توهم کمال و بومرنگ سانسورداستان از یک فروشگاه کت‌وشلوار معروف شروع می‌شود؛ جایی که یک بلاگر، کیفیت پ

توهم کمال و بومرنگ سانسورداستان از یک فروشگاه کت‌وشلوار معروف شروع می‌شود؛ جایی که یک بلاگر، کیفیت پایین دوخت‌ودوز محصولات را زیر ذره‌بین برد. این نقد کاملاً مستند و وارد بود، به‌ویژه در برابر مدیرعامل این برند که در شبکه‌های اجتماعی مدام ویدیوهایی با ادعای کیفیت بی‌نظیر و تک‌بودن منتشر می‌کند. اما برند به جای پذیرش ضعف، فاجعه‌ای خودخواسته رقم زد. آن‌ها برای فرار از پاسخگویی، از بلاگر شکایت کردند و با سوءاستفاده از قوانین جمهوری اسلامی و بهانه‌کردن ویدیوهای بی‌حجاب او، باعث مسدود شدن صفحه‌اش شدند.نتیجه این برخورد سلبی؟ شکل‌گیری یک موج عظیم و بروز پدیده‌ای به نام «اثر استرایسند» (Streisand Effect) که باعث شد آن نقد اولیه میلیون‌ها بار بیشتر دیده شود و تخریب برند ده‌ها برابر گردد.این رفتار در دنیای شفاف سوشال‌مدیای امروز به شدت پرهزینه و اشتباه است، اما ریشه در یک «نارسیسیسم (خودشیفتگی) سازمانی» عمیق دارد؛ پدیده‌ای که در جامعه ما اصلاً غریب نیست. کافی‌ست به کانال‌های تلگرامی نگاهی بیندازید؛ فضاهای غالباً یک‌طرفه‌ای که حتی ری‌اکشن‌های منفی (Dislikes) در آن‌ها حذف یا مسدود می‌شوند تا توهم بی‌نقص‌بودن پابرجا بماند.اما بیایید کمی فلسفی‌تر به ماجرا نگاه کنیم. پیش از آنکه سنگ ملامت را تنها به سمت آن مدیرعامل پرتاب کنیم، باید در آینه بنگریم. هر کدام از ما در درون خود، رگه‌هایی از همین نارسیسیسم را حمل می‌کنیم و اغلب، نقد را برنمی‌تابیم. اگر قدرت در دستان ما بود و رسواییِ ما در حال افشا شدن بود، چقدر حاضر بودیم صدای مخالف را بشنویم؟ آیا ما نیز برای خاموش کردن منتقدانمان، از هر اهرمی استفاده نمی‌کردیم؟ این برند، تنها آینه‌ای بزرگ از ضعف‌های پنهان انسانیِ خود ماست.اگر این اتفاق در کشورهای جهان اول رخ می‌داد، معادلات کاملاً متفاوت بود. در سیستم‌های حقوقی توسعه‌یافته، نقد محصول بر اساس اصل آزادی بیان (Freedom of Speech) و قوانین حمایت از مصرف‌کننده یک حق بنیادین است.در این کشورها قوانینی کلیدی به نام Anti-SLAPP (قوانین ضد دعوای حقوقی راهبردی علیه مشارکت عمومی) وجود دارد. این قوانین دقیقاً برای جلوگیری از همین سناریو طراحی شده‌اند؛ یعنی زمانی که یک شرکت ثروتمند می‌خواهد با شکایت‌های بی‌اساس، دهان منتقد را ببندد.مثال حقوقی: در ایالات متحده یا اتحادیه اروپا، اگر شما در یوتیوب کیفیت یک برند را با مستندات زیر سوال ببرید (مفهومی به نام Fair Comment یا نقد منصفانه) و آن برند برای ارعاب شما شکایت کند، قاضی نه تنها پرونده را سریعاً مختومه می‌کند، بلکه شرکت را به پرداخت جریمه و تمام هزینه‌های وکیلِ شما محکوم می‌نماید.در اقتصادهای سالم، قانون‌گذار می‌داند که صدای منتقد، ضامن کیفیت بازار است و خفه کردن این صدا، نه تنها نقض آزادی، که خیانت به تمام مصرف‌کنندگان است.امیرحسین رضائی🦉از مدیریت تا ماجرا@donrezaei