#علم_سولاربخش چهارم : تفکیک علم و دین علم به معنای عام شامل همه معارف بشری از جمله علوم بشری و فلسفه و هنر و دین می شود . تعریف عام علم پی بردن به مجهولات از طریق گزاره های معلوم است. اما در معنای تخصصی علم به معنای science حتی جدای از فلسفه و هنر است. ابزار علم تحقیقات تجربی و گزاره های محسوسات و بدیهیات و متواترات و مشهورات و مسلمات است .ابزار فلسفه خرد محض و اندیشیدن است و فیلسوف با فکر و اندیشه مقولات فلسفی را کشف و خلق و بسط می دهد .هنر هم بر اساس حس خیال انگیزی است و هنرمند با قدرت تخیل و فنون خاص اثرات هنری را خلق می کند.دین ابزارش با همه ی معارف قبلی متفاوت است .ابزار دین وحی الهی و نقل روایات و متون مقدس دینی است.علوم بشری با علوم دینی تفاوت و تقدم رتبي دارند. علم دین مقدم بر علم بشری است چون منبع آن وحی الهی و کلام الهی است ولی قلمرو آن با علم متفاوت است.امامان و حتی انبیای الهی علم شان در حدود علم مردم زمان شان بوده است. هدف و غایت و موضوع دین هدایت بشر است و علوم طبیعی و بشری هدف و غایت و موضوع شان استخدام و تصرف در طبیعت برای رفع نیازهای آدمیان است و دستاوردهای علمی با تحقیقات و زحمت بدست می آیند و نه لزوما با وحی و الهام .امامان ما هم علوم بشری اگر چیزی گفتند و یا نظری دادند علمی نبوده و دینی هم نبوده بلکه نظر شخصی شان بوده است.مثلا امام رضا ع در مقدم رساله کوچک طب الرضا می نویسد که من این کتاب را بر اساس شنیده های گذشتگان و دانش های قبلی می نویسم و مدعی نبودند که از علم لدنی اقتباس کرده اند.پس اگر دیدیم آیه یا روایتی خلاف بدیهیات علمی است باید آن را تأویل کرد یا روایت را کنار نهاد. از نظر اصول فقه جزم حجت است .اگر در قضیه علمی روان شناسی حقوقی ما جزم پیدا کنیم که فلان قضیه علمی درست و معتبر است روایت و متن دینی را کنار می نهیم یا تأویل می کنیم.مثلا روایتی داریم که مس همان نقره بوده و در اثر کوتاهی بشر کهنه شده و فاسد شده و تبدیل به مس شده است.ولی الان علم جزم دارد که نقره و مس دو فلز مختلف است و عناصرشان هم فرق می کند.دعایی داریم در مفاتیح که برای بیرون رفتن کرم از دندان است و پس از خواندن دعا می گوییم ای کرم باذن الله برو بیرون الان در علم دندانپزشکی جزم پیدا کردیم که درد دندان ناشی از پوسیدگی و رسیدن به عصب است و هیچ کرمی در دندان وجود ندارد.https://eitaa.com/drpounak