نسرین فقیه؛ زنی که تاریخ را از جایگاه تماشاگر نگاه نمی‌کردبابک شاکر دوات، پایگاه اطلاع‌رسانی فرهنگ،ف

نسرین فقیه؛ زنی که تاریخ را از جایگاه تماشاگر نگاه نمی‌کردبابک شاکر دوات، پایگاه اطلاع‌رسانی فرهنگ،فلسفه، هنر و ادبیات، درنگ:دیدن پرفسور نسرین فقیه در این گفت‌وگوی تلویزیونی، ما را به روزهایی برمی‌گرداند که هنوز آینده ایران نوشته نشده بود. انقلاب ۵۷ را نمی‌توان با روایت‌های امروزینِ اراذل سلطنت‌طلب به یک «اشتباه تاریخی» یا سقوط ناگهانی از بهشت تقلیل داد؛ انقلاب محصول انباشت تضادهای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی و مطالبات نسلی بود که می‌خواست در سرنوشت خویش دخالت کند. نسرین فقیه، زنی تحصیل‌کرده و معمار و فعال سیاسی، خود بخشی از همان تاریخ است؛ بنیاد مطالعات ایران نیز در روایت تاریخ شفاهی او از فعالیت‌های انقلابی، نقش روشنفکران و حضور زنان در انقلاب سخن می‌گوید. اما اهمیت این تصویر برای امروز، بیش از خود انقلاب، در تصویر زن است. زن ایرانی هرگز در تاریخ معاصر موجودی حذف‌شده و بی‌صدا نبوده است؛ از جنبش مشروطه تا مبارزات اجتماعی و سیاسی دهه‌های بعد، زنان در ساختن تاریخ حضور داشته‌اند. مسئله فقیه نیز زن به‌عنوان «موضوع سیاست» نیست؛ زن به‌عنوان فاعل سیاست است. این همان تفاوتی است که نگاه مترقی را از نگاه پدرسالارانه جدا می‌کند: زن قرار نیست پاداش انقلاب را بگیرد؛ قرار است خودش در تعیین معنای انقلاب و آینده جامعه دخالت کند.  این نقطه بسیار مهم است: رهایی زن را نمی‌توان به تغییر یک حکومت فروکاست؛ رهایی زمانی معنا دارد که زن از موقعیت تابع، به سوژه‌ای مستقل در اقتصاد، سیاست، فرهنگ و زندگی اجتماعی بدل شود.و شاید به همین دلیل است که این تصویر امروز اهمیت دوچندان دارد؛ چون در روایت سفیدشویانه‌ای که از پهلوی ساخته می‌شود، گویی پیش از ۵۷ هیچ تضاد تاریخی‌ای وجود نداشت و زنان ناگهان با انقلاب از «آزادی» به «محرومیت» سقوط کردند. تاریخ اما بسیار پیچیده‌تر است. در همان دوره پهلوی، اصلاحات حقوقی و اجتماعی مهمی درباره زنان رخ داد، اما این به معنای حل مسئله زن و حذف ساختارهای مردسالارانه و اقتدار سیاسی نبود؛ حتی تاریخ شفاهیِ جنبش زنان، از کشمکش‌های اجتماعی و سیاسی بر سر حضور زنان در مجلس و قانون حمایت خانواده سخن می‌گوید. بنابراین دیدن فقیه امروز فقط یادآوری یک زن روشنفکر نیست؛ یادآوری نسلی است که می‌خواست تاریخ را تغییر دهد. می‌توان درباره نتایج انقلاب و مسیر پس از آن توسط نیروهای رادیکال مذهبی نقدهای داشت، اما نمی‌توان ضرورت تاریخیِ آن لحظه و آرمان‌های اجتماعیِ نیروهای پیشرو را با تبلیغات امروز پاک کرد. تاریخ را نمی‌شود سفیدشویی کرد؛ نه با تقدیس گذشته، نه با تحقیر انقلابhttps://t.me/davat1394/18512