#بیشتر_بدانیمهر روز یک مطلب در مورد تالشانامروزاوضاع تالش قبل از مشروطه و تاثیر عهد نامه ترکمنچای بر بافت اجتماعی تالشقسمت سوم دوره استبداد صغیر در تهران با حکومت نظامی به ریاست کلنل پالکونیک لیاخوف صاحب‌منصب  روسی بریگاد قزاقخانه (کسی که مجلس شورای ملی را به توپ بست ) مجال حرکتی به تهرانی ها نمی داد .اما چون قدرت دولت در ولایات به اندازه تهران نبود  تحرکات و فعلیت های مخالف دولت در آنجا زیادتر بود در همین زمان خوانین و حکام در تالش و برخی ولایات با دولت استبداد همراه و هم رای بودند ،اما ایلات و عشایر مستقل از جمله تالشان کوه و جنگل نشين که با افکار آزاد و حریت خواه طوایف قفقاز همجوار و بنادر نزدیک اروپا آشنا و  اشتراک نظر داشتند.مبارزات خود را بر علیه استبداد حاکم آغاز کرده بودند ایلخانان آنان از خود ایل با بدنه ساختار عشیره نسبت سببی و نسبی داشتند و هم خون و هم نژاد بودند و همواره رفتار و منش ملایم و متعارف ایلخان و عشیره برقرار بود . اما اطاعت پذیری و فرمانبرداری از رهبران در بین‌شان بسیار قوی بود و در حد اطاعت محض بود .افراد عشیره  در مرحله اول به بهانه مقابله بر علیه حاکم سفاک و مستبد در تالش حمله مسلحانه و شورش خود را آغاز کردند ..آقاجان خان تالشی ایل خان ایلات و عشایر تالشان کوه و جنگل نشين به همراه دیگر آزادیخواهان تالش جلگه اي از جمله انوش خان کبود  مهری کرگانرودی ،سید اشرف الدین کرگانرودی (شجاع دیوان ) میرزاجان خان تالشی (سیاه کلاه ) سید هدایت الله خان کرگانرودی (سید هدی) اقا ددخان اقبال السلطان، حسن خان رحمانی ،نجفقلی خان فتحی و..... در کرگانرود یکی از بلوک ساحل کاسپین انجمن ولایتی تشکیل دادند تا اقدامات سیاسی و نظامی را با انسجام پیش ببرند.با شورش دهقانی در سال ۱۳۲۳ ق/۱۹۰۵ م /۱۲۸۴ خورشیدی به کاخ سردار امجد حمله و املاک وی را ویران کردند. همچنین چند ماه بعد نایب الحکومه کسما کشته شد .قیام و پیوستن آقاجان خان به جنبش  دهقانی کرگانرود با شهادت دو تن از فرزندانش و ۱۲ تن از بستگانش اسم و رسم و آوازه  حماسی و قومی برای تالش جلگه و کناره نشینان پیدا کرد .همزمان با شروع فعالیت‌های آزادیخواهان ،آزاد مردان تالشی کوه و جنگل نشين به سرکردگی آقاجان خان تالشی (نیای بزرگ طایفه آقاجانی ها ی تالش ) از کمینگاه کوه و جنگل به سمت جلگه که مقر سالخو و ایست وبازرسی روس ها بود قیام خود را  آغاز کردند .سردار امجد خان مقتدر سخت به تکاپو افتاد و به ناچار از تالش فرار و از وجود قزاقان در تحکیم حکمرانی خود در هشتپر بهره جست . اقا جان خان تالشی مرد مبارز و کلانتر شبانان تالش شمالي، معتمد مورد احترام همه کوه و جنگل نشینان تالش شمالي، با اعزام نماینده تماس مخفیانه  با سران مخالفان،آنها  را به دور یگدیگر جمع  کرد وبه بحث و گفتگو پیرامون اوضاع کرگانرود پرداختند.با فرار حکمران تالش برای بیرون راندن روس ها از تالش و بی اثر کردن  اقدامات ضد مردمی سردار امجد ،خنثی نمودن حملات فرزندان و گماشتگان او به رعیت ،تجمع سران آزادیخواهان تالش کاملا مخفیانه در مقرهای جنگلی و کوهستانی انحام می گرفت . زیرا حضور قزاقان روسی و گماشتگان سردار امجد در مناطق کوهپایه وجلگه سهل الوصول بود .به نقل از یونس خان آقاجانی یکی از  فرزندان آقاجان بیگ اغلب جلسات گردهمایی در اواله روخون( قرارگاه های موقت جنگلی عشایر کوچ رو که برای چند روز در آنجا استراحت می کنند ) برگزار می شد و نتایج تصمیمات گردهمایی را برای سایر سران تیره های دیگر ایل و کلانتران وکدخدایان با پیک می فرستادند . تالش نيز همانند دیگر ولایات ایران در دوره بی کفایتی حکومت های قاجار بخصوص حکومت استبدادی ناصرالدین شاه شاهد تعدی حکام ظالم  خرابی ، ویرانی ،هرج  ومرج مثل سایر مناطق کشور بود .بطوری که از رعیت تاب و توان تحمل سلب شده و نشانه های عصیان و نارضایتی در جامعه آن روز دیده می شد .پایان قسمت سوم منبع ماهنامه تالش شماره ۱۷۵ ص۱۸ و۱۹ نویسنده مطلب اقای شهرام پور جمشید نویسنده مطلب مجید نعمتی سیاهمزگی#کانال_چمه_اسالم© @ChamaAsalem