🔹نشست «داستان در شاهنامه» در خانه فرهنگ گیلان▫️نشست «داستان در شاهنامه» روز سه‌شنبه ۲۷ مردادماه ۱۴۰

🔹نشست «داستان در شاهنامه» در خانه فرهنگ گیلان▫️نشست «داستان در شاهنامه» روز سه‌شنبه ۲۷ مردادماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۸، در عمارت خانه فرهنگ گیلان برگزار شد. این نشست به همت گروه داستان فارسی خانه فرهنگ گیلان برگزار شد و جمعی از نویسندگان، علاقه‌مندان به ادبیات فارسی و اعضای گروه داستان در آن حضور داشتند.مهمان این نشست، سرکار خانم دکتر گیتی تجربه‌کار، از استادان برجسته دانشگاه گیلان و استادان پیشکسوت ادبیات فارسی بودند. ایشان سال‌ها در زمینه ادبیات فارسی و به‌ویژه شناخت، بررسی و واکاوی سروده‌های شاهنامه فردوسی پژوهش و تدریس کرده‌اند و در این نشست نیز به بررسی جایگاه داستان و روایت در شاهنامه پرداختند.دکتر تجربه‌کار در آغاز سخنان خود با اشاره به جایگاه شاهنامه در فرهنگ و ادبیات ایران اظهار داشتند: «شاهنامه، حماسه‌ای منظوم با نزدیک به پنجاه هزار بیت، نه فقط روایتگر تاریخ اساطیری ایران، بلکه آیینه‌نمای فرهنگ، خرد و اخلاق ایرانی است.»ایشان با تأکید بر پیشینه داستان‌های شاهنامه بیان کردند که فردوسی آفریننده تمامی داستان‌های این اثر نیست، بلکه با بهره‌گیری از منابع کهن، آنها را بازپردازی، صیقل و به نظم درآورده است. از جمله این منابع می‌توان به «خدای‌نامه» به زبان پهلوی و نیز «شاهنامه ابومنصوری» اشاره کرد که در اختیار فردوسی بوده‌اند. به این ترتیب، هنر فردوسی تنها در نقل داستان‌های کهن خلاصه نمی‌شود، بلکه در شیوه پرداخت، زبان، شخصیت‌پردازی، روایت و تبدیل این میراث کهن به اثری ماندگار و هنری جلوه‌گر می‌شود.دکتر تجربه‌کار سه محور اساسی را در بسیاری از داستان‌های فردوسی، خرد، نیکی و راستی دانستند. به اعتقاد ایشان، فردوسی پهلوانان و قهرمانان خود را به زیور خرد و دانایی می‌آراید و در سراسر شاهنامه، نیکی‌کردن و نیک‌نامی جایگاهی مهم دارد. فردوسی بارها انسان را به انتخاب نیکی و تلاش برای باقی گذاشتن نام نیک فرامی‌خواند:به گیتی در آن کوش چون بگذریسرانجام نیکی بَری خود بَریو در جای دیگری می‌گوید:بیا تا جهان را به بد نسپریم به کوشش همه دست نیکی بریممبادا که باشد همه نیک و بد پایدارهمان به که نیکی بود یادگاردر ادامه این نشست، دکتر تجربه‌کار به یکی دیگر از درونمایه‌های مهم شاهنامه، یعنی تقابل خیر و شر، اشاره کردند. به گفته ایشان، در سراسر شاهنامه و به‌ویژه در بخش پهلوانی، نوعی نبرد بنیادین میان نیروهای اهورایی و نیروهای اهریمنی جریان دارد؛ نبردی که می‌توان آن را در تقابل راستی و دروغ، نیکی و بدی و خرد و جهل نیز مشاهده کرد. در بخش اساطیری شاهنامه نیز رویارویی میان دیوان و آدمیان از عناصر مهم داستان‌هاست.ایشان با اشاره به داستان‌های عاشقانه شاهنامه خاطرنشان کردند که بسیاری از زیباترین روایت‌های عاشقانه در بخش پهلوانی جای گرفته‌اند؛ داستان‌هایی که در آنها حماسه با عشق و دلدادگی درهم می‌آمیزد. داستان زال و رودابه، رستم و تهمینه، بیژن و منیژه و سیاوش و فرنگیس از جمله این روایت‌ها هستند. در بخش تاریخی شاهنامه نیز داستان خسرو و شیرین نمونه‌ای برجسته از پیوند عشق، روایت و تاریخ به شمار می‌رود.از نگاه دکتر تجربه‌کار، شاهنامه تنها مجموعه‌ای از داستان‌های پهلوانی و تاریخی نیست، بلکه اثری است که به دلیل گستره زمانی، شخصیت‌پردازی عمیق و توجه به روح و روان قهرمانان، می‌تواند در کنار اثرگذارترین رمان‌های جهان قرار گیرد. فردوسی با زبانی ساده، روان و در عین حال هنرمندانه، شخصیت‌های خود را از درون به خواننده می‌شناساند و حالات روحی، تردیدها، انتخاب‌ها و کشمکش‌های آنان را آشکار می‌کند.ایشان در ادامه با اشاره به توانایی فردوسی در توصیف صحنه‌های رزم و بزم گفتند که گویی شاعر با قلم‌موی واژگان، صحنه‌های پرشور شاهنامه را نقاشی می‌کند. از همین رو، خواننده تنها یک روایت را دنبال نمی‌کند، بلکه در برابر تصاویری زنده از میدان نبرد، جشن، سوگ، عشق و اندوه قرار می‌گیرد. موسیقی شعر فردوسی و هماهنگی شگفت‌انگیز میان آوای واژگان و معنای آنها نیز از دیگر ویژگی‌هایی است که به روایت‌های شاهنامه قدرت و تأثیرگذاری بیشتری می‌بخشد.دکتر تجربه‌کار در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کردند که شاهنامه را می‌توان داستان زندگی دانست؛ داستانی با تمام فراز و فرودهای آن. در این نگاه، قهرمانان شاهنامه نیز انسان‌هایی صرفاً اسطوره‌ای و دور از تجربه انسانی نیستند، بلکه با عشق، ترس، تردید، خشم، امید، شکست و انتخاب‌های دشوار مواجه‌اند. همین وجه انسانی است که سبب می‌شود داستان‌های شاهنامه پس از گذشت قرن‌ها همچنان برای خواننده امروز جذاب و قابل تأمل باشند.