روایت جنگ تروریستی آمریکایی – صهیونیستی علیه ایران (خوانش امنیتی–ژئوپلیتیکی)✍ رامین مجنون پیله‌روددا

روایت جنگ تروریستی آمریکایی – صهیونیستی علیه ایران (خوانش امنیتی–ژئوپلیتیکی)✍ رامین مجنون پیله‌روددانشجوی دکتری علوم سیاسی و تحلیل‌گر سیاست خارجی و امنیت منطقه‌ایاز نگاه رسمی و تحلیلی جمهوری اسلامی ایران، آنچه طی دو دههٔ اخیر علیه کشور جریان داشته، نه یک تقابل مقطعی یا بحران محدود، بلکه جنگی ترکیبی، فرسایشی و چندلایه است؛ جنگی که به‌جای لشکرکشی کلاسیک، از مجموعه‌ای از ابزارهای سخت و نرم همچون تروریسم، تحریم، خرابکاری، جنگ اطلاعاتی و عملیات روانی بهره می‌گیرد.این جنگ، مرز میان صلح و مخاصمه را مخدوش کرده و به‌جای اعلام رسمی، در قالب «فشار مستمر» و «درگیری کنترل‌شده» پیش می‌رود.۱) تغییر شکل جنگ: از تقابل نظامی مستقیم به جنگ نامتقارنپس از ناکامی گزینهٔ جنگ مستقیم ـ به‌ویژه در پی تجربه‌های پرهزینه آمریکا در عراق و افغانستان ـ واشنگتن و متحدانش به الگوی کم‌هزینه‌تر و انعطاف‌پذیرتری روی آوردند.در این چارچوب، ترور هدفمند (دانشمندان هسته‌ای، فرماندهان نظامی)، خرابکاری زیرساختی (تأسیسات هسته‌ای، صنعتی و سایبری)، تحریم‌های هوشمند و فشار اقتصادی حداکثری و نیز جنگ روایت‌ها و عملیات روانی با هدف فرسایش سرمایه اجتماعی، به ابزارهای اصلی مهار ایران تبدیل شد.از منظر تهران، ترور سردار قاسم سلیمانی در ژانویهٔ ۲۰۲۰، نقطهٔ عطفی در این مسیر محسوب می‌شود؛ رویدادی که جمهوری اسلامی آن را ورود آشکار آمریکا به مرحلهٔ «تروریسم دولتی رسمی» ارزیابی می‌کند.۲) نقش اسرائیل: بازوی عملیاتی و اطلاعاتیدر روایت ایرانی، اسرائیل نقش بازیگر پیشرو و میدانی این جنگ ترکیبی را ایفا می‌کند؛ بازیگری که هم‌زمان در حوزه‌های ترور، جاسوسی و خرابکاری فعال است و تلاش می‌کند آمریکا را به تقابل مستقیم با ایران سوق دهد.نگرانی اصلی تل‌آویو، تغییر موازنهٔ قدرت منطقه‌ای به زیان اسرائیل و تقویت محور مقاومت ارزیابی می‌شود.عملیات‌های منسوب به موساد در ایران، سوریه و لبنان، در این چارچوب بخشی از راهبرد موسوم به «جنگ بین جنگ‌ها» (MABAM) تلقی می‌شود؛ راهبردی که هدف آن مهار تدریجی ایران بدون ورود به جنگی تمام‌عیار است.۳) آمریکا: معمار راهبردی، نه صرفاً متحددر این خوانش، آمریکا صرفاً یک حامی سیاسی اسرائیل نیست، بلکه معمار کلان راهبرد فشار علیه ایران به‌شمار می‌رود.واشنگتن با بهره‌گیری از گفتمان‌هایی نظیر حقوق بشر، منع اشاعه و امنیت انرژی، فشارها را مشروع‌سازی می‌کند و از تحریم‌ها به‌عنوان سلاح ژئو‌اقتصادی بهره می‌گیرد.از دید تهران، حتی در شرایطی که آمریکا مستقیماً وارد میدان نظامی نمی‌شود، همچنان مدیر صحنه و تنظیم‌کننده قواعد بازی باقی می‌ماند.۴) هدف نهایی جنگ ترکیبیدر خوانش امنیتی جمهوری اسلامی ایران، هدف این جنگ نه صرفاً «تغییر رفتار»، بلکه تغییر محاسبات راهبردی، تضعیف بازدارندگی و در نهایت تغییر ساخت قدرت سیاسی است.به بیان دیگر، هدف اصلی، فروپاشی از درون است؛ نه شکست ایران در یک نبرد نظامی کلاسیک.۵) پاسخ ایران: بازدارندگی فعالایران در برابر این جنگ ترکیبی، راهبرد بازدارندگی فعال را برگزیده و آن را بر سه ستون اصلی بنا کرده است:بازدارندگی منطقه‌ای از طریق محور مقاومتتاب‌آوری داخلی با تکیه بر دور زدن تحریم‌ها و اقتصاد مقاومتیابهام راهبردی در حوزه‌های نظامی و فناورانهدر این چارچوب، پاسخ‌ها الزاماً متقارن نیستند، اما به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که برای طرف مقابل هزینه‌زا و بازدارنده باشند.جمع‌بندیاین روایت، ایران را در موقعیت هدف یک جنگ اعلام‌نشده اما مستمر ترسیم می‌کند؛ جنگی که قواعد کلاسیک حقوق بین‌الملل را به‌صورت گزینشی به کار می‌گیرد و مرز میان صلح و جنگ را عملاً از میان برداشته است.در عین حال، منتقدان این روایت تأکید می‌کنند که بخشی از هزینه‌های تحمیل‌شده، حاصل سیاست‌های داخلی و انتخاب‌های راهبردی جمهوری اسلامی است و تداوم گفتمان «جنگ دائمی» می‌تواند مانعی در برابر اصلاحات ساختاری و بازنگری‌های ضروری باشد.