تفاوت شعر آوانگارد با کلاهبرداری زبانیسینا جهاندیده دوات، پایگاه اطلاع‌رسانی فرهنگ،فلسفه، هنر و ادبی

تفاوت شعر آوانگارد با کلاهبرداری زبانیسینا جهاندیده دوات، پایگاه اطلاع‌رسانی فرهنگ،فلسفه، هنر و ادبیات، چالش:یکی از سوءتفاهم‌های رایج درباره‌ی شعر آوانگارد این است که دشواری را با عمق، ابهام را با پیچیدگی و نامفهومی را با آوانگاردیسم یکی می‌گیریم. گویی هرچه شعر کمتر به خواننده اجازه دهد چیزی از آن بفهمد، شعر عمیق‌تر است؛ و هرچه خواننده بیشتر در برابر متن درمانده شود، باید این درماندگی را نشانه‌ی محدودیت فهم خود بداند، نه احتمالاً ضعف متن. در چنین وضعی، «نمی‌فهمم» به جای آنکه پرسشی درباره‌ی متن ایجاد کند، به اعترافی درباره‌ی ناتوانی خواننده تبدیل می‌شود.اما شاید باید پرسش را برعکس کرد: آیا هر آنچه فهم را دشوار می‌کند، لزوماً پیچیده است؟ این پرسش ما را به پارادوکس بنیادی فهم می‌رساند: آنچه امکان فهم را فراهم می‌کند، هم‌زمان می‌تواند مانع فهم نیز بشود. ما بدون زبان، پیش‌فهم، حافظه، تجربه، سنت و افق تاریخی نمی‌توانیم چیزی را بفهمیم؛ اما همین عناصر می‌توانند ما را در برابر چیزی که با عادت‌های فهم ما سازگار نیست کور کنند. شعر آوانگارد از همین امکان استفاده می‌کند: قراردادهای فهم را مختل می‌کند تا امکان دیگری برای دیدن و معنا دادن ایجاد شود. اما اینجا باید یک تمایز حیاتی را حفظ کرد: اختلال در فهم با فقدان ساختار یکی نیست.شعر آوانگارد می‌تواند فهم را به تأخیر بیندازد، اما نمی‌تواند فقدان ساختار خود را به حساب تعلیق معنا بگذارد. اگر شعر معنا را به تعلیق درمی‌آورد، باید چیزی برای تعلیق وجود داشته باشد؛ اگر فهم را به بحران می‌کشاند، باید ساختاری ساخته باشد که این بحران را تولید کند. بنابراین مسئله‌ی اصلی شعر آوانگارد «معنا داشتن» یا «معنا نداشتن» نیست. مسئله این است که آیا متن منطق تولید معنا دارد یا نه.شعری ممکن است معنای واحدی نداشته باشد، اما از شبکه‌ای پیچیده از نشانه‌ها برخوردار باشد. ممکن است گسسته باشد، اما گسست آن منطق داشته باشد. ممکن است مبهم باشد، اما ابهامش دقیقاً سازمان‌یافته باشد. ممکن است حتی در نخستین مواجهه کاملاً نامفهوم به نظر برسد، اما در خوانش‌های بعدی روابطی میان عناصر آن آشکار شود که نشان دهد نامفهومی اولیه، حاصل تراکم و پیچیدگی بوده است، نه فقدان ساختار.در مقابل، متنی نیز وجود دارد که ظاهراً بسیار پیچیده است، اما اگر واژه‌های دشوار، ارجاعات فلسفی، ترکیبات غریب و شکست‌های نحوی آن را کنار بزنیم، چیزی جز مجموعه‌ای از نشانه‌های بی‌ارتباط باقی نمی‌ماند. در اینجا با پیچیدگی مواجه نیستیم؛ با پیچیده‌نمایی مواجهیم. پیچیده‌نمایی یکی از شکل‌های پنهان کلاهبرداری زبانی است.کلاهبرداری زبانی زمانی رخ می‌دهد که متن از دشواری ظاهری برای پوشاندن فقر روابط درونی خود استفاده کند. شاعر به جای آنکه ساختاری پیچیده بسازد، زبان را پیچیده می‌کند؛ به جای آنکه چندمعنایی ایجاد کند، معنا را حذف می‌کند؛ به جای آنکه روابط تازه‌ای میان نشانه‌ها برقرار کند، نشانه‌ها را کنار هم می‌چیند و از خواننده می‌خواهد فقدان رابطه را به حساب عمق بگذارد.در اینجا یک اتفاق عجیب رخ می‌دهد: ناتوانی شاعر به مسئولیت خواننده تبدیل می‌شود. شاعر چیزی نساخته است، اما خواننده باید آن را تفسیر کند. شاعر روابط میان نشانه‌ها را ایجاد نکرده است، اما خواننده باید این روابط را اختراع کند. متن چیزی را پیش روی خواننده نمی‌گذارد، اما خواننده باید از فقدان متن، معنا استخراج کند. و اگر نتواند، به او گفته می‌شود که «شعر عمیق است و تو نمی‌فهمی.» این دقیقاً همان نقطه‌ای است که باید میان شعر دشوار و شعر بی‌ساختار تمایز گذاشت. شعر دشوار از خواننده کار می‌خواهد؛ شعر بی‌ساختار کارِ خود را به خواننده واگذار می‌کند.در شعر دشوار، شاعر پیشاپیش کاری انجام داده است. نشانه‌ها را انتخاب کرده، روابطی میان آنها برقرار کرده، میدان‌های معنایی ساخته، تضادها و تکرارها را سازمان داده، ریتم و نحو را به کار گرفته و جهانی را پدید آورده که خواننده باید آن را کشف کند. در شعر بی‌ساختار، خواننده باید ابتدا خودِ این جهان را بسازد. این دو را نباید یکی گرفت. از همین جا می‌توان به استعاره‌ای رسید که به نظرم برای فهم شعر بسیار راهگشاست: شعر گنج است، اما هم‌زمان نقشه‌ی گنج نیز هست.این بدان معنا نیست که یک معنای نهایی و ازپیش‌تعیین‌شده در شعر پنهان شده و مفسر فقط باید آن را بیرون بکشد. شعر مدرن و به‌ویژه شعر آوانگارد می‌تواند چندین مسیر معنایی داشته باشد. یک شعر می‌تواند معناهایی را فعال کند که حتی شاعر از آنها آگاه نبوده است. اما این معناها باید از جایی آمده باشند. باید بتوان رد آنها را در متن پیدا کرد. پس شعر فقط گنج نیست؛ مجموعه‌ای از مسیرهای ممکن برای رسیدن به گنج است.https://t.me/davat1394/18499