روان‌شناسی شخصیت «گدا» در مهمونی؛ وقتی فقر، فقط نداشتن پول نیست...قسمت دهم (پایان)شاید بعد از تمام ا

روان‌شناسی شخصیت «گدا» در مهمونی؛ وقتی فقر، فقط نداشتن پول نیست...قسمت دهم (پایان)شاید بعد از تمام این قسمت‌ها، حالا بتوانیم به همان صحنه ابتدایی برگردیم.گدا درباره سفر می‌گوید.درباره تفریح.درباره لذت.اما طوری می‌خواند که انگار دارد برای چیزی از دست‌رفته سوگواری می‌کند.و فامیل دور گریه می‌کند.در نگاه اول، این فقط یک تضاد خنده‌دار است.اما شاید تمام قدرت این شخصیت دقیقاً در همین تضاد باشد:کلماتش یک چیز می‌گویند؛لحنش چیز دیگری.طنز از همین شکاف متولد می‌شود.اگر گدا همان حرف‌ها را با لحن شاد می‌گفت، احتمالاً بخش زیادی از جذابیت صحنه از بین می‌رفت.اگر هم واقعاً درباره یک اتفاق غمگین مرثیه می‌خواند، دیگر آن تضاد وجود نداشت.طنز در فاصله میان این دو شکل می‌گیرد:محتوا شاد است؛فرم سوگوارانه است.و ما دقیقاً وسط این تناقض می‌خندیم.اما اینجا یک سؤال جالب وجود دارد:چرا این تناقض برای ما این‌قدر آشناست؟چون خود انسان هم پر از تناقض است.چند بار شده چیزی بگویی:«خوبم.»اما خوب نباشی؟خندیده‌ای...اما درونت سنگین بوده؟به کسی گفته‌ای:«مهم نیست.»در حالی که اتفاقاً خیلی هم مهم بوده؟گفته‌ای:«من به کسی احتیاج ندارم.»در حالی که عمیقاً دلت می‌خواسته کسی کنارت باشد؟ما هم گاهی دقیقاً شبیه گدا هستیم.کلمات یک چیز می‌گویند و روان چیز دیگری.شاید به همین دلیل گدا این‌قدر آشناست.او چیزی را پنهان نمی‌کند.تناقضش را آشکارا جلوی ما می‌گذارد.و شاید ما به او می‌خندیم چون چیزی را می‌بینیم که در خودمان همیشه دوست نداریم ببینیم:انسانی که همزمان می‌تواند بخندد و غمگین باشد؛امیدوار باشد و ناامید؛نیازمند باشد و مغرور؛بخواهد نزدیک شود و همزمان از نزدیک شدن بترسد.روان انسان یکپارچه و ساده نیست.پر از صداهای مختلف است.و اینجا طنز یک کار مهم انجام می‌دهد.طنز به ما اجازه می‌دهد برای لحظه‌ای چیزی را ببینیم که اگر مستقیم با آن روبه‌رو شویم، ممکن است از آن دفاع کنیم.اگر کسی به ما بگوید:«تو گاهی برای دریافت محبت، خودت را کوچک می‌کنی.»ممکن است بگوییم:«نه، اصلاً!»اما اگر همین ویژگی را در یک شخصیت بامزه ببینیم، می‌خندیم.و شاید بعد از خندیدن، ناگهان مکث کنیم:«نکند من هم...؟»همین «نکند» ارزشمند است.چون خودشناسی معمولاً با قطعیت شروع نمی‌شود.با یک سؤال شروع می‌شود.اما قرار نیست از این مجموعه نتیجه بگیریم که «گدا بد است».اتفاقاً برعکس.اگر تمام این تحلیل‌ها را درست فهمیده باشیم، گدا بیش از آنکه شخصیتی برای قضاوت باشد، شخصیتی برای فهمیدن است.او می‌تواند نماینده بخشی از ما باشد که زمانی واقعاً نیازمند بوده.بخشی که دیده نشده.بخشی که محبت خواسته.بخشی که ترسیده.بخشی که هنوز منتظر است کسی دستش را بگیرد.مسئله این نیست که این بخش را بکشیم.مسئله این است که آن را بشناسیم.و شاید بلوغ روانی یعنی این:دیگر مجبور نباشم برای دیده شدن، خودم را کوچک کنم.برای دوست داشته شدن، خودم را نابود نکنم.برای گرفتن توجه، قربانی نشوم.برای رد نشدن، خود واقعی‌ام را پنهان نکنم.و از طرف دیگر...آن‌قدر هم به سمت بی‌نیازی نروم که بگویم:«من به هیچ‌کس احتیاج ندارم.»چون این هم می‌تواند یک نقاب باشد.انسان بالغ کسی نیست که دیگر نیازی ندارد.کسی است که نیازش را می‌شناسد و می‌تواند آن را بدون از دست دادن خودش بیان کند.و فامیل دور چه چیزی به ما یاد می‌دهد؟اینکه هر احساسی که وارد ما می‌شود، الزاماً حقیقت ما نیست.ممکن است تحت تأثیر کسی قرار بگیریم.ممکن است صدای دیگری در ما چیزی را بیدار کند.اما لازم نیست هر احساسی را فوراً باور کنیم.می‌توانیم مکث کنیم و بپرسیم:«این احساس از کجا آمد؟»و طهماسب؟شاید در نهایت او مهم‌ترین درس این سکانس را به ما می‌دهد.نه به خاطر اینکه بی‌احساس است.بلکه به خاطر اینکه در میان این آشفتگی، خودش را از دست نمی‌دهد.گدا در جهان خودش است.فامیل دور در احساس خودش فرو می‌رود.و طهماسب همچنان فاصله‌ای برای دیدن باقی می‌گذارد.شاید این فاصله، همان چیزی باشد که ما در زندگی به آن احتیاج داریم:نه فاصله از انسان‌ها...بلکه فاصله‌ای کوچک میان:محرک و واکنش.میان:احساس و عمل.میان:آنچه اتفاق افتاده و داستانی که ذهن من درباره آن ساخته است.حالا اگر دوباره گدا را ببینیم...دیگر فقط یک «گدا» نمی‌بینیم.یک آینه می‌بینیم.یک بخش از خودمان را می‌بینیم که گاهی می‌گوید:«من را ببین.»گاهی:«من را دوست داشته باش.»گاهی:«به من بده.»گاهی:«من را نجات بده.»و شاید سؤال مهم این نباشد که:«چطور این گدا را از خودم حذف کنم؟»بلکه:«چطور آن‌قدر بالغ شوم که دیگر مجبور نباشد برای شنیده شدن، این‌همه فریاد بزند؟»شاید تمام این سکانس، در نهایت درباره یک چیز باشد:رابطه انسان با کمبود.یکی از کمبودش می‌خواند.یکی از کمبود گریه می‌کند.یکی فقط نگاه می‌کند.و ما بیرون صحنه نشسته‌ایم و می‌خندیم.اما اگر کمی صبر کنیم...شاید بفهمیم هر سه نفر، جایی درون ما زندگی می‌کنند.گاهی گدا هستیم؛وقتی دستمان را برای گرفتن ارزش به سوی دیگری دراز می‌کنیم.گاهی فامیل دور هستیم؛وقتی هر احساسی را بدون پرسش وارد خودمان می‌کنیم.و گاهی می‌توانیم طهماسب باشیم؛وقتی می‌توانیم ببینیم، احساس کنیم، اما فوراً با آن یکی نشویم.و شاید خودشناسی یعنی همین:نه اینکه دیگر گدا نباشیم...نه اینکه دیگر گریه نکنیم...نه اینکه همیشه آرام بمانیم...بلکه بتوانیم بفهمیم:الان کدام بخش از من پشت فرمان نشسته است؟و شاید آن لحظه‌ای که بتوانیم این سؤال را بپرسیم...برای اولین بار،دیگر فقط شخصیت «گدا» را تماشا نمی‌کنیم.خودمان را در او دیده‌ایم.✍️ 👤 #مهدی_شفیعی#Mahdi_Shafiei🌗 ژرفای ناخودآگاه را دریابیم...📌 کانال‌های مکمل:مهدی شفیعی | کارل گوستاو یونگ | سمبل‌ها و اسطوره‌ها | گروه مشاوره📲 اینستاگرام🔗 @carljung ©️