📝 صادره از اراک: روایتی خودمرم نگارانه (۱)🔻نعمت الله فاضلی، ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ ✅ در یکی از همین روزها د

📝 صادره از اراک: روایتی خودمرم نگارانه (۱)🔻نعمت الله فاضلی، ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ ✅ در یکی از همین روزها در اول شهریور سال چهل و سه خورشیدی در مصلح آباد فراهان به دنیا آمدم و در شناسنامه هم قید شده است «صادره از اراک». من البته یکی از بی نهایت چیزها و آدم هایی هستم که اراک آنها را «صادر» کرده است. حالا که شصت و چند از زمان این صادره می گذرد، خوب است یادی از این شهر کنیم و شاید اندک ادای دِینی هم به این شهر کرده باشم. 🔻البته مِنتی بر اراک نمی گذارم. احساسم این است که نوشتن درباره اراک، نوشتن درباره خودم است؛ درباره کودکی‌ام، جوانی‌ام، تجربه‌های دانشگاهی‌ام، سخنرانی‌هایم، قدم‌زدن‌هایم، گفت‌وگوهایم و نگاه‌هایی که در بازار دیده‌ام. اراک برای من خانه است، ریشه است، افق است؛ شهری که در آن، زندگی من معنا یافته و نوشتن من جهت گرفته است. این است که نه تنها شناسنامه ام «صادره از اراک» است، بلکه آنچه اندیشیده و نوشته و گفته ام هم ریشه ای در این شهر دارد و «صادره از اراک» است. ✅ اراک برای من پیش از آنکه یک شهر باشد، یک راه بود؛ راهی که از مصلح‌آباد آغاز می‌شد و از میان دشت‌های بادخیز و تپه‌های کم‌ارتفاع به شهری می‌رسید که در ذهن کودکانه‌ام بزرگ‌تر از اندازه واقعی‌اش بود. زادگاهم مصلح‌آباد است؛ روستایی در سی‌وپنج کیلومتری اراک که تا سال ۱۳۶۸ هنوز جاده‌اش به‌طور کامل آسفالت نشده بود و ما چهار یا پنج کیلومتر آن را در مسیر خاکی یا شن‌ریزی‌شده طی می‌کردیم. این جاده نیمه‌خاکی برای من همیشه معنایی فراتر از یک مسیر داشت؛ مرزی بود میان دو جهان: جهان روستایی که در آن زندگی می‌کردم و جهان شهری که در آن آینده‌ام را می‌دیدم، و هر بار عبور از این مسیر حس ورود به نظمی تازه، ریتمی تازه و نوعی بودن تازه را در من زنده می‌کرد. 🔻پدرم در روستا مغازه خواربارفروشی داشت و برای تأمین کالا هر هفته یک‌بار و گاهی دو بار به اراک می‌رفت؛ آن زمان مردم ماشین شخصی نداشتند و رفت‌وآمد ده با مینی‌بوس عمو ذبیح انجام می‌شد، مینی‌بوسی که هر روز صبح از روستا راه می‌افتاد و عصر برمی‌گشت و تنها وسیله ارتباط ما با شهر بود؛ وسیله‌ای که نه فقط کالا، بلکه خبر، رفتار، زبان، اصطلاحات و حتی تخیل شهری را به روستا می‌آورد، و هر بار که مینی‌بوس وارد روستا می‌شد انگار بخشی از شهر وارد زندگی ما می‌شد. خواهرم، برادرم، عموها، خاله‌ها، عمه‌ها و بسیاری از بستگانم ساکن اراک بودند و این پیوند خانوادگی باعث می‌شد شهر برای من نه یک مکان دور، بلکه بخشی از زندگی روزمره باشد.✅ در سال‌های نوجوانی، هر بار که پدرم مرا با خود به شهر می‌برد، روزی کامل در اختیار داشتم: از هشت صبح تا چهار عصر، و پدرم دنبال کارهای خودش می‌رفت و من در شهر رها می‌شدم تا ببینم، بشنوم، قدم بزنم، تجربه کنم و تخیل شهری‌ام را بسازم. 🔻خیابان‌های اراک در آن روزها برای من فقط مسیر نبودند؛ صحنه‌هایی بودند که در آن‌ها نخستین بار روح شهر را لمس کردم: خیابان مشهد برای من خیابان ورود بود، خیابانی که مرا به باغ ملی یا میدان شهدا یعنی قلب شهر می‌برد؛ خیابان قائم‌مقام خیابان قدم‌زدن‌های طولانی بود، خیابانی که در آن مغازه‌ها و ماشین ها و آدم‌ها ریتم خاصی داشتند؛ خیابان عباس‌آباد خیابان شیب‌ها و پیچ‌ها بود، خیابانی که همیشه حس می‌کردم در آن شهر «بالا» می‌رود؛ خیابان امام خمینی خیابان عبورهای بزرگ بود، خیابانی که در آن شهر خودش را نشان می‌داد: شلوغ، پرصدا، زنده. میدان باغ ملی برای من مرکز جهان شهری اراک بود؛ درخت‌ها، نیمکت‌ها، کتاب‌فروشی‌ها، سینما کاپری، صدای مردم، بوی چای و بستنی و آن حس عجیبی که میدان‌ها دارند، حس اینکه شهر در یک نقطه جمع شده است، و من در این میدان نخستین بار فهمیدم شهر یعنی چه؛ یعنی جایی که آدم‌ها با هم‌اند، حتی اگر با هم حرف نزنند. 🔻بازار اراک اما جهانی درون جهان بود؛ سراها، تیمچه‌ها، دالان‌ها، سقف‌های بلند، نورهای شکسته، صداهای درهم و آن ریتمی که فقط بازار دارد، ریتمی که در آن بدن‌ها با فضا هماهنگ می‌شوند، و من هنوز هم بازار اراک را با نگاه مردم‌نگارانه می‌بینم؛ با حیرت، با پرسش، با تحسین؛ بازار برای من همیشه یک موزه زنده بوده است، موزه‌ای که در آن تاریخ، فرهنگ، اقتصاد و زندگی روزمره در هم تنیده‌اند. 🔻در مدرسه روستا، معلم‌های ما همه از اراک می‌آمدند؛ آن‌ها هر روز صبح با مینی‌بوس به روستا می‌آمدند و عصر برمی‌گشتند و برای من نمونه انسان شهری بودند؛ انسان‌هایی که لباسشان، زبانشان، رفتارشان، نگاهشان و حتی راه‌رفتنشان با ما متفاوت بود، و هرچند بسیاری از آن‌ها اصالتاً اراکی نبودند، اما برای ما نماینده شهر بودند؛ نماینده جهانی که ما هنوز در آن زندگی نمی‌کردیم، اما هر روز بخشی از آن وارد روستا می‌شد.