📝 تولد و یادگیری🔻نعمت الله فاضلی، ۱ شهریور ۱۴۰۵✅ امروز شصت و دو سالم می شود. شصت و دو سال یادگیری. ما همان طور که فرزند ژن هایمان هستیم، فرزند یادگیری هایمان هم هستیم. و این دومی مهم تر است، چه، در اختیار ماست. دقیق تر بگویم، تا حدی در اختیار ماست. 🔻 به مناسبت سالروز تولدم بخشی از فصلی از کتابم با عنوان «مردم نگاری های بدیل» را که مشغول نوشتن آن هستم، تقدیم تان می کنم. عنوان این فصل «خودمردم نگاری یادگیری» است.  ✅ سال‌هاست که یاد می‌گیرم و همیشه دشوارترین بخش این یادگیری برایم نه فهمیدن یک مفهوم تازه، نه خواندن یک کتاب قطور، نه مواجهه با نظریه‌ای پیچیده، بلکه آغاز کردنِ یادگیری بوده است؛ همان لحظه‌ای که باید تصمیم بگیرم وارد جهان تازه‌ای شوم، جهانی که هنوز نمی‌دانم چه مسئولیت‌هایی بر دوشم خواهد گذاشت، چه تنش‌هایی در آن نهفته است، و چه تغییراتی در من پدید خواهد آورد. یادگیری برای من همیشه نوعی «دعوتنامه» بوده؛ دعوتنامه‌ای که جهان به من می‌دهد تا در تجربه‌ای آزاد، مسئولیت‌آفرین و عمیقاً جدی مشارکت کنم.🔻در یادگیری، درست مانند نوشتن، من از روی آزادی وارد می‌شوم؛ اما این آزادی بلافاصله با مسئولیت همراه می‌شود. هر بار که یاد می‌گیرم، جهان از من می‌خواهد که نه فقط دانشی را بفهمم، بلکه آن را در زندگی‌ام جاری کنم، آن را در بدنم رسوب دهم، آن را در نگاه و رفتار و گفتارم منعکس کنم. یادگیری برای من فقط انباشت دانش نیست؛ نوعی مشارکت در ساختن معنای جهان است، مشارکت در تکمیل روایتی که پیش از من آغاز شده و پس از من ادامه خواهد یافت.✅ در این‌جا، همان‌طور که ژان پل سارتر درباره خواندن می‌گوید، و آن را در دیباچه کتاب «مسئله مدرسه» هم آوردم، یادگیری نیز عملی عینی است؛ عملی که فقط تا زمانی دوام دارد که من در آن مشارکت کنم. بیرون از این مشارکت، هیچ نیست مگر انباشت واژه‌ها، کتاب‌ها، نظریه‌ها، و تجربه‌هایی که اگر بدن من در آن‌ها حضور نداشته باشد، چیزی جز «نقوشی سیاه بر صفحه کاغذ» نخواهند بود. 🔻یادگیری برای من همیشه رفت‌وآمدی دیالکتیکی میان من و جهان بوده است؛ جهان چیزی را آغاز می‌کند، من آن را ادامه می‌دهم؛ جهان معنایی را پیش می‌نهد، من آن را تکمیل می‌کنم؛ جهان پرسشی را طرح می‌کند، من آن را به مسئله‌ای برای زیستن تبدیل می‌کنم.🔻در این میان، بدن من نقش اصلی را بازی می‌کند. یادگیری همیشه از بدن آغاز شده است؛ از لرزش دست‌هایم هنگام خواندن نخستین کتاب‌های نوجوانی، از تپش قلبم هنگام ورود به کلاس‌های دانشگاه، از سنگینی شانه‌هایم در سال‌های تدریس، از خستگی گردنم در عصرهای طولانی مطالعه (چنان که دچار دیسک شد)، و از آن لحظه‌های مکث که میان جمله‌ها می‌افتد و نشان می‌دهد بدن من درگیر فهمیدن است. یادگیری برای من تجربه‌ای بدن‌مند است؛ تجربه‌ای که در گوشت و پوست و استخوان رسوب می‌کند، در حافظه عضلانی، در نحوه نشستن پشت میز، در شیوه قدم‌زدن در راهروهای دانشگاه، در ریتم نفس‌هایم هنگام نوشتن، و در آن انرژی عاطفی که اگر نباشد، هیچ یادگیری‌ای دوام نمی‌آورد.🔻 در «مسئله مدرسه» گفتم قانون «سخنی که از دل برآید لاجرم بر دل نشیند»، بنیادی ترین قانون یادگیری است. یادگیری‌ای که از دل برنیاید، در دل نمی‌نشیند. من سال‌هاست که این را تجربه کرده‌ام؛ هرگاه یادگیری از دغدغه و قلبم برآمده، نه تنها فهمیده‌ام، بلکه توانسته‌ام آن را روایت کنم، آن را به دیگران منتقل کنم، آن را در کلاس‌هایم جاری کنم، و آن را در نوشتن‌هایم صیقل دهم. یادگیری برای من همیشه با انرژی عاطفی همراه بوده است؛ انرژی‌ای که نمی‌دانم دقیقاً چیست، اما می‌دانم اگر نباشد، یادگیری بی‌جان می‌شود، بی‌رمق می‌شود، و در نهایت از میان می‌رود.✅ یادگیری همچنین برای من تجربه‌ای تاریخی است؛ تجربه‌ای که در سه جهان فرهنگی زیسته‌ام شکل گرفته: جهان سنتی فراهان، جهان مدرن تهران، و جهان جهانی‌شده امروز. هر کدام از این جهان‌ها یادگیری را برای من به شیوه‌ای متفاوت معنا کرده‌اند. 🔻در فراهان، یادگیری با بدن سخت و مردانه پدرم گره خورده بود؛ با تنبیه‌ها، با کارهای سخت، با نظم روستایی، با تجربه‌های زمستانی و تابستانی، با زمین و دام و مغازه. در تهران، یادگیری با دانشگاه، با کتاب‌های نظری، با کلاس‌های شلوغ، با بحث‌های فرهنگی و سیاسی، با تجربه تجدد ایرانی، و با تنش میان سنت و مدرنیته گره خورد. و امروز، در لندن، یادگیری با جهانی‌شدن، با مهاجرت، با زبان‌های تازه، با فرهنگ‌های متفاوت، و با تجربه زیستن در جهانی که هر روز تغییر می‌کند، معنا می‌یابد.