| دی خون‌بار، چرا؟| دوشنبه ۱۳ بهمن ۱۴۰۴| گفت‌وگوی «باریخ نیوز» با احمد بخارایی، جامعه‌شناس درباره‌ی اعتراضات خونین دی ۱۴۰۴ در «اندیشکده‌ی آینده‌اندیشی سیمرغ» | منتشرشده در ۰۸ بهمن ۱۴۰۴| نمایش گزارش:👇https://www.barikhnews.ir/fa/tiny/news-58| #احمد_بخارایی: در این گفت‌و‌گوی مفصل اشاره داشتم که با وجود و استمرار خشونت‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی حاکمیت و نظام سیاسی علیه مردمان این سرزمین، در آینده‌ای نه چندان دور شاهد بروز اعتراضات خشونت‌بار نوینی خواهیم بود.❓ریشه اعتراضات دیماه را چگونه باید واکاوی کرد؟ آیا صرفاً بحث اقتصادی در این وقایع عامل اصلی بود یا موضوعات دیگری هم در آن دخیل بودند؟ قبل از هر چیز باید به این نکته توجه داشت که رخدادهای اجتماعی هیچ‌گاه تک‌عاملی نیستند؛ به بیان دیگر، هیچ پدیده‌ای مونوکوزال نیستند بلکه مالتی‌کوزال، یا چند علیتی است و بر همین اساس وقایع اخیر نیز از این قاعده مستثنی نیستند. ممکن است شروع این رخدادها، جرقه‌ اقتصادی بوده باشد و قیمت ارز، سکه، تورم و ... بر آن تاثیر گذاشته باشد اما این تنها یکی از عوامل بود. عوامل اقتصادی و معیشتی که مدت‌ها گریبان مردم را گرفته بود، همراه با سردرگمی ناشی از نابسامانی‌های اقتصادی گذشته، بستری برای انفجار اجتماعی فراهم کرده بود و بازار، در اینجا، نماد و سمبل این جرقه بود، اما بستر اصلی، نارضایتی انباشته‌شده‌ای بود که در ابعاد سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نیز وجود داشت.این نارضایتی و خشم پنهان پس از جرقه اولیه آشکار شد و اعتراضات رنگ و بوی دیگری گرفت. در شعارها و حرکات مردم می‌توان مشاهده کرد که ماهیت حرکت فراتر از مسائل اقتصادی رفته است. حتی اگر بخواهیم فقط به عنوان نمونه بررسی کنیم، می‌توان گفت که این خشم و نارضایتی از مدت‌ها پیش شکل گرفته بود.❓دقیقاً از چه مدتی؟مشارکت در انتخابات‌های اخیر، شاخص مهمی از این وضعیت به حساب می‌آید. به عنوان مثال در انتخابات مجلس سال ۱۴۰۲، حدود چهل درصد #مشارکت انجام شد؛ به این معنا که شصت درصد جامعه در انتخابات حضور نداشتند و حتی برخی نمایندگان در تهران با آرای بسیار پائین انتخاب شدند. در #انتخابات_ریاست‌جمهوری نیز، حتی با حضور نامزدهایی که مورد حمایت گسترده احزاب و گروه‌های مختلف بودند، مشارکت در دور اول حدود چهل درصد و در دور دوم به حدود پنجاه درصد رسید. این یعنی صدای کاهش #مشروعیت مدت‌ها پیش از این اعتراضات به گوش رسیده بود.با این حال، در رخداد اخیر، بشکه باروتی که آماده انفجار بود، جرقه اقتصادی داشت. این در حالیست که تحلیلگران و کارشناسان اجتماعی، با دید و دقت علمی به این وقایع می‌نگرند و این مساله را تحلیل می‌کنند که اعتراضات اولیه اقتصادی، چگونه به سطحی دیگر ارتقا پیدا کرد.❓در روزهای اخیر بسیاری از مقامات بر واکاوی ریشه اعتراضات اخیر تاکید داشتند. به عنوان مثال رئیس‌جمهور پزشکیان در نامه‌ای خطاب به وزیر علوم خواستار آن شدند که از ظرفیت دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و اندیشکده‌ها در مسیر شناخت زمینه‌ها، ابعاد، علل و نحوه بروز اعتراضات و پیامدهای آن استفاده شود. در این میان بحث خشم و بروز خشونت از حیث جامعه‌شناسی به میان می‌آید. این مولفه تا چه حد در وقایع اخیر دخیل بوده است؟ واقعیت این است که در هر جامعه‌ای خشم فروخفته وجود دارد و به نحوی بروز می‌کند. وقتی جامعه‌ای مشاهده می‌کند که نظام سیاسی نسبت به آنها بی‌تفاوتی و سپس #خشونت اقتصادی، سیاسی و اجتماعی روا می‌دارد، این خشم ظاهر می‌شود. به عنوان مثال، رفتارهای حراست در دانشگاه‌ها یا تحمیل دیدگاه‌های ایدئولوژیک در آموزش و پرورش، نمونه‌ای از خشونت اجتماعی است. نابسامانی اقتصادی و شکاف طبقاتی شدید نیز #خشونت_اقتصادی محسوب می‌شود و محدودیت در رقابت‌های سیاسی هم #خشونت_سیاسی قلمداد می‌شود.در اعتراضات اخیر، شاهد بودیم که نوجوانان و جوانان به خشونت متوسل شدند، زنان با جدیت شعار می‌دادند و جمعیت عظیمی در اعتراضات حضور داشتند. البته ممکن است افرادی از قبل مسلح شده و برنامه‌ریزی داشته باشند، اما به هر ترتیب باید گفت که خشونت، به دلیل شرایط ساختاری جامعه وجود دارد و نه صرفاً به دلیل اقدامات محدود گروهی.در این مسیر پیش‌بینی می‌شود که در ماه‌های آینده، وضعیت اقتصادی با تلاطم‌های دیگر روبرو شود و این نابسامانی‌های اقتصادی مجدد، بحران‌های جدیدی به همراه خواهد داشت و اعتراضات احتمالی، شدیدتر و گسترده‌تر خواهند بود. تجربه تاریخی نیز نشان می‌دهد که #اعتراضات از سال ۱۳۸۸ تاکنون، هر بار خشونت‌آمیزتر شده‌اند. این نشان می‌دهد که خشونت به بخشی از ماهیت جامعه تبدیل شده است.| ادامه:👇https://blog.dr-bokharaei.com/2026/01/blog-post_28.html| دیگر یادداشت‌ها و سخن‌رانی‌ها 👇| dr-bokharaei.com| youtube.com/@AhmadBokharaei/playlists| t.me/s/dr_bokharaei| instagram.com/dr.bokharaei