مرگ، سرنوشت ناگزیر و بی‌چون‌وچرای هر موجود زنده‌ای است؛ تقدیری قطعی که هیچ کالبدی را از چنگال آن گری

مرگ، سرنوشت ناگزیر و بی‌چون‌وچرای هر موجود زنده‌ای است؛ تقدیری قطعی که هیچ کالبدی را از چنگال آن گریزی نیست. اما در جغرافیای شرف و تاریخ، میان «تسلیم شدن به انفعال زوال» و «آگاهانه سینه سپر کردن در برابر نیستی»، شکافی عمیق و پرناشدنی وجود دارد. مرزها و خاک، خطوطی خاموش و توده‌هایی بی‌جان بر روی کاغذهای تاریخ باقی می‌ماندند، اگر عیار اراده و سرخی خون، به کالبد آن‌ها روح و تقدس نمی‌بخشید. پیکره‌های به خاک افتاده در تصویر، تنها نمادی از سوختن و پایان نیستند؛ بلکه حکایت دلاورانی‌اند که چونان عود در تاریکی می‌سوزند، تیرهای تقدیر و نبرد را بر سینه می‌پذیرند و وجود فانی خود را فدای عطر ماندگار آزادی و هویت یک ملت می‌کنند. هیچ انسانی در انتخاب آمدن و رفتن خویش مختار نبوده است، اما شأن و حقیقت آدمی دقیقاً در همان لحظه رقم می‌خورد که اراده می‌کند چگونه پایان خویش را به امضا برساند. آنان که در راه میهن جان می‌بازند، مرگ را به بند می‌کشند و از جبر زیست‌شناختی، اختیاری شکوهمند می‌آفرینند؛ مرگی که زایندهٔ حیات است و نسلی را از خطر فراموشی، استیصال و ذلت رهایی می‌بخشد. گذر زمان شاید سنگ‌مزارها و استخوان‌ها را فرسوده کند، اما روح جان‌فدایان در نبضِ تپندهٔ هر وجب از این خاک جاری است؛ ایستاده بر پای خویش، سربلند تا ابد و جاودانه در حافظهٔ نسلی که می‌داند آزادگی، وام‌دارِ قامت‌هایی است که خم نشدند، بلکه در برابر هجوم ظلمت، خاموش گشتند تا روشنایی خاموش نگردد.