شخصیت «احمد عاکف» قهرمان رمان «خان خلیلی» بر اساس شخصیت یکی از همکاران نجیب و کسی که گمان می‌کرد از همه‌چیز اطلاع دارد، نوشته شد. او حتی پس از خواندن رمان هم متوجه نشد که احمد عاکف خود اوست. نجیب در این‌باره می‌گوید: او آنقدر داستان زندگی دروغینی را که برای خود ساخته بود، باور داشت که هرگز متوجه این موضوع نشد.از دیگر شخصیت‌های واقعی که نجیب از آنها نوشت، «اسماعیل الشیخ» در داستان «آینه‌ها» است که براساس داستان و سرنوشت فردی به نام «سعید کفراوی» نوشته شد. او در سال 1970 به اتهام پیوستن به جمعیت اخوان‌المسلمین و دست داشتن در یک آتش سوزی دستگیر و 6 ماه زندانی شدسه شخصیت مهم رمان «مستی» هم افرادی حقیقی‌ هستند. در واقع «کمال احمد عبدالجواد» خود نویسنده است. محفوظ درباره این شخصیت می‌گوید: او بحران روحی و شخصیتی را که درگیر آن بودم روایت می‌کند.بعدها محفوظ در رمان «بچه‌های محله‌ ما» زندگینامه خود را به شکل کامل با شرح خلق و خوی افراد خانواده و حتی همسایه‌ها، توصیف محله‌ای که در آن سکونت داشتند و قهوه خانه‌ای که در ایام جوانی در آنجا رفت و آمد داشت، به نگارش درآورد.