ذهن‌های بسته؛ وقتی «حق» از حقیقت مهم‌تر می‌شودیکی از خطرناک‌ترین آدم‌های جهان، لزوماً آدم نادان نیست؛ آدمی است که به نادانی خودش اصرار دارد.ذهن بسته معمولاً خودش را بسته نمی‌بیند. برعکس، خودش را در روشن‌ترین نقطه جهان می‌بیند و دیگران را گمراه، منحرف، فریب‌خورده یا پرت‌شده از «مسیر درست» می‌داند. برای چنین انسانی، مسئله دیگر کشف حقیقت نیست؛ مسئله دفاع از حقیقتی است که از پیش در ذهنش تثبیت شده. او نمی‌پرسد «آیا ممکن است اشتباه کنم؟» بلکه می‌پرسد «چطور ثابت کنم که من درست می‌گویم؟» و همین‌جا تفکر می‌میرد.برتراند راسل این تناقض را به زیبایی دیده بود: مشکل جهان این است که احمق‌ها و متعصبان معمولاً با اطمینان سخن می‌گویند، در حالی که انسان‌های آگاه‌تر، بیشتر از هر چیز، با تردید زندگی می‌کنند. تردید برای انسان دانا نشانه ضعف نیست؛ هزینه‌ای است که برای صادق ماندن با واقعیت می‌پردازد.جان استوارت میل نیز هشدار می‌داد که خاموش کردن عقیده مخالف، حتی با فرض نادرست بودن آن، نوعی فرضِ خطاناپذیری است؛ چون هیچ انسانی آن‌قدر مصون از خطا نیست که بتواند برای همه حکم کند چه چیزی حقیقت است و چه چیزی نیست.و نیچه، از زاویه‌ای دیگر، مسئله را حتی بی‌رحمانه‌تر می‌دید: ایمان و یقین می‌توانند زندگی را راحت‌تر کنند، چون انسان را از اضطرابِ ندانستن نجات می‌دهند. اما راحت‌تر زندگی کردن الزاماً به معنای عمیق‌تر زندگی کردن نیست. بعضی انسان‌ها حاضر نیستند بهای انسان بودن را بپردازند؛ حاضر نیستند با ابهام، تناقض، پرسش و بی‌پاسخی روبه‌رو شوند. برای همین پناه می‌برند به پاسخ‌های آماده، کتاب‌های مقدس، ایدئولوژی‌ها، رهبران، جماعت‌ها و هر چیزی که بتواند بار سنگین اندیشیدن را از دوششان بردارد.اما همه قادر نیستند این‌گونه زندگی کنند. بعضی‌ها از خودشان انتظار بیشتری دارند. می‌خواهند سؤال داشته باشند، حتی وقتی جواب ندارند. می‌خواهند شک کنند، حتی وقتی شک آرامششان را می‌گیرد. می‌خواهند باورهای خودشان را هم روی میز بگذارند و کالبدشکافی کنند. چون برای آنها حقیقت، از احساس امنیت مهم‌تر است.مشکل اصلی اما «اعتقاد داشتن» نیست؛ مقدس کردن اعتقاد است. عقیده انسان‌ها لزوماً شایسته احترام نیست، حتی اگر عمیقاً به آن باور داشته باشند. عقیده می‌تواند احمقانه، ظالمانه یا خطرناک باشد. آنچه باید حرمت داشته باشد، خودِ انسان است؛ نه هر فکری که در ذهن او خانه کرده است.من در آرزوی بلوغ واقعی هستم یعنی روزی بتوانیم کنار کسی زندگی کنیم که جهان را کاملاً متفاوت می‌بیند، بدون اینکه بخواهیم او را بشکنیم، اصلاح کنیم یا به زور به «مسیر درست» خودمان برگردانیم. حقیقت اگر حقیقت باشد، برای زنده ماندن به چماق نیاز ندارد.امیرحسین رضائی🦉از مدیریت تا ماجرا@donrezaei