✅ وقتی به ایران برگشتم، تصمیم گرفتم همان شکل زندگی را در کلاس‌هایم اجرا کنم؛ همان پرفورمنس را.🔻دانش

✅ وقتی به ایران برگشتم، تصمیم گرفتم همان شکل زندگی را در کلاس‌هایم اجرا کنم؛ همان پرفورمنس را.🔻دانشجویان را با اسم کوچک صدا کردم؛ گروه‌های مباحثه تشکیل دادم؛ دانشجویان را به کوه بردم؛ به موزه بردم؛ به پارک بردم؛ به خیابان بردم؛ به زندگی بردم. اما ساختار آموزشی ایران این شکل زندگی را برنمی‌تابد. به هر حال، ما در ایران خوب می دانیم که «باد مخالف اگر بیاید، چراغ را خاموش می‌کند.» آژیرها به صدا درآمدند: «چرا دانشجویان را شهین و مهین صدا می‌کنی؟ چرا دانشجویان در کلاس حرف می‌زنند؟ چرا به کوه می‌روی؟ چرا به موزه می‌روی؟ شأن معلم ایجاب نمی‌کند که دانشجو حرف بزند.»🔻اما من می‌دانستم که معلمی شکل زندگی است؛ نه مجموعه‌ای از قواعد رسمی. همان‌طور که در فرهنگ روستایی ام خوب آموخته بودم که: «آب اگر در جوی نرود، در دل سنگ می‌رود.» شکل زندگی راه خود را پیدا می‌کند؛ حتی اگر ساختارها سد بسازند. من نیز راه خود را پیدا کردم.✅ معلمی برای من همیشه از دل سه جهان زیسته برآمد؛ جهان روستایی، جهان شهری، جهان کلان‌شهری. این سه جهان سه منبع انرژی بودند؛ سه چشمه. ما در فرهنگ روستایی مان می گوییم: «چشمه اگر از سه جا بجوشد، رودخانه پرآب می‌شود.» معلمی من نیز از سه جا می‌جوشید؛ از سه جهان؛ از سه شکل زندگی.🔻در روستا یاد گرفتم که معلمی یعنی مراقبت؛ همان‌طور که که پدرم هنگام آبیاری و کشت و برداشت محصول به من می آموخت از دام ها و کشتزارها مراقبت کنم و با آرامی با آنها همسخن باشم. اگر محصول خوب می خواهم باید صبور و سخت کوش و پرکار باشم. در شهر و زندگی شهری هم یاد گرفتم که لازمه معلمی شوق و دگرخواهی و خلاقیت و تکیه بر درون  خودم هست. در شهر باید تمرین خود بودن می کردم و فردیت خودم را می ساختم. معلمی هم برای من باید از نو ابداع می شد. من باید آن را می ساختم.   در لندن یاد گرفتم که معلمی یعنی آزادی؛ همان‌طور که استاد راهنمایم گفت: «من را ریچارد صدا کن». هر چند تمرین آزادی در دانشگاه ایرانی در ناممکن دشوار است، اما به اندازه توانم برایش مبارزه کردم و تا حدی به آن رسیدم. هر چند هزینه داشت و در پنجاه و هفت سالگی ناگزیر عطای دانشگاه را به لقایش بخشیدم.🔻این سه جهان، سه درس بودند؛ سه شکل زندگی؛ سه پرفورمنس. معلمی یعنی همین؛ یعنی آمیختن سه جهان؛ یعنی ساختن شکل زندگی از دل تفاوت‌ها؛ یعنی مقایسهٔ دائمی؛ یعنی دیدن شباهت‌ها و تفاوت‌ها؛ یعنی فهمیدن اینکه جهان فقط یک جهان نیست؛ جهان‌هاست.🔻ما به تجربه آموخته ایم آدمیزاد یک‌بار به دنیا نمی‌آید؛ هر بار که جهانش عوض می‌شود، دوباره به دنیا می‌آید. من سه‌بار به دنیا آمدم؛ یک‌بار در روستا، یک‌بار در شهر، یک‌بار در لندن. و معلمی من از دل همین سه تولد برآمد. و معلمی من حاصل این تولدها و بسیاری تولدهای دیگر بود. ✅ جمع‌بندی: شکل زندگی، سه جهان، و معلمی به‌مثابه اجرا: 🔻اگر بخواهم این یادداشت را در یک جمله خلاصه کنم، باید بگویم: معلمی یک شکل زندگی است که از دل سه جهان زیسته برمی‌آید و جوهر آن مقایسه است. معلمی یعنی اجرا؛ یعنی پرفورمنس؛ یعنی ساختن جهان از دل تفاوت‌ها. معلمی یعنی فهمیدن اینکه جهان فقط یک جهان نیست؛ جهان‌هاست. یعنی فهمیدن اینکه دانشجو فقط یک دانشجو نیست؛ مجموعه‌ای از جهان‌هاست. یعنی فهمیدن اینکه کلاس فقط یک کلاس نیست؛ صحنهٔ اجراست. یعنی فهمیدن اینکه زبان فقط ابزار نیست؛ جهان است. یعنی فهمیدن اینکه مقایسه فقط تکنیک نیست؛ انرژی است.🔻در پایان، می‌خواهم داستانی از روستا بگویم؛ داستانی که همیشه برای من استعارهٔ معلمی بوده است. پیرمردی هر صبح کنار جوی آب بزرگی سنگی کوچک می‌گذاشت. کسی نمی‌دانست چرا. سال‌ها بعد، همان سنگ‌ها مسیر جوی را تغییر داده بودند. پیرمرد گفت: «مسیر آب را نمی‌شود یک‌باره تغییر داد؛ باید هر روز سنگی گذاشت.» معلمی نیز همین است؛ گذاشتن سنگ‌های کوچک؛ ساختن مسیرهای تازه؛ تغییر دادن جهان با کارهای کوچک؛ با مراقبت؛ با مقایسه؛ با شکل زندگی.🔻امیدوارم این گفتار، هرچند بلند، یادآور این باشد که معلمی نه شغل است، نه مهارت، نه تکنیک؛ شکل زندگی است. و شکل زندگی، اگر از دل سه جهان برآید، اگر از دل مقایسه برآید، اگر از دل تجربهٔ زیسته برآید، و اگر با بازاندیشی مدام و شوق همراه باشد، می‌تواند جهان را تغییر دهد؛ همان‌طور که سنگ‌های پیرمرد مسیر آب را تغییر دادند.