‍ به بهانەی نامه ارزشمند آسید نصرالدین حیدری؛ در کنار گذاشتن سنت‌های غلط در مراسمات سوگواری و عزاهر آنچه از گذشته به ما رسیده، الزاماً درست و شایسته ادامه دادن نیست. بسیاری از رسوم، تنها به دلیل قدمت و تکرار نسل‌به‌نسل، همچنان ادامه پیدا کرده‌اند؛ بی‌آنکه درباره چرایی و ضرورت آن‌ها پرسشی شود.قدیمی بودن یک رسم، دلیل درست بودن آن نیست.سنت زمانی ارزشمند است که در خدمت انسانیت، آرامش، احترام، همدلی، اخلاق و معنویت باشد. اگر رسمی به جای این ارزش‌ها، موجب هزینه، تجمل، چشم‌وهم‌چشمی، فشار اجتماعی یا رنج بیشتر مردم شود، باید درباره ادامه آن تجدیدنظر کرد.نامه ارزشمند آسید نصرالدین حیدری درباره کنار گذاشتن برخی هزینه‌ها و سنت‌های نادرست در مراسم سوگواری و عزا، فرصتی مناسب برای چنین بازاندیشی است؛ بازاندیشی‌ای که به معنای نفی فرهنگ و گذشته نیست، بلکه تلاشی برای بازگشت به ارزش‌های اصیل و معنوی فرهنگ است.سنت یا عادت؟همه آنچه «سنت» نامیده می‌شود، الزاماً ریشه‌ای اصیل در فرهنگ ندارد. گاهی یک رفتار در شرایطی خاص شکل گرفته، اما با گذشت زمان فلسفه آن فراموش شده و تنها شکل ظاهری‌اش باقی مانده است. در این حالت، جمله «همیشه همین‌طور بوده» جای پرسش مهم «چرا باید اینطور باشد؟» را می‌گیرد.فرهنگ زنده، فرهنگی نیست که هیچ‌گاه تغییر نکند؛ بلکه فرهنگی است که توانایی نقد و اصلاح خود را داشته باشد. اصلاح یک رسم نادرست، بی‌احترامی به گذشتگان نیست؛ همان‌گونه که نسل‌های پیشین نیز بسیاری از رفتارها و رسوم را در زمان خود تغییر داده‌اند.از کنار گذاشتن دعوت از روستاهای اطراف برای مراسم سوم و هفتم گرفتە تا سیاە پوشیدن تا چهلم و گاها سالگرد متوفی و خراشیدن صورت زنان و چاپ پلاکارد و اعلامیە و پرهیز از بردن سرخاکی در روزسوم وبرگزاری مراسمات ختم و یادبودو.....سوگواری؛ همدردی یا فشار اجتماعی؟هدف مراسم سوگواری باید همدردی با خانواده داغدار، تسلی، یادبود درگذشته و انجام امور معنوی باشد؛ نه ایجاد هزینه‌های سنگین و تشریفات.گاهی خانواده‌ای که خود تمایلی به برگزاری مراسمی خاص ندارد، تنها به دلیل نگرانی از حرف مردم و قضاوت اطرافیان، ناچار به انجام آن می‌شود و متحمل هزینەهایی ناخواستە و سنگین میشود. در اینجا یک رسم اجتماعی غلط ناخواستە از یک انتخاب شخصی به یک الزام تبدیل میشود بە طوری کە صاحب عزا عدم انجام آنرا کسر شان و بی حرمتی بە متوفی خود میپندارد.رفت‌وآمدهای مکرر و بدون ضرورت به منزل صاحب عزا،رفتن متداوم هر پنج شنبە بر سر مزار عزیزان، برخی تشریفات و هزینه‌های سنگین، یا حضورهایی که صرفاً از روی عادت انجام می‌شوند، می‌توانند نمونه‌هایی باشند که نیاز به بازنگری دارند.البته همدردی، دیدار خانواده داغدار و حضور در بر سر مزار فی‌نفسه نادرست نیست؛ مسئله زمانی است که این رفتارها از اختیار و معنای واقعی خود خارج شده و به فشار اجتماعی و عادت رسمی تبدیل شوند و بە تقلید از دیگر فرهنگها کە در کشور ما فرهنگ غالب تشیع میباشد انجام گیرد.فرهنگ غالب، همیشه فرهنگ درست برای دیگر فرهنگها نیسترایج بودن یک رفتار، دلیل درست بودن آن نیست. اینکه «همه این کار را می‌کنند» نمی‌تواند معیار اخلاق و فرهنگ باشد. بسیاری از اصلاحات اجتماعی در ابتدا از سوی تعداد کمی از افراد آغاز شده‌اند.بنابراین نباید تنها به دلیل اکثریت، یک رفتار را درست بدانیم یا از اصلاح آن بترسیم.اکثریت ممکن است گاها در تقلیدهای فرهنگی اشتباه کند و اقلیت می‌تواند آغازگر یک اصلاح درست باشد و در این مورد تحمیل هزینەهای سر سام آور بر صاحبان عزا خود یک نمونە قابل بحث است.حفظ فرهنگ، به معنی حفظ همه عادت‌ها نیستما امانتدار فرهنگ و ارزش‌های گذشتگان هستیم؛ اما امانتداری به معنای انتقال همه عادت‌های گذشته به نسل آینده نیست.باید انسانیت، همدلی، احترام، معنویت، سادگی و کرامت انسانی را حفظ کنیم و در مقابل، رسوم و رفتارهایی را که موجب خرافه، تجمل، هزینه‌های بی‌دلیل و فشار بر مردم می‌شوند، اصلاح کنیم.بازگشت به اصل، به معنای بازگشت کورکورانه به گذشته نیست؛ بلکه بازگشت به ارزش‌هایی است که فرهنگ بر پایه آن‌ها شکل گرفته است.نامه آسید نصرالدین حیدری می‌تواند آغازگر چنین اصلاحاتی باشد؛ اصلاح برای اینکه مراسم سوگواری را از هزینه‌ها و تشریفات غیرضروری دور کنیم و به اصل خود، یعنی همدردی، معنویت، آرامش و احترام به درگذشته و خانواده او بازگردانیم.در نهایت، باید میان احترام به گذشته و اسارت در گذشته، فرهنگ و عادت، اصالت و خرافه تفاوت بگذاریم.حذف سنت‌های غلط، حذف فرهنگ نیست؛ گاهی بهترین راه برای حفظ فرهنگ اصیل، بازگشت آگاهانه به اصل است.✍اسدنظری@gavrajob@dalahooyar