در دنیا مانند غریب یا رهگذر باش❕مؤمن دنیا را دار عمل و عبادت قرار می‌دهد تا اجر آن را در آخرت به دست آورد زیرا آخرت دار قرار و ماندگاری است و دنیا چیزی جز متاع فریبنده نیست. ⏺️عَنْ عَبْدِاللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِي اللَّه عَنْهمَا قَالَ: أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ بِمَنْكِبِي، فَقَالَ: «كُنْ فِي الدُّنْيَا كَأَنَّكَ غَرِيبٌ أَوْ عَابِرُ سَبِيلٍ». وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَقُولُ: إِذَا أَمْسَيْتَ فَلا تَنْتَظِرِ الصَّبَاحَ، وَإِذَا أَصْبَحْتَ فَلا تَنْتَظِرِ الْمَسَاءَ، وَخُذْ مِنْ صِحَّتِكَ لِمَرَضِكَ، وَمِنْ حَيَاتِكَ لِمَوْتِكَ.صحیح البخاري⁶⁴¹⁶🔖رسول الله ﷺ شانه‌ام را گرفت و فرمود: در دنیا چنان باش که گویا غریبی یا رهگذری. ابن عمر رضي الله عنهما می‌گفت: هنگامی‌که شب شد منتظر صبح نباش و هنگامی‌كه صبح شد منتظر شب نباش و از سلامتی‌ات برای مریضی‌ات بهره گیر و در دوران زندگی برای مرگت [توشه بردار]🔖✍در دنیا چنان باش که گویا غریبی یا رهگذری یعنی مانند کسی باش که به سرزمینی وارد شده که در آن نه خانه‌ای دارد و نه همدمی از خانواده و فرزندان یا مانند مسافری باش که از سرزمین ها میگذرد و جز به اندازه نیاز توشه برنمی‌دارد. هنگامی که شب شد منتظر صبح نباش یعنی هیچ عمل نیکی را به صبح مینداز زیرا ممکن است قبل از آن از دنیا بروی و نیز هنگامی که صبح شد عمل نیک را تا شب به تأخیر نینداز زیرا ممکن است قبل از آن از دنیا بروی. یعنی مسلمان به ماندن در دنیا دل نبندد و گرفتار غفلت، سستی و سرگرمی‌های بیهوده نشود، بلکه همواره با اعمال صالح آمادهٔ ملاقات با الله عزّوجلّ باشد، تا هر زمان که مرگ به سراغش آمد او را در حالی نیکو و بر طاعت الله بیابد. پس از فرصت سلامتی برای عبادت استفاده کن قبل از آنکه بیماری یا مرگ مانع شود و زندگی خود را در دنیا غنیمت بدان و آنچه را بعد از مرگ به تو سود می‌رساند از امروز فراهم کن. انسان تا زمانی که سالم و نیرومند است، توان عبادت، انجام کارهای نیک و تقرب به الله عزّوجلّ را دارد اما چه‌بسا زمانی فرا برسد که بر اثر بیماری یا پیری دیگر نتواند همان اعمالی را که در دوران صحتمندی انجام می‌داد به جا آورد ازاین‌رو مؤمن فرصت سلامتی را سرمایه‌ای گران‌بها می‌داند و پیش از آنکه آن را از دست بدهد آن را در راه طاعت الله عزّوجلّ و کسب توشه برای آخرت به کار می‌گیرد.⏺️قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ الْآجُرِّيِّ [³⁶⁰هـ] رَحِمَهُ اللَّهُ: فَإِنْ قَالَ قَائِلٌ: أَيشْ يَحْتَمِلُ قَوْلُ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: كُنْ فِي الدُّنْيَا كَأَنَّكَ غَرِيبٌ أَوْ عَابِرُ سَبِيلٍ؟ , قِيلَ لَهُ: وَاللَّهُ أَعْلَمُ: هُوَ الرَّجُلُ الْحَاضِرُ الَّذِي قَدْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ , فَرَزَقَهُ مَالًا وَوَلَدًا سَرَّهُ بِهِمَا , وَزَوْجَةً حَسْنَاءَ وَدَارًا قَوْرَاءَ , وَلِبَاسًا نَاعِمًا , وَطَعَامًا طَيِّبًا , فَبَيْنَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ عَرَضَ لَهُ سَفَرٌ لَابُدَّ لَهُ مِنَ الْخُرُوجِ فِيهِ , فَخَرَجَ فَطَالَ بِهِ السَّفَرُ وَفَقَدَ جَمِيعَ مَا كَانَ يَلَذُّ بِهِ , وَصَارَ غَرِيبًا فِي بَلَدٍ لَا يُعْرَفُ فَاسْتَوْحَشَ مِنَ الْغُرْبَةِ لِمَا قَاسَى فِيهَا مِنَ الذُّلِّ وَالْمَسْكَنَةِ , وَحَنَّ قَلْبُهُ إِلَى الرُّجُوعِ إِلَى وَطَنِهِ , فَجَدَّ فِي السَّيْرِ , هَمُّهُ فِي مَسِيرِهِ أَنْ يَقْطَعَ السَّفَرَ بِالتَّحَرِّي , فَطَعَامُهُ الْيَسِيرُ مِمَّا فِيهِ كِفَايَتُهُ وَلِبَاسُهُ الْحَقِيرُ لِمَا يَسْتُرُ بِهِ عَوْرَتَهُ جُلُّ مَا يَحْمِلُ مَعَهُ جِرَابُهُ وَرِكْوَتُهُ , يُكَابِدُ السَّهَرَ لِيَقْطَعَ عَنْهُ شِدَّةَ آلَامِ السَّفَرِ , وَقَلْبُهُ مُتَطَلِّعٌ إِلَى مَا يَلَذُّ بِهِ الْحَضَرُ مُحْتَمِلٌ لِلْأَذَى صَابِرٌ عَلَى الْبَلْوَى لَا يَعْرُجُ فِي مَسِيرِهِ عَلَى شَيْءٍ مِنْ أُمُورِ الدُّنْيَا غَيْرَ مَا فِيهِ بَعْضُ كِفَايَتِهِ , قَدْ لَهَى عَنْ كُلِّ شَيْءٍ لَهُ فِيهِ لَذَّةٌ , يَنَامُ بِاللَّيْلِ فِي الْأَوْدِيَةِ وَالشِّعَابِ وَيَقِيلُ بالنَّهَارِ فِي فَيَافِي الْجِبَالِ وَالشَّجَرِ عَلَى التُّرَابِ , إِذَا مَرَّ بِمَا تَهْوَاهُ النُّفُوسُ لَا يَعْرُجُ عَلَيْهِ , يُحَادِثُ نَفْسَهُ بِالصَّبْرِ عَنْهُ يَقُولُ لَهَا حَتَّى أَبْلُغَ مُسْتَقَرِّي فَأَمْنَحَكِ مَا تُحِبِّينَ , إِذَا أَجْهَدَهُ السَّيْرُ يَبْكِي بِحُرْقَةٍ وَيَئِنُّ بِزَفْرَةٍ وَيَخْتَنِقُ بِعَبْرَةٍ لَا يَجْفُو عَلَى مَنْ جَفَا عَلَيْهِ وَلَا يُؤَاخِذُ مَنْ آذَاهُ وَلَا يُبَالِي بِمَنْ جَهِلَهُ , قَدْ هَانَ عَلَيْهِ فِي غُرْبَتِهِ جَمِيعُ أُمُورِ الدُّنْيَا حَتَّى يَقْطَعَ السَّفَرَ وَيَرِدَ الْحَضَرَ , فَقِيلَ لِهَذَا الْمُؤْمِنِ الْعَاقِلِ الَّذِي يُرِيدُ الْآخِرَةَ وَيَشْنَأُ الدُّنْيَا: كُنْ فِي الدُّنْيَا مِثْلَ هَذَا الْغَرِيبِ لَا يَعْرُجُ إِلَّا عَلَى مَا قَلَّ وَكَفَى وَقَدْ تَرَكَ مَا كَثُرَ وَأَلْهَى فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ كُنْتَ غَرِيبًا كَعَابِرِ سَبِيلٍ حَتَّى تَرِدَ الْآخِرَةَ وَأَنْتَ مُحَقِّرٌ مِنَ الدُّنْيَا حِينَئِذٍ تَحْمَدُ عَوَاقِبَ الصَّبْرِ فِي جَمِيعِ مَا نَالَكَ مِنَ الْمَشَقَّةِ فِي سَفَرِكَ وَاللَّهُ أَعْلَمُ.الغرباء للآجري صـ³⁴🔖اگر کسی بپرسد سخن پیامبر صلى الله عليه وسلم که فرمود: «در دنیا چنان باش که گویا غریبی یا رهگذری» چه معنایی را در بر دارد؟ به او گفته می‌شود والله اعلم منظور مردی [مقیم] است که الله عزوجل بر او نعمت بخشیده است پس به او مال و فرزندانی عطا کرده که از داشتن آن‌ها خوشحال است و همسری نیکو، خانه‌ای وسیع، لباسی نرم و غذایی پاکیزه در همین حال ناگهان سفری برایش پیش می‌آید که ناگزیر است برای آن بیرون رود. پس به راه می‌افتد و سفرش طولانی می‌شود و تمام چیزهایی را که از آن‌ها لذت می‌برد از دست می‌دهد در سرزمینی که کسی او را نمی‌شناسد، غریب می‌گردد و به سبب خواری و رنج‌هایی که در آن غربت تحمل می‌کند احساس بیگانگی و دلتنگی می‌کند قلبش برای بازگشت به وطنش مشتاق می‌گردد، پس در پیمودن راه کوشش می‌کند و تمام تلاشش این است که با دقت و احتیاط این سفر را به پایان برساند. پس غذای اندکش تنها به اندازه‌ای است که نیازش را برطرف کند، لباس ساده‌اش فقط برای پوشاندن عورت اوست و بخش عمدهٔ آنچه با خود حمل می‌کند کیسه و ظرف آب اوست. شب‌بیداری را تحمل می‌کند تا سختی و دردهای سفر را پشت سر بگذارد و قلبش مشتاق نعمت‌ها و آسایش زندگیِ حضر [اقامت] است، با این حال آزارها را تحمل می‌کند و بر بلاها صبر می‌نماید در مسیر خود به هیچ‌یک از امور دنیا توجه نمی‌کند مگر به اندازه‌ای کفایت و از هر چیزی که در آن برایش لذتی باشد روی گردانده است. شب‌ها در دره‌ها و گذرگاه‌های میان کوه‌ها می‌خوابد و روزها در بیابان‌های کوهستانی و میان درختان، بر خاک استراحت می‌کند. هرگاه از کنار چیزی که نفس‌ها بدان میل دارند می‌گذرد، به آن توجهی نمی‌کند، بلکه نفس خود را به صبر فرا می‌خواند و به آن می‌گوید تا به جایگاه خود برسم، صبر کن آنگاه آنچه را دوست داری به تو خواهم داد. هرگاه پیمودن راه او را خسته می‌کند، با دلی سوزان می‌گرید، با آهی دردناک ناله می‌کند و اشک گلویش را می‌گیرد. بر کسی که به او جفا کرده جفا نمی‌کند، کسی را که به او آزار رسانده است مؤاخذه نمی‌کند و به کسی که با او جاهلانه رفتار کرده اعتنا نمی‌کند. در غربتش همهٔ امور دنیا برای او بی‌اهمیت شده است، تا آنکه این سفر را به پایان برساند و به محل اقامت بازگردد. پس به این مؤمن عاقل که آخرت را می‌خواهد و دنیا را ناچیز می‌شمارد گفته می‌شود: در دنیا مانند همین غریب زندگی کن جز به اندکی که تو را کفایت کند توجه نکن و آنچه فراوان و غافل‌کننده است رها کن پس اگر چنین کردی تا زمان که به آخرت برسی، غریبی مانند رهگذر خواهی بود، در حالی که دنیا را ناچیز و بی‌ارزش می‌شماری آن هنگام نتیجهٔ صبر بر تمام سختی‌هایی را که در این سفر به تو رسیده است خواهی ستود. والله أعلم🔖⏺️الْحَسَنَ البصري[¹¹⁰هـ] رَحِمَهُ اللَّهُ : الْمُؤْمِنُ فِي الدُّنْيَا كَالْغَرِيبِ لَا يَجْزَعُ مِنْ ذُلِّهَا وَلَا يُنَافِسُ فِي عِزِّهَا , لِلنَّاسِ حَالٌ وَلَهُ حَالٌ.الغرباء للآجري⁷🔖مؤمن در دنیا مانند یک غریبی است که نه از خواری آن نگران می‌شود و نه در بزرگی و عزت آن با کسی رقابت می‌کند، مردم را حالی است و او را حالی دیگر🔖