در ضرورت فهم گذار از «براندازی» به «انقلاب»#A 481✍️ آرمان امیری @armanparian - شمایی که این متن را م

در ضرورت فهم گذار از «براندازی» به «انقلاب»#A 481✍️ آرمان امیری @armanparian - شمایی که این متن را می‌خوانید، در هفته‌ی گذشته شعارهایی داده‌اید که احتمالاً یک سال پیش نمی‌دادید. طی یک ماه گذشته استدلال‌هایی کرده‌اید که پیش‌تر موافقش نبوده‌اید. رفتارها، اشک‌ها و لبخندهایی را تجربه کرده‌اید که چند ماه پیش برایتان قابل تصور هم نبوده است. حتی اگر خودتان متوجهش نشده باشید، یک ناظر بیرونی ممکن است در موردتان قضاوت کند: «شما آن آدم قبلی نیستید». در این صورت من می‌توانم بگویم که شما یک مورد استثنایی نیستید، بلکه یکی از میلیون‌ها شهروندی هستید که به درون یک «انقلاب» کشیده شده است.* * *حتی پس از اوج‌گیری خیزش «زن‌زندگی‌آزادی»، طیف‌های سیاسی اپوزیسیون نهایتاً به چند دسته‌ی کلی تقسیم می‌شدند: اصلاح‌طلبان رادیکال (که برخلاف همتایان روزنه‌گشایشان خواستار اصلاحات ساختاری بودند)، گذارطلبان (که عبور از نظام با بازنویسی کامل قانون اساسی را هدف قرار داده بودند) و در نهایت «براندازها» که قرار بود رادیکال‌ترین گسست را از تمامی ارکان حقیقی و حقوقی رژیم فعلی نمایندگی کنند. با تمام اختلافاتی که این جریان‌ها داشتند، به باورم همگی بر سر یک حقیقت نانوشته اشتراک داشتند:: «تکلیف جامعه‌ی ایرانی روشن است، و آنچه باید تعیین تکلیف شود، صرفا وضعیت رژیم است».این بدان معنا نیست که مدعی شویم همه‌ی طیف‌ها تحلیل واحد و مشترکی از ظرفیت‌ها، ویژگی‌ها یا مطالبات جامعه داشتند. قطعاً تحلیل‌هایشان متفاوت بود و ای‌بسا متناسب با اهداف خود، ویژگی‌هایی را هم به جامعه نسبت می‌دادند. اینجا منظورم نوعی نگرش «ایستا» (استاتیک) به مختصات جامعه‌ی ایرانی است. یعنی همگی توافق داشتند: این جامعه یک چیز ثابت است و حالا ما باید با مختصاتی که از ابعاد و ویژگی‌های آن داریم، سرپوشی مناسب به اسم نظام جدید برایش طراحی و پیشنهاد کنیم. این دقیقاً همان چیزی است که من می‌توانم با تعبیر «ذهنیت پیشاانقلابی» یا حتی «ضدانقلابی» از آن یاد کنم.نمونه‌ی تاریخی چنین ذهنیتی را در جریان انقلاب ۵۷ هم می‌شود سراغ کرد. برای مثال، فردی مثل مهدی بازرگان به نظرم چهره‌ی سیاستمداری است که در بازه‌ی «اصلاحات ساختاری» تا «براندازی» تغییر موضع می‌داد، اما هرگز فهم و بینشی نسبت به وضعیت «انقلابی» نداشت. بازرگان گمان می‌کرد تکلیف جامعه‌ی ایرانی مشخص است و ویژگی‌های آن در سال ۵۸ هم خیلی متفاوت از سال ۵۶ نخواهد بود. پس کافی است ما ظرف ساختار سیاسی را برداریم یا تغییراتی در آن بدهیم، اختیارش را در دست بگیریم و دوباره به حالت نرمال مملکت‌داری برگردیم. همین شد که اندکی پس از انقلاب اعتراف کرد: «ما اندکی باران می‌خواستیم، سیل آمد»!ایراد کار بازرگان را اگر بخواهم در پیوند با موضوع این یادداشت توضیح بدهم، این بود که او فهمی نسبت به پیامدهای «انقلاب» و تفاوت آن با «براندازی» نداشت. او نمی‌دانست که انقلاب، برخلاف براندازی، صرفاً ساختار سیاسی را بر هم نمی‌زند، بلکه بسیار بیش و حتی پیش از آن، کل ساختار اجتماعی را دگرگون می‌کند. ارزش‌های جامعه را تغییر می‌دهد؛ نگرش‌ها، دل‌خواست‌ها، استدلال‌ها و حتی رفتارهای روزمره‌ی جامعه‌ی انقلابی را دگرگون می‌کند. در نتیجه، هرگونه تصور پیشینی درباره‌ی ابعاد و مختصات مطلوبات و ارزش‌های یک جامعه‌ی انقلابی، به‌سرعت بی‌اعتبار می‌شود. برخی از ناظران ضدانقلابی که تجربه‌ی همراه شدن در دل توفان انقلابی را ندارند، چنین تجربه‌ای را با برچسب‌هایی همچون «کور شدن مردم» یا «جنبش‌های گوسفندی و حرکت‌های گله‌ای» تحقیر و تخطئه می‌کنند، اما این سطح از کوته‌بینی تنها محصول نافهمیِ منطق و پیامدهای عمیق انقلاب است.ادامه‌ی یادداشت را از اینجا بخوانید (یا از گزینه instant view استفاده کنید)کانال «مجمع دیوانگان»@DivaneSaraاینستاگرام «مجمع دیوانگان».