#دریچه_کتاب🔸جعبه‌ابزار اخلاق؛ مجموعه‌ای از مفاهیم و روش‌ها برای نقادانه اندیشی درباره‌ی اخلاق🔸جعبه‌ابزار اخلاق، کتاب شماره ۲۱ از "مجموعه‌ی تفکر نقاد" است که توسط جولین بجینی و پیتر فاسل تالیف و با ترجمه پیام یزدانی در نشر اختران روانه بازار شده است.بخشی از پیشگفتار دکتر اکبر سلطانی در این کتاب را با هم می‌خوانیم:بسیاری از مفاهیم، رویه‌ها و نظام‌های اخلاقی را که ما عموما بدیهی می‌پنداریم، آموزش نمی‌بینیم و در نتیجه فکر نکرده و ناخودآگاه براساس آن‌ها رفتار می‌کنیم، به صورت موضوعی برای پرسشگری و تفکر نقادانه مطرح کرده‌اند؛ نه صرفا تعدادی حکم یا تجویز اخلاقی.روال آموزش در بسیاری از رشته‌ها، از ریاضیات گرفته تا فیزیک و شیمی، تا حد چشمگیری مبتنی بر حل مسئله است. مفاهیم و مبانی را یادمان می‌دهند، بعد مسائلی برایمان مطرح می‌کنند تا این مفاهیم برایمان جا بیفتد و درونی شود. نمونه‌اش آن همه مسئله‌ی ریاضی که حل کردید تا برای امتحان یا کنکور آماده شوید. اما متاسفانه در مورد آموزش اخلاق چنین نیست. ما اخلاقی بودن و اخلاقی رفتار کردن را عموما به‌واسطه‌ی امر و نهی مراجع اقتدار (از پدر و مادر گرفته تا معلم‌ها و دیگران) یا الگوبرداری از آدم‌های خوب یاد می‌گیریم، نه حل مسئله. به عبارت دیگر، در دوران آموزش، آگاهانه و به شکلی نظام‌مند تعداد معتنابهی مسئله‌ی ریاضی، فیزیک و شیمی حل می‌کنیم، اما در زمینه‌ی اخلاق فقط به ما می‌گویند که چنین باید کرد و چنان نباید کرد. شخصا یادم نمی‌آید حتی یک‌بار روی برگه استدلال اخلاقی نوشته باشم و معلم آن را تصحیح کرده باشد، چه رسد به اینکه آن‌قدر این کار را تکرار کنم که استدلال اخلاقی تبدیل به مهارت شود و حتی یک مرحله بالاتر، بتواند در شرایط کمی پیچیده با روشی شفاف به من کمک کند که تصمیم اخلاقی درستی بگیرم، بدون اینکه از رفتار بقیه تقلید کنم.در کدام نظام و براساس کدام اصول اخلاقی برخی کارها مجاز است؟ براساس چه حکمی؟ آ چطور استدلال کنم که آن کارها منصفانه است یا نه؟ با چه ابزاری آن استدلال اخلاقی را تجزیه و تحلیل کنم؟ اصلا رفتار منصفانه چیست؟برای مثال این‌که آیا پارک دوبله اخلاقی است؟نگاه‌کردن به داخل ماشین دیگران چطور؟آیا حق دارم از بستگانم بپرسم فرزندتان کنکور قبول شده؟آیا حق دارم کسی را که به اسرائیل اسلحه می‌دهد بکشم؟آیا اگر در رسانه‌ای به فردی توهین کردند، او هم باید جواب توهین را با توهین بدهد؟آیا حق دارم از کشورم اتفاقات خوب را و از کشور دشمن، اتفاقات بد را در رسانه نمایش دهم؟آیا اگر در اورژانس بیمارستان بیمار من به سبب خطای پزشکی آسیب ببیند، حق دارم بر سر کادر درمان فریاد بزنم؟نویسندگان این کتاب می‌گویند تمام این اصول، احکام و نظام‌ها در حکم "ابزار"هایی اخلاقی‌اند. ما برای تصمیم‌گیری‌های اخلاقی فقط از معدودی از این ابزارها استفاده می‌کنیم، تازه آن هم به شکلی ناخودآگاه و نامتفکرانه. این کتاب در وهله اول به ما کمک می‌کند که نقادانه بنگریم و ببینیم در تفکر و قضاوت‌های اخلاقی‌مان عادتا از چه ابزارهایی استفاده می‌کنیم، و این ابزارها مبتنی بر کدام انگار‌ها و ارزش‌ها و برآمده از کدام مشرب و نظام فکری‌اند. در وهله‌ی بعد، به شکلی جامع و واضح به نظریه‌ها، مفاهیم، اصول و نقادی‌های مختلف مربوط به اخلاق که فلاسفه‌ی اخلاق در گذر قرن‌ها وضع کردهاندمی‌پردازد، محدودیت‌های هر یک را برایمان روشن می‌کند، و آنگاه کمک‌مان می‌کند تا بتوانیم تشخیص دهیم برای اندیشیدن در مورد این یا آن مسئله‌ی اخلاقی احیانا کدام‌یک از این ابزارها راه‌گشاتر است.یکی از نظریه‌های اخلاقی "فایده‌نگری" است. این نظریه اجمالا می‌گوید عملی اخلاقی است که بیشترین فایده را برای بیشترین تعداد مردم داشته باشد. حالا فرض کنید ما در تامین سوخت برای نیروگاه‌های برق مشکل داریم. در نتیجه به‌جای مثلا گاز، در نیروگاه چند شهر از سوخت مازوت استفاده می‌کنیم که ممکن است در درازمدت موجب سرطان‌های مختلف در ساکنان اطراف آن نیروگاه شود. استدلال‌مان هم این است که اگر مازوت نسوزانیم، نمی‌توانیم به اندازه‌ی کافی برق تولید کنیم، و اگر نتوانیم برق تولید کنیم، دچار انواع و اقسام مشکلات اقتصادی و اجتماعی می‌شویم و در نهایت کل مملکت فلج خواهد شد. براساس نظریه‌ی فایده‌نگری چنین استدلالی موجه است، یعنی غیراخلاقی نیست که زیستگاه تعدادی از مردم را آلوده کنیم تا جمعیت بسیار بیشتری دچار مشکلات عدیده نشوند. با این همه، چنین استدلالی با درک شهودی ما جور درنمی‌آید و به شکل مبهمی احساس می‌کنیم که یک جای کار می‌لنگد. ازقضا احساس نامربوطی هم نیست، به‌عبارتی متوجه می‌شویم که هرچند در بسیاری از موارد براساس این نظریه تصمیم می‌گیریم، کجا نباید از آن استفاده کنیم یا تمهیداتی قائل شویم تا کاربرد این نظریه منجر به صدمات جبران‌ناپذیر نشود.@daricheh93http://Daricheh93.ir