نامه‌ی مدیرمسوول دوات به مدیرمسوول گیله‌وامزدک پنجه‌ایجناب آقای جکتاجی عزیز یادداشت «ادبیات معاصر گی

نامه‌ی مدیرمسوول دوات به مدیرمسوول گیله‌وامزدک پنجه‌ایجناب آقای جکتاجی عزیز یادداشت «ادبیات معاصر گیلکی نیاز به نقد دارد»، نوشته شما را خواندم. با اصل دغدغه‌اش موافقم؛ ادبیات اگر در معرض خوانش و نقد قرار نگیرد، امکان رشد و پیدا کردن مسیرهای تازه را از دست می‌دهد. به‌خصوص در مورد ادبیات گیلکی که هنوز بخشی از انرژی‌اش صرف تثبیت و تداوم زبان می‌شود، نقد می‌تواند نقش مهمی در شکل‌گیری یک فضای ادبی جدی داشته باشد.اینکه منتقد باید گیلکی بداند، کاملاً روشن است. بدون شناخت زبان و امکانات آن، بسیاری از متن‌ها دیده نمی‌شوند. اما به نظرم باید میان دانستن زبان و نقد ادبی فاصله‌ای را هم در نظر گرفت. تسلط زبانی شرط لازم است، اما کافی نیست. منتقد باید بتواند از سطح واژه و تعبیر عبور کند و ببیند این عناصر در ساختار اثر چه نقشی دارند. روایت چگونه شکل گرفته، فرم چه نسبتی با محتوا دارد، تخیل و زبان چه رابطه‌ای با هم پیدا کرده‌اند و متن چه تجربه‌ای به ادبیات اضافه می‌کند.از همین منظر، دشواری یک متن گیلکی را هم نمی‌توان به سادگی به ناآشنایی مخاطب نسبت داد. گاهی دشواری حاصل تجربه زبانی یا فرمی است و گاهی حاصل ضعف خود متن. تشخیص این تفاوت، یکی از کارهای نقد است. اگر هر متن دشوار گیلکی را صرفاً به دلیل پیچیدگی زبان ارزشمند بدانیم، امکان گفت‌وگوی انتقادی از بین می‌رود.بحث من در یادداشت قبلی درباره «نوشتن به گیلکی» و «خلق با گیلکی» نیز در همین راستا بود. تلاش برای حفظ زبان و ثبت روایت‌های شفاهی ارزشمند است، اما ادبیات زمانی گسترده‌تر می‌شود که نویسنده بتواند از این میراث، تجربه‌های تازه بسازد؛ هم در موضوع و هم در فرم. گیلکی می‌تواند زبان روایت زندگی امروز باشد، نه فقط زبان بازگویی گذشته و خاطره.به همین دلیل، منتقد گیلکی به نظرم باید در دو حوزه هم‌زمان حرکت کند: شناخت دقیق زبان و آشنایی با ادبیات و نظریه‌های معاصر. نه می‌توان یکی را جایگزین دیگری کرد و نه می‌توان متن گیلکی را صرفاً با معیارهای ادبیات فارسی سنجید.آنچه به نظرم کم داریم، فضایی برای چنین گفت‌وگویی است؛ جایی که نویسنده بداند گیلکی بودن اثر، آن را از نقد معاف نمی‌کند و منتقد هم بداند نقد ادبی گیلکی بدون شناخت دقیق زبان ممکن نیست. اگر این رابطه شکل بگیرد، نقد می‌تواند از تأیید و ردّ کلی فراتر برود و واقعاً به خود ادبیات کمک کند.پرسش من از شما و مخاطبان گیلتاج این است: اگر ادبیات گیلکی قرار است ادبیاتی زنده باشد، آیا نباید به مرحله‌ای برسد که ارزش یک اثر نه با گیلکی بودنش، بلکه با چیزی که به ادبیات اضافه می‌کند سنجیده شود؟https://t.me/davat1394/18529