منظر عمومی شکستمسعود امیرزادهآنچه شاخص‌های رو به نزول، بیماری و ناکارآمدی یک سیستم را نشان می‌دهد، د

منظر عمومی شکستمسعود امیرزادهآنچه شاخص‌های رو به نزول، بیماری و ناکارآمدی یک سیستم را نشان می‌دهد، در ابتدا امری نسبتاً پنهان است و درک آن نیازمند نگاهی تخصصی است. ممکن است این علائم برای عموم رؤیت‌پذیر نباشد و تنها اهل فن با معیارهای دقیق و سخت‌گیرانه خود آن را بسنجند و از یک رخداد رو به گسترش پرده بردارند.گاه این هشدارها ناشنیده و نادیده گرفته می‌شوند و متخصصان نیز در کنج عزلت به حسرت می‌نشینند؛ اما عموم مردم که هنوز علائم مشهودی ندیده‌اند، به زندگی معمول و عافیت‌طلبانه خود مشغول‌اند. با این حال، سیستم‌ها چنین مسیر سهل و آسانی را در پیش نمی‌گیرند. آنچه مورد توجه و درمان قرار نگیرد، در مرحله پنهان اقامت نخواهد کرد، بلکه به سراغ مرحله وخامت خواهد رفت. آنگاه علائم عیان می‌شوند و سیستم، همه چیزِ فروپاشیده خود را در پیش چشم عام و خاص به نمایش خواهد گذاشت.اگر بخواهیم سه قلمرو متفاوت در خصوص مسائل ایران از این منظر تحلیل کنیم به نکته جالب اما دردناکی می‌رسیم.ارزش پول ملی، ذخایر آب زیرزمینی و پوشش گیاهی کشور.هر سه، سال‌هاست که در حال تحلیل رفتن‌اند. درباره هر سه نیز متخصصان بسیار پیش‌تر از آنکه مسئله برای عموم مردم آشکار شود، هشدار داده بودند. اقتصاددانان از کاهش مستمر ارزش پول ملی و فرسایش قدرت خرید سخن می‌گفتند؛ متخصصان آب از افت سطح آبخوان‌ها، کسری مخازن زیرزمینی و فرونشست زمین؛ و متخصصان محیط زیست از کاهش پوشش گیاهی، تخریب جنگل‌ها، خشک‌شدن باغ‌ها و از دست رفتن توان زادآوری اکوسیستم‌ها.در مراحل نخست، دیدن این فرسایش نیازمند آمار، اندازه‌گیری و تخصص است. افت چند متر از سطح آبخوان، کاهش تدریجی ارزش پول، کاهش تراکم پوشش گیاهی یا افت توان زادآوری یک جنگل، لزوماً برای شهروند عادی قابل مشاهده نیست. اما وقتی فرسایش از حدی عبور می‌کند، وضعیت تغییر می‌کند. نشانه‌های بیماری دیگر فقط در نمودارها و گزارش‌های کارشناسی دیده نمی‌شوند؛ وارد زندگی روزمره می‌شوند.امروز کاهش ارزش پول ملی را دیگر فقط اقتصاددان نمی‌بیند. مردم به جای بازی های مسخره لفظی و دروغگویی معمول اقتصاد ایران با واژه ها مانند «حباب» و «کانال «و «ناترازی»...زیست در تونلهای وحشت تورم و فقر رو به گسترش را هر لحظه تجربه میکنند.بحران آب نیز دیگر فقط موضوع گزارش‌های کارشناسی نیست. خشک‌شدن چاه‌ها، فرونشست زمین و از دست رفتن منابع آب، به واقعیت زندگی بسیاری از مردم تبدیل شده است.در مورد پوشش گیاهی نیز وضع به همین‌گونه است. درختان و پارک‌های شهری که زمانی بخشی از سرمایه طبیعی شهر محسوب می‌شدند، در بسیاری از نقاط در حال خشک‌شدن‌اند. درختان باغی و فضای سبز شهری بدون آب کافی دیگر توان بازسازی طبیعی گذشته را ندارند. جنگل‌ها نیز فقط با مسئله قطع درخت مواجه نیستند؛ آتش‌سوزی، آفات، خشکسالی، کاهش رطوبت خاک و اختلال در زادآوری، آرام‌آرام ظرفیت بازتولید آنها را کاهش می‌دهد. در چنین شرایطی حتی اگر هنوز بخشی از پوشش سبز باقی مانده باشد، ممکن است خودِ سیستم دیگر همان توانایی گذشته برای بازسازی خود را نداشته باشد.مسئله مشترک در پول، آب و پوشش گیاهی، نه یکسان بودن سازوکارهای اقتصادی و اکولوژیک آنها، بلکه یکسان بودن الگوی حکمرانی در مواجهه با محدودیت‌های واقعی است: مصرف بیش از ظرفیت بازتولید، انتقال هزینه به آینده، تأخیر در پذیرش نشانه‌های بحران و جایگزین کردن اصلاح ساختاری با راه‌حل‌های کوتاه‌مدت.سیستمها شکست خود را در پیش منظر عمومی به نمایش گذاشته اند تا نشان دهند که حکمرانی در قسمتهای به ظاهر نامرتبط به چه میزان ورشکسته، غیر واقع بین و در واقع نادان است.بحران حکمرانی، پیش از آنکه بحرانِ نتیجه باشد، بحرانِ ناتوانی در دیدن، پذیرفتن و پاسخ‌دادن به محدودیت‌های واقعی است.https://t.me/didehbaanzistboom