@cgie_org_irمیوۀ عیدانه♦️دبا: «آلو» از گیاهان و میوه‌های بومی و معروف در ایران با مصارف متعدد خوراکی، درمانی و فرهنگی است که مدخلی دربارۀ آن در دانشنامۀ فرهنگ مردم ایران به قلم پیمان متین اختصاص یافته است و در ادامه بخشی از آن را می‎خوانیم.🔹«آلو و دیگر گونه‌های آن در نظام آشپزی ایرانیان جایگاه ویژه‌ای دارند. آش آلوچه، آش زردآلو و آش آلوی سیاه در کتابهای آشپزی دورۀ قاجار مطرح شده‌اند. آلو و آلوچه و آلوبالی در بسیاری دیگر از خوراکها مثل قلیۀ حبشی، بریان پلاو و قلیۀ اناردان کاربرد داشته است. برخی از خوراکها نیز اساساً با این میوه‌ها طبخ می‌شد، مثل آلوبالو پلاو یا قلیۀ آلوچه. البته امروز هم بسیاری از خوراکهای رایج با آلو تهیه می‌شوند. از معروف‌ترین آنها می‌توان به خورش آلواسفناج، خورش آلو مسما و آلوچه مسما (بیشتر در گیلان)، خورش آلوگشنیز (جنوب ایران)، آش آلو و آلوبالوپلو اشاره کرد. همچنین در کازرون منظور از آلو در قیمۀ آلو، همان سیب‌زمینی یا آلوزمینی است، اما در همان‌جا به قیمۀ آلو که با آلوبخارایی طبخ شود، قیمۀ آلوکیسه می‌گویند.🔸در کردستان از آلوهای سیاه و زرد در طبخ خورش آلوسیاه و خورش آلوزرد (آلوچه زرده) استفاده می‌شود. از خورشهای دیگر که با آلو درست می‌شوند، باید از خورش به آلو، خورش آلو میگو، و خورش باقله آلوچه (در سیرجان) نام برد. در سیرجان مردم بر این باورند که خوردن غذاهای ترش و نفاخ با همدیگر مضر است و در این باره می‌گویند: آلوچه با کشک نفس نکش، زردآلو با کشک نفس نکش و امثال آن.🔹استفاده از آلو و دیگر میوه‌های مشابه آن در تهیۀ مواد خوراکهایی که به اصطلاح شکم آنها پر می‌شود، مثل ماهی شکم‌پر، مرغ شکم‌پر، انواع کوفته، مثل کوفته تبریزی از ضروریات در تهیۀ این مواد محسوب می‌شود. برگۀ قیسی (زردآلو)، آلوچۀ خشک و انواع آلوترش خشک جزو چاشنیها و تنقلات خوش‌طعم و عطر ایرانیان محسوب می‌شوند. استفاده از این میوه‌ها (به‌ویژه نوع خشک‌شدۀ آنها) در شبهای زمستان و شب‌چره‌ها مرسوم است.🔸آلوچه یکی از ترکیبات دَلار (دَرار) است که گیلانیها آن را به عنوان چاشنی غذا (به‌خصوص همراه با خیار) درست می‌کنند. اصولاً گیلانیها آلوچۀ ترش و آب آلوچه را به عنوان طعم‌دهندۀ غذا بسیار می‌پسندند. ترشه آش و آلوچه فشکن (دشکن) در گیلان بسیار محبوب هستند.»▫️متن کامل این نوشتار را در صفحات ١٨۵ تا ١٩٠ از جلد نخست دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی هم‌چنین پیوند آن در تارنمای مرکز بخوانید:https://www.cgie.org.ir/fa/article/238091/%D8%A2%D9%84%D9%88@cgie_org_ir