📌 قطبی‌نمایی یا قطبی‌شدن؟چگونه الگوریتم‌ها و گفتمان‌های سیاسی، از یک واقعیت پیچیده تصویری دوقطبی می‌سازند؟#یادداشت_کوتاه #سیاسی#شکاف_اجتماعی🔹️ تعطیلات پایان هفته‌ای که با مناسبت‌های مذهبی همراه بود، بار دیگر یک دوگانه آشنا را به فضای مجازی آورد؛ تصاویر هیئت‌های عزاداری در کنار تصاویر جاده‌های شلوغ و مسافرانی که راهی شمال و شهرهای گردشگری شده بودند. خیلی زود این تصاویر به نشانه‌ای از یک «شکاف اجتماعی» تعبیر شدند؛ گویی جامعه ایران به دو اردوگاه متقابل تقسیم شده است: عزاداران در یک سو و مسافران در سوی دیگر.اما آیا واقعاً با یک قطبی‌شدن اجتماعی مواجهیم؟🔹️ شاید آنچه می‌بینیم بیش از آنکه «قطبی‌شدن» باشد، «قطبی‌نمایی» باشد. شبکه‌های اجتماعی بر مبنای برجسته‌سازی تضادها عمل می‌کنند. تصویری از یک هیئت عزاداری در کنار تصویری از یک استخر یا ساحل، بسیار بیشتر از روایت‌های پیچیده و خاکستری دیده می‌شود. الگوریتم‌ها اختلاف را تقویت می‌کنند، زیرا اختلاف توجه تولید می‌کند و توجه، مهم‌ترین سرمایه پلتفرم‌هاست.🔹️ این روایت اما با واقعیت زیسته بخش بزرگی از جامعه ایرانی فاصله دارد. در بسیاری از خانواده‌ها، حضور در مراسم مذهبی و رفتن به سفر نه تنها متناقض نیست، بلکه در یک برنامه مشترک قرار می‌گیرد. افراد می‌توانند هم به مناسک دینی پایبند باشند و هم از فرصت تعطیلات برای استراحت استفاده کنند. این هم‌زیستی هویت‌ها پدیده تازه‌ای نیست؛ آنچه تازه است، تبدیل شدن زندگی روزمره به محتوای عمومی و قابل قضاوت در شبکه‌های اجتماعی است.🔹️ در کنار الگوریتم‌ها، گفتمان‌های سیاسی نیز از روایت دوقطبی استقبال می‌کنند. برخی تصاویر سفر را نشانه افول ارزش‌های دینی می‌دانند و برخی دیگر همان تصاویر را نشانه عبور جامعه از الگوهای رسمی تفسیر می‌کنند. هر دو روایت، بخشی از واقعیت را برجسته و بخش‌های دیگر را نادیده می‌گیرند.🔹️ شاید توصیف دقیق‌تر ایران امروز این باشد که نه با دو قطب مجزا، بلکه با طیفی متنوع از هویت‌ها و سبک‌های زندگی روبه‌رو هستیم. مسئله اصلی شکاف اجتماعی نیست؛ مسئله آن است که ابزارهای روایت‌گری ما، از الگوریتم‌ها تا گفتمان‌های سیاسی، بیش از هر چیز شکاف را می‌بینند و بازتولید می‌کنند. از همین رو، آنچه در برابر ما قرار دارد، بیش از آنکه نشانه یک جامعه دوقطبی باشد، محصول سازوکارهایی است که جامعه را فقط از دریچه تضاد روایت می‌کنند.💠 اندیشکده ایران نگر🆔️ https://t.me/iran_negar_institute