@cgie_org_irعزاداریِ «داش‌مشدی»ها▪️دبا: «قَمه‌زَنی» از آیین‌های سوگواری روز عاشوراست. مدخلی دراین‌با

@cgie_org_irعزاداریِ «داش‌مشدی»ها▪️دبا: «قَمه‌زَنی» از آیین‌های سوگواری روز عاشوراست. مدخلی دراین‌باره در دانشنامۀ فرهنگ مردم ایران نوشتۀ محسن‌حسام مظاهری را در پی می‌خوانیم.▪️«با قطعیت می‌توان گفت که رسم قمه‌زنی در دورۀ ناصرالدین شاه عمومیت و رواج یافت و به‌منزلۀ یکی از آداب عزاداری عاشورا تثبیت شد. در آن زمان، قمه‌زنی مختص عیاران و پهلوانان یا اصطلاحاً، «داش‌مشدی»ها بود که متولی برگزاری دسته‌های عزاداری بودند.▪️از نخستین نمونه‌های بازتاب مراسمی مشابه قمه‌زنی در سفرنامه‌ها گزارش آدام الئاریوس از مراسم تیغ‌زنی روز عاشورا در اردبیل دورۀ شاه صفی است.▪️اما سفرنامه‌های نوشته‌شده در دورۀ قاجار، به‌ویژه ناصرالدین شاه، شرح ماجرا را مفصل‌تر و دقیق‌تر گزارش کرده‌اند. ازجمله بنجامین، سفیر کبیر آمریکا در ایران، دربارۀ مشاهداتش در ۱۸۸۴ م/ ۱۳۰۱ ق نوشته است: درحالی‌که دسته‌های سوگواری در خیابان بودند، گروهی سفیدپوش با کاردهایی در دست پدیدار شدند. آنها با هیجان فراوان، کاردها را بالا می‌بردند و بر سر خود می‌زدند؛ به‌گونه‌ای که خون از سر آنها فواره می‌زد و سرتاپایشان سرخ می‌شد.▪️جکسن هم که شاهد برگزاری این مراسم در همدان عهد ناصری بوده، دربارۀ آن نوشته است: هنگامی‌ که مراسم عزاداری محرم به اوج خود می‌رسد، شیعیان در عزای حسین (ع) خود را با شمشیر، قمه و سنگهای تیز زجر می‌دهند و اسیر حالتی می‌شوند که باید آن را مالیخولیای مقدس نامید.▪️از میانۀ دورۀ پهلوی اول، حکومت همواره، از مخالفان برگزاری قمه‌زنی بود و نخستین‌بار در ۱۳۱۴ ش، با نام «سیاست مبارزه با خرافات» این رسم در کنار رسومی چـون قربانی‌کردن، زنجیرزنی، تعزیه و شبیه‌خوانی غدغن اعلام شد. این ممنوعیت تا ۱۳۲۰ ش ادامه یافت. با سقوط رضا شاه در شهریور ۱۳۲۰ ش بسیاری از ممنوعیتهای پیشین ازجمله برگزاری مجالس سوگواری نیز رنگ باخت؛بدین ترتیب، قمه‌زنی رونقی بیش‌ازپیش یافت؛ اما این فضا دیری نپایید و با قدرت‌گرفتن محمدرضا پهلوی، اعمال سیاستهای پیشین از سرگرفته شد و از ۱۳۳۴ ش، دستگاههای انتظامی برگزاری مراسم قمه‌زنی و زنجیرزنی را غدغن کردند. این ممنوعیت با فرازوفرودهایی، کم‌وبیش تا پایان حکومت پهلوی ادامه یافت و البته در این مدت، از رونق قمه‌زنی هم تا حد فراوانی کاسته شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به‌ویژه از آغاز دهۀ ۱۳۷۰ ش، در مناطقی از کشور دوباره این رسم احیا شد.»▪️متن کامل این نوشتار را در صفحات ٣٢٠ تا ٣٢٢ از جلد هفتم دانشنامۀ فرهنگ مردم ایران و هم‌چنین پیوند آن در تارنمای مرکز بخوانید:https://www.cgie.org.ir/fa/article/273076/%D9%82%D9%85%D9%87-%D8%B2%D9%86%DB%8C@cgie_org_ir