حرف نمی‌زند.او به ما یادآوری می‌کند که انسان چقدر راحت می‌تواند تمام زندگی‌اش را از جایگاه «به من بده» تجربه کند.اما سؤال نهایی این نیست که:«چقدر داری؟»سؤال عمیق‌تر این است:«آیا می‌توانی نیاز داشته باشی، بدون اینکه خودت را کوچک کنی؟»چون نیازمند بودن، ضعف نیست.خودت را برای گرفتنِ چیزی که نیاز داری از بین بردن، مسئله است.📌 ادامه دارد...✍️ 👤 #مهدی_شفیعی#Mahdi_Shafiei🌗 ژرفای ناخودآگاه را دریابیم...📌 کانال‌های مکمل:مهدی شفیعی | کارل گوستاو یونگ | سمبل‌ها و اسطوره‌ها | گروه مشاوره📲 اینستاگرام🔗 @carljung ©️