به مناسبت ۱۱۹ مین سالگرد اعلان فرمان مشروطیت در ایران؛نشریه «فریاد» چاپ اورمیه و نقش آن در رواج اصول حکومت مشروطه ✍دورنانیوز-دکتر توحید ملک زادهشهر اورمیه به عنوان دومین شهر بزرگ آذربایجان دوره قاجاریه در پیشرفت مشروطه خواهی نقش به سزایی داشت. با اینحال در این دوران بنا بر عللی قابل بحث روزهای متلاطمی را تجربه کرد و دودستگی های معمولی جای خود را به بحران سیاسی- امنیتی در آن شهر داد. در این میان روزنامه های منتشره در ایالات و ولایات ممالک محروسه در تنویر افکار عمومی  نقش فراوانی داشته و در فراهم کردن زمینه های لازم برای شناخت افکار سیاسی نوین و متجددانه و سپس تشکیل احزاب سیاسی نقش کلیدی ایفا می کردند. نشریه فریاد به عنوان اولین نشریه ملی در اورمیه به عنوان یک روزنامه آبرومند ناشر افکار مدرن سیاسی و اجتماعی بود که به همت دو جوان برومند اورموی و سلماسی به نامهای میرزا حبیب الله آقازاده ( 1262 ش اورمیه- 1339 تبریز) و میرزا محمود غنی زاده سلماسی ( فروردین 1261 ش سلماس- 1313 تبریز) به دو زبان ترکی و فارسی در مطبعه آمریکایی ها در اورمیه چاپ می شد. با انتشار این نشریه، اورمیه اولین شهر ممالک محروسه قاجار بود که علیرغم مرکز ایالت نبودن صاحب نشریه می گردید.اولین شماره این نشریه در 21 محرم 1325/ 14 اسفند 1285 شمسی  و بیست و سومین یعنی آخرین شماره آن در 6 ذیقعده 1325/ 25 تیر 1286 چاپ شد. ادامه نیافتن چاپ این نشریه همچون سایر نشریه های ملی دیگر بعلت اختلال در امورات مشروطیت با به توپ بستن مجلس و تعطیلی امورات مشروطه¬خواهی و قدرت یافتن مستبدین دولتی مخالف مشروطه بود.پرداختن به مشروطیت و بررسی ماهیت آن و خلاصه هر آنچه که خواست مردمان باشد تا مدتهای مدیدی مورد بحث رساله ها، کتب و نشریات مختلف بوده و درک معنای آن، تفسیر و تاویل مشروطه و حتی اصطلاحات حقوقی چون مطالبه حقوق، حفظ حقوق و دهها درخواست دیگر بدون تعریف ماهیت و مکانیزم اجرایی در محافل، نشریه ها و افواه عمومی در هاله¬ای از ابهام قرار داشت.حتی تفسیر و تاویلهای مختلف در حوزه¬های مختلف مشروطه خواهی مخصوصا آذربایجان ( به مرکزیت تبریز و زیرشاخه¬های رشت، زنجان، اورمیه، اردبیل و قزوین) با حوزه¬های دیگر همچون اصفهان نیز متفاوت بود. چراکه مشروطه خواهی آذربایجان بطور مستقیم تحت تاثیر دو مکتب فکری سوسیال دموکرات باکو و تفلیس و از سوی دیگر اتحاد و ترقی عثمانی بود که از کانال انجمن سعادت انجام می گرفت. سوسیال دموکراتهای آذربایجان نیز از سوسیال دموکراتهای روسیه تغذیه فکری می-کردند.مطالعه این نشریه نشان می دهد که شیوه مشروطه خواهی آذربایجان تفاوت اساسی با نقاط مختلف ایران داشت و از علتهای اصلی آن همسایگی با دو منبع قدرتمند فکری عثمانی و روسیه را می توان شمرد.🆔 @DurnaNews