جان گاتمن، یکی از برجسته‌ترین #روان‌شناسان حوزه روابط، در تحقیقات خود چهارعامل اصلی مخرب روابط (به‌و

جان گاتمن، یکی از برجسته‌ترین #روان‌شناسان حوزه روابط، در تحقیقات خود چهارعامل اصلی مخرب روابط (به‌ویژه روابط عاشقانه و زناشویی) را شناسایی کرده است.او این عوامل را “چهار سوار” نامید.این عوامل اگر در رابطه مداوم باشند، می‌توانند به سرعت منجر به تخریب رابطه شوند:1. #انتقاد (Criticism)• تعریف: انتقاد، حمله به شخصیت یا هویت فرد به‌جای تمرکز بر رفتار خاص است. به‌جای گفتن اینکه “این کار اشتباه بود”، گفته می‌شود: “تو همیشه بی‌مسئولیتی.”• نمونه:• مخرب: “تو هیچ‌وقت به فکر من نیستی.”• #سازنده: “وقتی این کار را کردی، احساس کردم که به من توجه نمی‌کنی.”• #تأثیر: انتقاد باعث می‌شود طرف مقابل احساس کند که به‌طور مداوم زیر ذره‌بین است.2. #تحقیر (Contempt)• تعریف: تحقیر زمانی اتفاق می‌افتد که یک طرف با بی‌احترامی، تمسخر، یا حالت‌های غیرکلامی مانند چرخاندن چشم یا نیشخند، دیگری را کوچک کند. این رفتار نشان‌دهنده‌ی برتری یکی بر دیگری است.• نمونه:• “واقعا نمی‌فهمی؟ تو خیلی احمقی!”• #تأثیر: تحقیر خطرناک‌ترین عامل مخرب رابطه است و مستقیماً به بی‌احترامی و کاهش صمیمیت منجر می‌شود.3. #دفاعی_بودن (Defensiveness)• تعریف: در این حالت، فرد به‌جای پذیرفتن مسئولیت رفتار یا اشتباه خود، حالت تدافعی به خود می‌گیرد و تلاش می‌کند تقصیر را به گردن دیگری بیندازد.• نمونه:• شریک: “چرا دوباره ظرف‌ها رو نشستی؟”• پاسخ تدافعی: “چون تو هیچ‌وقت به من کمک نمی‌کنی!”• #تأثیر: دفاعی بودن ارتباط را متوقف می‌کند و مسئولیت‌پذیری را از بین می‌برد.4. #دیوارسنگی (Stonewalling)• تعریف: دیوار سنگی زمانی رخ می‌دهد که یکی از طرفین، به دلیل فشار احساسی یا خستگی، کاملاً از گفتگو کنار می‌کشد و سکوت می‌کند. این رفتار معمولاً پاسخ به استرس یا اجتناب از درگیری است.• #نمونه:• شریک صحبت می‌کند و طرف مقابل کاملاً سکوت می‌کند، تماس چشمی ندارد و حتی به طرف دیگر نگاه نمی‌کند.• #تأثیر: این رفتار باعث می‌شود احساس طرد شدن و بی‌توجهی در رابطه ایجاد شود.راه‌حل #گاتمن برای مقابله:برای هر یک از این عوامل مخرب، گاتمن راه‌حل‌هایی پیشنهاد کرده است:1. جایگزین #انتقاد: شکایت سازنده (انتقاد رفتار، نه شخصیت).2. جایگزین #تحقیر: ایجاد فضای احترام و قدردانی.3. جایگزین دفاعی بودن: پذیرش مسئولیت و عذرخواهی.4. جایگزین دیوار سنگی: ایجاد زمان استراحت و مدیریت احساسات.اگر این رفتارها زود تشخیص داده شوند و تغییر کنند، رابطه می‌تواند بهبود یابد و از آسیب‌های جدی جلوگیری شود.#دانستنیهای_روانشناسی @darbandimoshaver