سهند ۲۰۲۵؛ سیگنال‌های ژئوپلیتیکی ایران به قدرت‌های منطقه‌ای و بازیگران فرامنطقه‌ای✍ رامین مجنون پیله‌روددانشجوی دکتری علوم سیاسی و پژوهشگر سیاست خارجی و تحولات ژئوپلیتیکرزمایش «سهند ۲۰۲۵» را باید یکی از مهم‌ترین نمایش‌های قدرت دریایی ایران در سال‌های اخیر دانست. این رزمایش تنها یک مانور نظامی نیست؛ ابزاری برای ارسال پیام‌های چندلایه به بازیگران منطقه‌ای و قدرت‌های جهانی است. سه محور کلیدی پیام‌های این رزمایش عبارت‌اند از بازدارندگی، تثبیت نقش منطقه‌ای و تنظیم معادلات امنیتی در شرایط تغییر ژئوپلیتیکی سال ۲۰۲۵.۱) پیام بازدارندگی: ایران توان مهار تهدیدات فراسرزمینی را داردسهند ۲۰۲۵ تلاش کرد نشان دهد، ایران تنها بر دفاع ساحلی تکیه ندارد، بلکه قادر است عملیات فعال، دوربرد و ترکیبی انجام دهد.استفاده از پهپادها، موشک‌های نقطه‌زن، تاکتیک‌های جنگ الکترونیک و عملیات مشترک دریایی - هوایی، نشانگر یک بازدارندگی هوشمند است.پیام اصلی به دشمنان متخاصم: هر سناریوی نظامی علیه ایران پرهزینه، پیچیده و غیرقابل‌پیش‌بینی است.این پیام نه فقط برای آمریکا، بلکه برای بازیگرانی مانند اسرائیل نیز اهمیت دارد که در حال آزمودن مرزهای تقابل هستند.۲) پیام منطقه‌ای: ایران بازیگر امنیت‌ساز است، نه امنیت‌برهم‌زندر سالی که تنش‌ها در دریای سرخ، خلیج فارس، شرق مدیترانه و قفقاز افزایش یافته، ایران با این رزمایش سه نکته را به همسایگان القا می‌کند:الف) امنیت منطقه باید «درون‌زا» باشدیعنی بدون حضور آمریکا و قدرت‌های فرا‌منطقه‌ای.این یک پیام مستقیم به کشورهای عربی است: معادله امنیت پایدار بدون نقش ایران شکل نمی‌گیرد.ب) ایران آماده مدیریت بحران‌هاستاز تردد کشتی‌ها در خلیج فارستا امنیت خطوط انرژی و ترانزیت.ج) تهران نمی‌خواهد امنیت را با تهدید جابه‌جا کندبلکه اصرار دارد تصویر خود را به‌عنوان «تولیدکننده امنیت» تثبیت کند.این پیام به‌ویژه برای امارات، عربستان و قطر که در حال تنظیم مواضع امنیتی جدید با ایران هستند بسیار مهم است.۳) پیام رقابتی به ترکیه و اسرائیل: توازن برقرار استبه ترکیه: در زمانی که آنکارا در مدیترانه شرقی و قفقاز به دنبال افزایش نفوذ دریایی و ژئوپلیتیکی است، رزمایش سهند به‌طور غیرمستقیم می‌گوید:ایران اجازه نخواهد داد توازن در دریای عمان و خلیج فارس به سود هیچ بازیگر منطقه‌ای تغییر کند.به اسرائیل: در شرایطی که تل‌آویو در حال تعمیق همکاری‌های دریایی با برخی کشورهای عربی است، سهند ۲۰۲۵ پیامی روشن دارد:فضای دریایی جنوب ایران برای عملیات اسرائیل ناامن، پرریسک و زیر نظر است.۴) پیام ژئوپلیتیکی به آمریکا: واشنگتن نمی‌تواند ایران را حذف کنددر ۲۰۲۵، آمریکا در حال بازآرایی اولویت‌های خود است: کاهش حضور نظامی مستقیمافزایش اتکا به متحدان منطقه‌ای، تمرکز بر رقابت با چین.رزمایش سهند به واشنگتن یادآوری می‌کند:ایران یک بازیگر حذف‌نشدنی در امنیت خلیج فارس است.عبور از ایران و تکیه به میانجی‌های منطقه‌ای، جایگزینی پایدار نیست.بازدارندگی ایران یک «بازدارندگی بومی و پایدار» است، نه وابسته به واردات یا پیمان‌های خارجی.۵) پیام اقتصادی - ترانزیتی: امنیت مسیرهای حیاتی دست ایران استایران در سال ۲۰۲۵ به دنبال تثبیت موقعیت خود در دو محور حیاتی است:کریدور شمال - جنوبکریدور شرق - غرب (جایگزین سوئز و بخش‌هایی از مدیترانه)رزمایش سهند می‌گوید: ایران قادر است امنیت این کریدورها را تأمین کند و هرگونه بی‌ثباتی در مسیرهای حمل‌ونقل انرژی را مدیریت یا خنثی کند.این پیام برای روسیه، هند، چین و حتی اروپا اهمیت دارد.۶) پیام به محورهای قدرت جهانی: ایران شریک بالقوه در امنیت دریایی استچین و روسیه هر دو در حال ارزیابی نقش ایران در ترتیبات امنیتی‌ - اقتصادی آینده هستند.سهند ۲۰۲۵ نشان می‌دهد ایران ظرفیت نیروی دریایی قابل اتکا داردتوان مشارکت در عملیات مشترک امنیت دریایی را دارد و می‌تواند در چارچوب ابتکار امنیت جمعی در منطقه نقش فعال بازی کند. این پیام برای پکن خصوصاً مهم است، زیرا امنیت مسیرهای انرژی در چارچوب «کمربند - جاده» حیاتی است.۷) پیام داخلی: نمایش انسجام، توانمندی و روحیه اعتماد به‌نفسرزمایش سهند همچنین یک پیام داخلی دارد: تداوم توسعه دفاعی، اعتماد به توان ملی و آمادگی عملیاتی نیروها در برابر طیف گسترده‌ای از تهدیداتجمع‌بندی نهاییرزمایش سهند ۲۰۲۵ را باید یک «پیام چندسطحی» دانست:در سطح منطقه: مدیریت توازن‌ها و تثبیت نقش امنیت‌ساز ایراندر سطح بین‌المللی: تقویت بازدارندگی و جلوگیری از محاسبات غلط آمریکا و اسرائیلدر سطح اقتصادی - ترانزیتی: تثبیت نقش ایران در امنیت مسیرهای انرژیدر سطح داخلی: تقویت گفتمان اعتماد به توان دفاعی ملیسهند ۲۰۲۵ نشان داد که ایران نه‌تنها در زمین، بلکه در دریا نیز بازیگری تعیین‌کننده در نظم جدید منطقه است.